Sẽ là đại họa nếu vỡ đập Thủy điện Sông Tranh 2

Petrotimes - 21/03/2012 16:56

(Petrotimes) - Mấy ngày qua, chuyện xôn xao miền rừng núi Bắc Trà My - Quảng Nam không phải là giá xăng lại càng không phải là giá vàng lên hay xuống mà là chuyện có nhiều vết nứt và rò rỉ nước tại bờ đập chính hồ chứa nước thủy điện Sông Tranh 2.

Các công nhân kỹ thuật đang khắc phục các vết rò rỉ tại thủy điện Sông Tranh 2

Ngày 19/12/2010, Thủy điện Sông Tranh 2 (huyện Bắc Trà My, tỉnh Quảng Nam chính thức đi vào vận hành phát điện. Tuy nhiên, đến nay, đập chính chặn dòng sông Tranh của Thủy điện Sông Tranh 2 xuất hiện 4 vết nứt có mức độ khác nhau rất nguy hiểm làm cho nước trong lòng hồ chảy ra xối xả khiến người dân và chính quyền địa phương rất hoang mang, lo lắng.

Nếu như sự cố xảy ra, khả năng 40.000 nhân khẩu của huyện Bắc Trà My sẽ bị ảnh hưởng, kể cả nơi có độ cao 100m so với mực nước biển cũng bị ảnh hưởng. Chưa kể, hàng nghìn hộ dân ở các huyện Tiên Phước, Hiệp Đức, Thăng Bình, Nông Sơn có dòng Sông Tranh 2 chảy qua đổ ra sông Thu Bồn cũng bị ảnh hưởng.

Ông Trần Văn Nga (xã Trà Tân, huyện Bắc Trà My) cho biết: “người dân ở đây rất lo sợ, hoang mang bởi hồ thủy điện này như túi nước treo trên đầu, nhỡ có sự cố thì không chạy kịp”.

“Nếu ở, liệu hồ chứa có đảm bảo an toàn hay không? Còn chuyển đi thì có được đền bù và đi đâu…? Hồi chưa có cái thủy điện ni, bà con tui sống an lành lắm, có lo như rứa mô. Kể từ khi có cái thủy điện, không biết nhà nước được lợi chi, chứ bà con tui thì mất đất, mất nhà, rồi ngủ không yên vì động đất. Bây chừ thì đến cái đập chứa nước ni nứt. Nằm đêm nghĩ dại lỡ bờ đập hồ chứa nước mà vỡ, chắc không ai sống sót…” ông Hồ Văn Nem, nhà ở dưới chân đập thuộc xã Trà Đốc nói.

Bà Dương Thị Thuyền (52 tuổi, ở thôn 4, xã Trà Tân, huyện Bắc Trà My), có nhà gần chân đập Thủy điện Sông Tranh 2 cho biết: “Mấy ngày nay có ngủ được đâu, vừa chợp mắt được vài phút trong đầu lại nghĩ đến các vết nứt của đập làm cho nước chảy xối xả. Nghĩ đến nó sợ lắm! Khi nghe tin này người dân rất hoang mang, lo lắng. Nếu lỡ có chuyện gì xấu xảy ra không biết dân làng ở vùng hạ lưu của Thủy điện Sông Tranh 2 ra sao? Nhiều người dân nghe tin đập nứt cũng chạy xe máy lên xem. Mới đây, dân làng đã phải mất ăn mất ngủ vì động đất kéo dài rồi, nay lại chuyện nguy cơ vỡ đập nữa”.

Không chỉ có người dân lo lắng

Ông Hồ Văn Lợi – Chủ tịch UBND xã Trà Đốc chia sẻ: “Nếu hiện tượng thân đập bị nứt không được xử lý và không được cơ quan chức năng sớm kết luận bảo đảm an toàn thì người dân không ai dám sinh sống ở đây…”.

Ông Đặng Phong, Chủ tịch UBND huyện Bắc Trà My thành thật cho biết: “Thú thực là anh em tụi tui không rành chuyên môn nên không biết phải trả lời dân như thế nào. Mấy ngày ni dân chặn đường hỏi chuyện tui cứng miệng không biết trả lời sao để cho dân yên tâm”.

Nếu bị vỡ, đập thủy điện, nơi giữ nước của hồ chứa đến hàng tỉ mét khối nước thì sẽ là tai họa lớn cho hạ du. Khi đó, làng mạc, nhà cửa, hoa màu, tính mạng của người dân… sẽ chìm trong biển nước. Hậu quả sẽ nghiêm trọng hơn nhiều nếu đập bị vỡ mà không được báo trước.

Tuy nhiên với những đập giăng (đập giữ nước với vai trò như kênh dẫn nước vào tuốc bin phát điện) thì nếu bị vỡ, chỉ bị thiệt hại về kinh tế chứ không ảnh hưởng nhiều đến tính mạng người dân.

TS Trần Nhơn – Chủ tịch Hội Khoa học Thủy lợi, nguyên Thứ trưởng Bộ Thủy lợi cho biết, trong lịch sử đã có một vài đập thủy lợi nhỏ bị vỡ chứ đối với những công trình thủy điện lớn thì không. Tuy nhiên, vấn đề phải xử lý ngay vết nứt phải được đặt ra cấp bách.

GS.TSKH Phạm Hồng Giang – Chủ tịch Hội Đập lớn Việt Nam cho rằng, về nguyên tắc khi thiết kế đập thủy điện là phải tính đến khả năng kháng chấn, khả năng ứng phó với những trận động đất mạnh hay yếu tùy thuộc vào quy mô công trình.

Còn theo tiêu chuẩn kỹ thuật của một đập nước thủy điện không được phép để nước thấm chảy qua. Nếu đập nứt, nước chảy qua, dòng thấm sẽ gây ra xoáy ngầm làm suy giảm chất lượng của đập. Theo thời gian có thể sẽ gây ra hậu quả xấu. Vì thế ngay lập tức phải có những đánh giá và biện pháp khắc phục. Việc xử lý các vết nứt để tạo độ bền vững cho đập cũng đòi hỏi kỹ thuật cao chứ không làm đại khái qua loa được.

Ông Nguyễn Quang Hùng – Phó viện trưởng Viện Kỹ thuật công trình, ĐH Thủy Lợi cho rằng mỗi công trình đều có một độ phân cấp an toàn khác nhau. Có công trình thì được phép thế này, công trình khác lại không. Đập thủy điện hay đập thủy lợi thì cũng có hệ thống tiêu chuẩn khác nhau tùy từng công trình cụ thể. Đối với đập thủy điện Sông Tranh 2 thì phải có hồ sơ thiết kết, quá trình thực hiện thì mới có câu trả lời chính xác về nguyên nhân cũng như cách khắc phục.

Khi được hỏi về cách xử lý đối với vết nứt của thủy điện Sông Tranh 2, ông Hùng cho biết: “Từ việc nứt đến vỡ là khác nhau hoàn toàn. Ví dụ như nứt tường nhà thì anh chỉ cần trám xi măng là xử lý được, nhưng nứt hoặc vỡ đập thủy điện thì phải xem xét nhiều thứ, nhất là quy mô của nó như thế nào. Mỗi công trình có một tiêu chuẩn ngành khác nhau nên phải có những đánh giá cụ thể mới nói được”.

Kỹ sư nói: Bình thường!

Theo lãnh đạo huyện Bắc Trà My, thông tin về thân đập thủy điện Sông Tranh 2 có vết nứt được tiếp nhận vào ngày 14/3, sau đó huyện đã cử cán bộ đi khảo sát thực tế ghi nhận có những vết nứt và nước rỉ chảy từ thân đập.

Sáng 19/3, theo quan sát và ghi nhận của PV tại thân đập này có tới 4 điểm được cho là nứt ở mặt dưới thân đập khiến nước rỉ ra. Trong đó, có 2 điểm nước chảy mạnh như khe suối, 2 điểm còn lại nước rỉ nhỏ, thấm ướt đẫm xung quanh.

Ngay bờ phải đập, điểm cạnh tuyến đường ĐT 616 nối Bắc Trà My và Nam Trà My nước từ thân đập chảy mạnh thành dòng, xói lở đất đá nằm phía dưới. Dòng chảy này, chảy xuống gộp với dòng chảy tại một điểm khác ở giữa thân đập tạo thành dòng chảy lớn.

Một nhóm, gồm 3 công nhân và 1 kỹ sư đang tìm cách gia cố đập bằng cách dùng khoan khoan vào thân đập, đổ xi măng và hóa chất. Anh Huỳnh Văn Hùng (24 tuổi, quê ở Đông Hà, Phú Yên) – một công nhân đang gia cố thân đập, cho biết: “Chúng tôi làm việc theo chỉ đạo, khắc phục sự cố bằng cách khoan lỗ vào thân đập, đổ xi măng và keo để khắc phục sự cố”.

Kỹ sư Võ Đức Duật, chỉ huy 3 công nhân gia cố ngay thân đập, giải thích: “Hiện tượng này do rò rỉ khe nhiệt. Trên một đoạn bê tông khoảng 20m có những khe nhiệt, ở đó có những tấm vố chắn có tẩm dầu, khi đổ bê tông do làm không kỹ nên có thể bị trượt, bê tông co giãn làm nước chảy ra.

Chúng tôi khoan sâu vào thân đập bơm hóa chất, thay các tấm vố. Đối với người bình thường thì sự việc này nghiêm trọng tuy nhiên với người có chuyên môn thì hoàn toàn bình thường!”.

Cũng theo anh Duật, các kỹ sư sẽ tiến hành khoan và bơm hóa chất vào thân đập khoảng 10 – 15m để khắc phục các điểm có rò rỉ và tiếp tục xử lý các vết nứt bên trong hành lang của đập.

Với cao trình 175m, dung tích hồ chứa hơn 730 triệu m 3 , nếu có sự cố nào xảy ra với đập thủy điện này, thảm họa sẽ khôn lường. Ai sẽ chịu trách nhiệm về sinh mạng của hơn 40.000 nhân khẩu ở huyện Bắc Trà My? Di chuyển hay ở lại dưới hạ lưu của một hồ thủy điện chứa nước đang có sự cố? Câu trả lời cần được đưa ra một cách khoa học.

Thiết nghĩ các ngành chuyên môn sớm vào cuộc để có kết luận cụ thể nhằm ổn định dư luận tại địa phương, giúp người dân yên tâm lao động, sản xuất.

P.V (Tổng hợp)