Lãnh tụ tối cao Khamenei phát biểu: “Có 11 triệu lá phiếu khác nhau. Làm sao có thể gian lận được 11 triệu lá phiếu?”. Ông Ali Khamenei tỏ ra rất ủng hộ ông Ahmadinejad và thậm chí cho biết, quan điểm của Tổng thống về chính sách ngoại giao và các vấn đề xã hội khác gần gũi với quan điểm của ông. Trong khi đó, những người ủng hộ ứng viên Tổng thống thất cử Mir Hossein Mousavi vẫn kêu gọi bầu cử lại và liên tục xuống đường biểu tình quy mô lớn, khiến thủ đô Tehran bị “tê liệt” và cuộc sống của người dân bị đảo lộn.
Lãnh tụ tối cao Iran Ayatollah Ali Khamenei
Mahmoud Ahmadinejad sẽ vẫn là Tổng thống
Đây là điều khó có thể thay đổi, dù trước đó, hôm 16/6, để trấn an dòng người biểu tình, Đại Giáo chủ Khamenei đã lệnh cho Hội đồng Giám hộ - Cơ quan chịu trách nhiệm xác nhận kết quả bầu cử ở Iran tổ chức điều tra kết quả bầu cử và đưa ra phán quyết chính thức trong 10 ngày tới.
Giới quan sát đã đúng khi cho rằng, động thái trên của ông Ali Khamenei chỉ là biện pháp hình thức, xoa dịu sự tức giận của phe phản đối bởi lẽ chỉ vài ngày sau đó, bài phát biểu tại ĐH Tehran hôm 19/6 đã nói lên tất cả suy nghĩ của vị lãnh tụ tinh thần này. Ông Khamenei dường như đang phải nỗ lực hết sức để đạt được một sự dàn xếp, thuyết phục ông Mousavi chấm dứt các cuộc biểu tình trong khi vẫn để Tổng thống Ahmadinejad tại vị.
Mahmoud Ahmadinejad cũng đã học được một bài học từ quyết định thông báo vội vã chiến thắng áp đảo của mình
Dù vẫn là Tổng thống, ông Mahmoud Ahmadinejad cũng đã học được một bài học kinh nghiệm “xương máu” từ quyết định thông báo vội vã chiến thắng áp đảo của mình, gây nên làn sóng biểu tình phản đối rộng khắp chưa từng có tiền lệ trong lịch sử Iran những ngày qua. Trong nhiệm kỳ Tổng thống Iran lần 2 này, nếu vẫn tiếp tục giữ đường lối cứng rắn, trong khi phải chịu áp lực lớn - đáp ứng được những yêu cầu của những người muốn cải cách, ông Ahmadinejad sẽ gặp rất nhiều thách thức lớn và buộc phải làm được những điều cốt yếu sau:
Về đối nội: Hiện Iran đang ở trong tình trạng rất khó khăn về kinh tế. Với những chính sách kinh tế không hiệu quả, lạm phát đã lên tới 30% trong tháng 11/2008 và giá cả liên tục tăng cao gây khó khăn cho đời sống người dân. Ngân hàng Trung ương Iran cũng đã cắt giảm lãi suất 15% nhưng các nhà kinh tế trong nước dự đoán rằng, điều này cũng chẳng mang lại lợi ích gì nếu không có những cải cách cơ bản. Trong nhiệm kỳ 2 của mình, ông Ahmadinejad chắc chắn sẽ phải đặt kinh tế lên làm ưu tiên số một của mình.
Về đối ngoại: Để quay trở lại với cộng đồng quốc tế, vấn đề mà ông Ahmadinejad phải giải quyết gấp chính là vấn đề hạt nhân. Những động thái gần đây của Chính quyền Tehran đối với Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA), phương Tây và Mỹ được xem là điều chưa phù hợp với sách lược phát triển đất nước. Hơn thế, để những người ủng hộ cải cách ở Iran thấy một nhà lãnh đạo ôn hòa hơn, ông Ahmadinejad cũng cần đưa ra những chính sách đối ngoại mới, nhẹ nhàng hơn và bớt những ngôn từ gây sốc hơn. Những căng thẳng với các quốc gia vùng Vịnh cũng cần được giải quyết qua đàm phán chứ không phải đối đầu. Với Mỹ, trong khi chính phủ nước này sẵn sàng đối thoại, ông Ahmadinejad có thể có bước đi đầu tiên là đóng góp tích cực vào tiến trình hòa bình ở Iraq.
Nếu tạo ra được những đột phá này khi bắt đầu nhiệm kỳ mới của mình, ông Ahmadinejad không chỉ mang lại bầu không khí mới cho Iran mà còn góp phần tích cực vào hòa bình ở Trung Đông.
Những hệ lụy sau bầu cử
Các nhà bình luận cho rằng, chế độ Hồi giáo của Iran đã trụ được qua cuộc chiến tranh nhiều tổn thất với Iraq, thời gian dài gánh chịu các biện pháp trừng phạt của Mỹ và sự cô lập của quốc tế trong suốt 30 năm cầm quyền, nhưng thời điểm hiện tại lại là thách thức rất lớn.
Thứ nhất, uy tín của Lãnh tụ tối cao Iran Ayatollah Ali Khamenei bị ảnh hưởng đáng kể, báo trước sự khởi đầu một cuộc đấu tranh ở hậu trường trong những năm tới nhằm chọn người kế nhiệm ông.
Ông Ali Khamenei có thể đã sai lầm khi ràng buộc vị trí Lãnh đạo Tối cao của mình quá khăng khít với Ahmadinejad. Ông Khamenei đã công khai ủng hộ ông Ahmadinejad và sau đó, vội vã tuyên bố "chiến thắng thiêng liêng" của Ahmadinejad, kêu gọi tất cả dân chúng Iran chấp nhận nó và yêu cầu phe phản đối dừng biểu tình trên khắp đất nước. Đại Giáo chủ nói, ông không nhận thấy tác động chi phối kết quả bầu cử và rằng người dân "đã tự mình quyết định", đồng thời nhấn mạnh rằng cuộc bầu cử vừa qua đã chứng tỏ cho thế giới thấy chế độ dân chủ tôn giáo ở Iran...
Những hành động xử lý cuộc khủng hoảng chính trị như đến thời điểm hiện nay của ông Ali Khamenei đang làm gia tăng sự bất bình trong giới giáo sĩ và sẽ chỉ làm trầm trọng thêm sự hoài nghi vốn có trong giới tăng lữ về khả năng của một vị Lãnh đạo tụ tinh thần tối cao của người Hồi giáo. Ayatullah Hossein-Ali Montazeri, một giáo sĩ cấp cao nổi tiếng, đã công khai lên án cách giải quyết bầu cử của lãnh tụ Khamenei và cảnh báo các lực lượng an ninh chủ chốt của Iran mà ủng hộ ông Ahmadinejad rằng, họ sẽ phải "trả lời Đấng Tối cao" về bất kỳ hành động bạo lực nào chống lại nhân dân.
Thứ hai, xã hội Iran bắt đầu lộ ra những mâu thuẫn sâu sắc. Đó là mâu thuẫn giữa giới chính trị cầm quyền ở đất nước Hồi giáo này, điển hình là cặp đôi Mahmoud Ahmadinejad - Hossein Moussavi, đại diện cho 2 đường lối chính trị đối lập nhau “cứng rắn và ôn hòa”. Tuy nhiên, nhiều nhà phân tích cho rằng, việc mô tả ông Moussavi như một người tự do so với lập trường cứng rắn của ông Ahmadinejad là không đúng. Năm 1988, tờ Economist từng gọi ông Moussavi là nhân vật "cực đoan kiên định". Ông Mousavi là người đã bảo vệ việc các phần tử vũ trang Iran bắt giữ các con tin Mỹ năm 1979, với lý giải "nhằm phục vụ cho mục tiêu cách mạng".
Mousavi kêu gọi một cuộc biểu tình trên toàn quốc
Chưa kể, theo giới phân tích, nội tại xã hội Iran khó có sự “bình yên” như trước ngày 12/6. Giữa những người trẻ tuổi muốn thay đổi (ủng hộ ông Moussavi) và những người nông dân nghèo muốn một thứ gì đó chắc chắn và ổn định (ủng hộ ông Ahmadinejad) đang hình thành một khoảng cách lớn, nói đúng hơn là khác nhau lớn về hệ tư tưởng. Trong những ngày lại đây, phụ nữ và giới trẻ ở thủ đô Tehran cùng nhiều thành phố khác trên khắp đất nước Iran đã rầm rộ đổ ra đường, biến cả Tehran thành một biển xanh với băng rôn, khăn trùm đầu, khăn tay đều mầu xanh và la hét: “Chấm dứt độc tài”, “Chấm dứt chính phủ”. Điều này giống như một cuộc nổi loạn công khai, một sự bùng nổ sau rất nhiều tháng ngày nén lại.
Thế giới nói về kết quả bầu cử Iran
Trả lời phỏng vấn đài truyền hình CBS, Tổng thống Mỹ Barack Obama tuyên bố ủng hộ những người dân đấu tranh đòi công lý một cách ôn hòa ở Iran, sau khi hai viện trong Quốc hội Mỹ thông qua nghị quyết hậu thuẫn những người Iran biểu tình “đòi kết quả bầu cử công bằng”. “Iran phải hiểu rằng thế giới đang theo dõi tình hình của họ. Chúng tôi kêu gọi Chính phủ Tehran chấm dứt mọi hành động bạo lực và bất công nhằm vào người dân”, ông Obama nói. Ngoài ra, Phó tổng thống Mỹ Joe Biden cũng cho biết, ông nghi ngờ tính tự do và công bằng của cuộc bầu cử Tổng thống ở Iran hôm 12/6.
Liên minh châu Âu (EU), Pháp, Italy, Hà Lan và Đức đều bày tỏ sự lo ngại về kết quả bầu cử. EU lên án hành động đàn áp biểu tình trong những ngày qua và yêu cầu Iran phải làm sáng tỏ hai vấn đề: một là những điều kiện đưa đến kết quả thắng cử của Tổng thống Ahmadinejad và thứ hai là vì sao một thành phần dân chúng không được quyền bày tỏ ý kiến của mình.
Ngoại trưởng Đức Frank-Walter Steinmeier cũng cho biết, nước này đã triệu đại sứ Iran tại Đức để yêu cầu giải thích các sự kiện tiếp sau cuộc bầu cử Tổng thống. Tổng thư ký Liên Hiệp Quốc Ban Ki-moon kêu gọi lãnh đạo Iran tôn trọng ý muốn của nhân dân trong lúc điều tra các cáo buộc gian lận bầu cử.
Trong nhiệm kỳ Tổng thống lần này, ông Ahmadinejad sẽ không thể “ngang tàng và hống hách” như trước đây bởi lẽ rằng, dù không thắng cử Tổng thống, ứng viên Hossein Moussavi giờ đây đã nhận được một sự ủng hộ của bộ phận lớn người dân, đặc biệt là giới trẻ.
Tính đến ngày hôm qua, theo các nguồn tin ý tế, khủng hoảng chính trị sau bầu cử ở Iran đã khiến 19 người thiệt mạng. Cảnh sát đã dùng vòi rồng, gậy, súng hơi cay và đạn để giải tán đoàn người biểu tình phản đối kết quả bầu cử Tổng thống. Một nhân chứng cho biết, một người đàn ông đã bị bắn và nhiều người khác bị thương trong cuộc đụng độ hôm 20/6 giữa cảnh sát và người biểu tình. Hàng nghìn cảnh sát và nhân viên an ninh bao vây lối vào quảng trường Enghelab và Azadi trong khi người biểu tình ném đá về phía họ từ các con đường quanh đó.
Những người ủng hộ ứng viên thất bại trong cuộc bầu cử tổng thống Iran Mir Hossein Mousavi còn phóng hỏa một tòa nhà ở phía tây Tehran. Tòa nhà này thuộc về những người đứng về phía đương kim tổng thống Mahmoud Ahmadinejad. Trong khi đó, khói đen bốc lên từ phía trung tâm thành phố. Hai hãng tin của Iran còn đưa tin một tay đánh bom tự sát đã chết và hai người khác bị thương tại ngôi đền của Ayatollah Khomeini - lãnh đạo cuộc Cách mạng Hồi giáo năm 1979.
Ứng viên Tổng thống thất cử Hossein Mousavi tuyên bố ông không có ý định muốn đối đầu với Chính phủ Hồi giáo. Tuy nhiên, nhưng những người chứng kiến cho biết, Mousavi đã kêu gọi một cuộc biểu tình trên toàn quốc trong trường hợp ông bị bắt. “Trong một tuyên bố công khai ở Tây Nam Tehran, Mousavi tuyên bố sẵn sàng tử vì đạo và sẽ tiếp tục con đường của mình”, một đồng minh của ông Mousavi cho biết.
Trong mọt diễn biến khác, Chính phủ Iran cấm phóng viên của các hãng tin quốc tế tiếp cận các cuộc biểu tình, nơi tập trung đông người, mà chỉ có thể được đưa tin về Iran khi ở khách sạn hay văn phòng. Iran cũng đã khóa các công cụ truyền thông trực tuyến như các bản tin chữ và các bản tin ảnh.
