Tuy nhiên, theo các chuyên gia thị trường, các nhà bán lẻ cũng phải lựa phương thức phân phối phù hợp với tập quán tiêu dùng ở các địa phương, trong đó, hệ thống siêu thị nhỏ, cửa hàng tiện dụng là một gợi ý đáng xem xét.
Cuộc chiến giành thị phần
Trong số những “đại gia” siêu thị đang mở rộng mạng lưới về nông thôn, đáng kể nhất vẫn là Saigon Co.op với 20/38 siêu thị trải rộng ở các tỉnh thuộc khu vực miền Nam và miền Trung, kể cả ở các tỉnh khá xa như Gia Lai, Đăk Lăk…
Tổng vốn đầu tư trung bình mỗi siêu thị từ 60 tỷ đồng trở lên. Đơn cử, vừa qua Saigon Co.op đã đưa siêu thị Co.op Mart Đồng Xoài (thị xã Đồng Xoài, tỉnh Bình Phước) vào hoạt động với tổng vốn đầu tư trên 61 tỷ đồng. Tiếp đó, đơn vị này tiếp tục khai trương Co.op Mart Bà Rịa (thị xã Bà Rịa, tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu) với vốn đầu tư hơn 73 tỷ đồng. Bà Nguyễn Thị Tranh, Phó tổng giám đốc Saigon Co.op, cho biết: “Dự kiến riêng trong năm nay, sẽ đầu tư thêm 12 siêu thị trên khắp cả nước, với tổng vốn khoảng 500 tỷ đồng”.
Cuộc chạy đua mở siêu thị đã hấp dẫn không ít doanh nghiệp ở các địa phương. Điển hình, tại Bình Dương, ngoài 9 trung tâm thương mại, một siêu thị của các tập đoàn bán lẻ lớn, còn có sự xuất hiện của bốn siêu thị do các doanh nghiệp ở địa phương đầu tư đặt tại bốn huyện. Theo bà Nguyễn Thị Điền, Giám đốc Sở Công thương Bình Dương, có rất nhiều nhà bán lẻ tìm đến Bình Dương, song bị tỉnh từ chối do không phù hợp với quy hoạch.
Tại các tỉnh, thói quen mua bán tại chợ vẫn phổ biến. Ảnh: TNLinh.
Bà Dương Thị Quỳnh Trang, Giám đốc đối ngoại hệ thống siêu thị Big C, cho biết, việc mở rộng hệ thống Big C ra các tỉnh một phần là do nhu cầu và mãi lực của các tỉnh rất tốt. Song trên hết, đây là một bước chủ động tìm đến khách hàng tại các tỉnh nhằm tạo ra nhu cầu cho họ về những dịch vụ mua sắm hiện đại, giá rẻ và chất lượng cao.
Lý do khác của việc các nhà bán lẻ rầm rộ “bành trướng” trong năm nay cũng là nhằm chủ động chiếm thị phần trước khi nhà đầu tư ngoại ồ ạt “nhảy vào”, khi thị trường này đã được mở rộng cửa từ năm nay. Sức cạnh tranh tại các thành phố lớn đã hết sức gay gắt, các doanh nghiệp phải tìm kiếm cơ hội tại thị trường nông thôn vốn đầy tiềm năng nhưng bấy lâu còn bỏ ngỏ.
Sức mua còn yếu
Song song với mở rộng địa bàn, các nhà bán lẻ cũng chạy đua mở rộng nguồn hàng. Metro Việt Nam chọn cách phối hợp với một số hợp tác xã rau sạch tại Đà Lạt để phục vụ tại hệ thống Metro Việt Nam và xuất khẩu. Big C đã thành lập kho trung chuyển tại huyện Đức Trọng, tỉnh Lâm Đồng nhằm thu mua nông sản tận gốc và vận chuyển đến các siêu thị trong hệ thống để tiết kiệm chi phí. Saigon.Co.op cũng cho biết đang xây dựng một trung tâm trung chuyển tại Bình Dương với diện tích 18.000 m2 và dự kiến thành lập một trung tâm tương tự tại Lâm Đồng...
Theo giải thích của đại diện một số siêu thị, việc mở rộng hệ thống, nguồn hàng về khu vực nông thôn còn là một trong những giải pháp tạo ra nhu cầu cho người tiêu dùng ở các địa phương. Đồng thời, cũng là để tiết kiệm chi phí vận chuyển và chủ động nguồn cung hàng hóa, nhất là các loại thực phẩm tươi sống, vốn chịu nhiều biến động do thời tiết, dịch bệnh.
Tuy nhiên, theo một số chuyên gia nghiên cứu thị trường, không loại trừ khả năng việc mở rộng hệ thống của các nhà bán lẻ, thực chất là một cuộc chạy đua về giành địa điểm. Điều này lý giải vì sao trên thực tế, siêu thị ồ ạt ra đời nhưng không ít siêu thị khá vắng khách. Đơn cử, tại thành phố Biên Hòa, tuy có khoảng 600.000 dân nhưng có tới gần chục siêu thị. Ông Phan Thế Ruệ, Phó chủ tịch Hiệp hội bán lẻ Việt Nam, nhận định: “Nhiều siêu thị mọc ra nhưng doanh thu kém đến mức khó lòng trụ nổi. Giá bán hàng trong siêu thị luôn cao hơn so với bên ngoài nên nhiều người dân chỉ nhìn từ bên ngoài hoặc vào siêu thị để “ngắm” hàng chứ không phải mua hàng”.
Trong khi đó, người dân nông thôn vẫn quen với tập quán mua bán gắn liền với chợ truyền thống hơn là siêu thị. Do vậy, các nhà bán lẻ cũng phải tính toán, lựa chọn phương thức phân phối sao cho phù hợp. Theo ông Ruệ, nếu siêu thị ở nông thôn mà cũng hoành tráng, đẩy chi phí đầu tư, quản lý lên cao thì giá hàng hóa khó cạnh tranh, rất khó kích cầu thị trường này. Ở nhiều nước, bên cạnh các trung tâm mua sắm lớn, hiện đại tại các đô thị, các nhà bán lẻ rất chú trọng phát triển các cửa hàng tiện lợi, siêu thị nhỏ tại vùng nông thôn với giá cả hợp lý. “Tôi cho rằng, mô hình này phù hợp với mức sống, tập quán và đặc điểm dân cư của nhiều vùng ở nước ta”, ông Ruệ gợi ý.
Theo thống kê của Sở Công thương TP HCM, TP HCM có gần 80 siêu thị, chiếm khoảng 20% tổng mức bán lẻ của toàn thành phố. Theo kế hoạch, từ nay đến năm 2015, thành phố phát triển thêm khoảng 95 siêu thị và 140 trung tâm thương mại.
Kim Toàn