Theo Phó Giám đốc Sở Y tế Hà Nội Nguyễn Văn Dung, lý do trước nhất để Hà Nội thí điểm điều trị cai nghiện heroin bằng methadone bởi số người nghiện thứ ma túy này hiện đã lên tới con số báo động (khoảng 17.600 người có hồ sơ quản lý), chỉ sau TP Hồ Chí Minh. Bên cạnh đó, tình hình lây nhiễm HIV trong nhóm sử dụng ma túy đang ngày một tăng cao. Theo báo cáo của Ban chỉ đạo phòng chống AIDS và phòng chống tệ nạn ma túy mại dâm, đến 30-6, lũy tích các trường hợp nhiễm HIV/AIDS trên địa bàn Hà Nội là 18.831 người nhiễm HIV. Trong đó, số người nghiễm HIV có liên quan tới ma túy lên tới 69,63%.
Methadone là chất đồng vận với các chất dạng thuốc phiện (CDTP), tác động chủ yếu trên các thụ thể muy ở não. Tương tự như các CDTP khác, methadone có tác dụng giảm đau, giảm ho, yên dịu, giảm hô hấp và gây nghiện, nhưng gây khoái cảm yếu.
Cũng theo ông Nguyễn Văn Dung, điều trị cai nghiện heroin bằng methadone đem lại nhiều hiệu quả kinh tế - xã hội. Cai nghiện bằng thuốc này giúp dự phòng lây nhiễm HIV, giảm sử dụng ma túy bất hợp pháp; cải thiện sức khỏe và cuộc sống của bệnh nhân cũng như giảm tỷ lệ tử vong và tội phạm. Điều trị bằng methadone còn giúp người nghiện và gia đình thoát khỏi gánh nặng kinh tế do methadone rẻ hơn heroin 8 lần, lại chỉ dùng 1 liều/ngày (1 liều methadone là 6.200 đồng). T
Methadone là chất đồng vận với các chất dạng thuốc phiện (CDTP), tác động chủ yếu trên các thụ thể muy ở não. Tương tự như các CDTP khác, methadone có tác dụng giảm đau, giảm ho, yên dịu, giảm hô hấp và gây nghiện, nhưng gây khoái cảm yếu.
ại 2 địa phương đang thí điểm điều trị cai nghiện bằng methadone (TP Hồ Chí Minh, Hải Phòng), ước tính chi phí cho 1 bệnh nhân chỉ dừng ở mức 16.338 đồng/ngày. Mức chi phí này cũng thấp hơn rất nhiều so với kinh phí cho người nghiện khi cai tại các Trung tâm lao động giáo dục xã hội. Nhấn mạnh hiệu quả của methadone, ông Lê Nhân Tuấn - Giám đốc Trung tâm phòng chống HIV/AIDS Hà Nội cho biết: “Ghi nhận ở những địa phương thí điểm cho thấy, methadone hiện vẫn là thuốc cai nghiện tốt nhất. Người nghiện dùng sau chừng 2 tháng sẽ giảm rất nhiều mức độ thèm heroin”.
Theo đề xuất của Sở Y tế Hà Nội, bước đầu, sẽ điều trị cai nghiện heroin bằng methadone cho khoảng 1.500 người nghiện các chất dạng thuốc phiện tại 6 điểm trên địa bàn thành phố Hà Nội (250 người/cơ sở). Dự kiến, 6 điểm này sẽ đặt tại các quận Đống Đa, Hai Bà Trưng, Long Biên, Hà Đông, huyện Từ Liêm và thị xã Sơn Tây. Mỗi cơ sở này có tối thiểu 14 người, trong đó, có 2 bác sỹ và 2 dược sỹ. Ước tính, kinh phí triển khai đề án thí điểm điều trị cai nghiện bằng methadone tại Hà Nội trong năm 2009 khoảng 12,7 tỷ đồng, hoàn toàn do quốc tế tài trợ.
Tiếp theo đó, sẽ dùng nguồn kinh phí hàng năm của chương trình phòng chống AIDS, phòng chống tệ nạn ma túy, mại dâm của thành phố mỗi năm hơn 8 tỷ đồng để duy trì 6 cơ sở điều trị. Nhiều sở, ngành Hà Nội cũng cho rằng, về lâu dài, kinh phí cho điều trị cai nghiện bằng methadone phải do Nhà nước đứng ra gánh vác. Cũng theo đề xuất của ngành y tế, nếu đề án được thành phố thông qua, ngay trong quý IV-2009, Hà Nội sẽ thí điểm 2 cơ sở điều trị và trong nửa đầu năm 2010, tiếp tục triển khai 4 cơ sở còn lại.
Liên quan tới tình hình thí điểm sử dụng methadone để cai nghiện tại TP Hồ Chí Minh và Hải Phòng, Phó Giám đốc Sở LĐ-TB&XH Hà Nội Kiều Hữu Triệu cho biết, kết quả bước đầu cho thấy hiệu quả hơn so với hình thức cai nghiện tại cộng đồng. Ông Kiều Hữu Triệu nói: “Cai nghiện tại cộng đồng tốn kém song chất lượng lại không bảo đảm”. Tuy nhiên, Phó Giám đốc Sở LĐ-TB&XH cũng cảnh báo về những khó khăn khi sử dụng methadone: “Hình thức này chỉ tác dụng đối với những đối tượng nghiện heroin, còn các loại chất gây nghiện khác lại không tác dụng.
Thế nên, chọn đối tượng để cho phép sử dụng methadone không phải là chuyện dễ. Thêm nữa, nếu quản lý trong điều trị không tốt, đối tượng cai nghiện có thể bỏ không uống thuốc bởi không đủ liều. Tỷ lệ này ở Hải Phòng, TP Hồ Chí Minh khoảng 10-12%. Quản lý thuốc cũng là vấn đề. Bản thân methadone cũng là chất gây nghiện nên nếu không quản chặt, để thẩm lậu vào cộng đồng thì rất nguy hiểm...”.
Đồng ý triển khai thí điểm điều trị cai nghiện bằng methadone song Chủ tịch UBND TP Hà Nội Nguyễn Thế Thảo cũng nhận định “những băn khoăn về tính hiệu quả là xác đáng”. Theo Chủ tịch UBND TP, muốn giảm số người nghiện, giúp đỡ người nghiện đoạn tuyệt được với ma túy, bên cạnh việc điều trị bằng thuốc, còn cần thực thi đồng bộ hàng loạt giải pháp khác. Ông Nguyễn Thế Thảo nói: “Độ rủi ro khi dùng methadone không phải thấp. Thế nên, muốn đề án đạt hiệu quả cao nhất, cần sự tham gia của cộng đồng, gia đình và nhất là ý chí, mong muốn đoạn tuyệt với ma túy của bản thân người nghiện.” Theo ông Nguyễn Thế Thảo, dù chỉ thí điểm nhưng để tạo sự đồng thuận cao, UBND TP sẽ báo cáo, xin ý kiến của Thường trực Thành ủy Hà Nội về đề án trước khi triển khai thực tế...