- Đây là sản phẩm mới do viện nghiên cứu thiết kế, chế tạo rất phù hợp với điều kiện sử dụng của quân đội ta. Trước đây, để vận chuyển các loại xe tăng-thiết giáp, các đơn vị phải dùng xe đặc chủng MAZ-537 cồng kềnh, quá khổ, quá tải so với điều kiện đường giao thông hiện nay, lại tiêu hao nhiều nhiên liệu. Viện đã nghiên cứu thiết kế, cải tiến và chế tạo loại xe chuyên dùng vận chuyển xe tăng-thiết giáp và các loại pháo tự hành như PT-76, BMP-1, ZSU 23-4, SU-122… Một số lượng lớn xe chuyên dùng chở xe tăng hạng nhẹ do viện thiết kế, chế tạo đã được trang bị cho các đơn vị.
Nghiên cứu cải tiến, nâng cấp và chế tạo các loại xe chuyên dùng là một trong các hướng ưu tiên của viện, nhằm bảo đảm nâng cao sức cơ động của hỏa lực, phù hợp với điều kiện tác chiến trong chiến tranh công nghệ cao. Các sản phẩm do viện thiết kế, cải tiến không những duy trì tính năng kỹ thuật, chiến thuật sẵn có, mà còn đa năng hóa, bảo đảm kỹ thuật thuận lợi, phát huy hiệu quả chiến đấu và tiết kiệm chi phí nhiên liệu. Trên cơ sở vũ khí trang bị kỹ thuật hiện có của quân đội, viện đã nghiên cứu thiết kế, chế tạo, sửa chữa đồng bộ, cải tiến nâng cấp các loại xe tăng-thiết giáp, xe công trình sửa chữa cơ động cho các quân khu, binh đoàn, quân chủng, binh chủng. Điển hình là cải tiến các loại xe thiết giáp BTR-152, BTR-60PB, phục hồi hệ thống xi-lanh khí nén nâng hạ tấm chắn sóng và hệ thống nạp đạn tự động cho xe chiến đấu bộ binh BMP-1, thủy lực hóa máy xúc E-305, cải tiến xe bọc thép thành xe làm nhiệm vụ phòng chống lụt, bão, tìm kiếm-cứu nạn, phòng cháy, chữa cháy... Viện phối hợp với các viện nghiên cứu trong quân đội nghiên cứu nâng cấp xe đặc chủng mang tên lửa pháo binh, tên lửa đối hải; thực hiện các đề tài cấp Nhà nước, Bộ Quốc phòng chế tạo các loại xe bệ chuyên dùng, xe chỉ huy và lắp đặt vũ khí lên xe, cơ động hỏa lực; phối hợp với Bộ Tư lệnh Bảo vệ Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh nghiên cứu thiết kế, chế tạo xe đặc chủng, đáp ứng các yêu cầu kỹ thuật khắt khe về nhiệt độ, các hệ thống làm việc ổn định, tin cậy khi làm việc trên mọi địa hình. Viện nghiên cứu chế tạo xe tang lễ quốc gia, bảo đảm mỹ thuật, trang nghiêm, đưa vào sử dụng từ nhiều năm qua, hoạt động tốt.
Nghiên cứu gắn với ứng dụng, bám sát cơ sở, giải quyết kịp thời những vấn đề kỹ thuật của quân đội đặt ra là nhiệm vụ thường xuyên của viện. Từ yêu cầu nâng cao chất lượng bảo quản vũ khí, khí tài, đạn dược, viện nghiên cứu sản xuất máy cuốn ống giấy bảo quản đạn chất lượng cao; thiết bị trích khí duy trì chân không thùng đạn; cải tiến buồng phun sơn lắp ghép với hệ thống sơn sấy đạn tự động. Các thiết bị tự động lấy mẫu thuốc nổ của thủy lôi điều khiển từ cự ly xa, an toàn tuyệt đối, góp phần đánh giá chất lượng và duy trì số lượng lớn thủy lôi SSCĐ của Quân chủng Hải quân. Phục vụ cho công tác thanh lý, xử lý đạn dược, nhất là các loại đạn dược, bom mìn quá hạn, viện đã nghiên cứu chế tạo các loại máy cưa, cắt bom, đầu đạn pháo cối gián tiếp trong môi trường nước, thiết bị tháo gỡ đạn súng pháo kích thước từ 12,7mm đến 23mm, trạm xì thuốc nổ cơ động.
Sản xuất vật tư kỹ thuật phục vụ bảo quản, bảo dưỡng, sửa chữa và cải tiến nâng cấp VKTBKT trở thành thế mạnh của viện. Hàng loạt các chi tiết, phụ tùng xe máy, khối cụm đã được sản xuất để thay thế cho các khối, cụm, chi tiết hư hỏng và không còn nguồn nhập từ nước ngoài. Một số chi tiết, vật tư như bánh răng của hộp số xe tăng T-54, trục khuỷu động cơ, ca-bin tập lái xe tăng, máy biến tần tĩnh cho các đài ra-đa phòng không, máy phát điện sức gió, đã được viện chuyển giao công nghệ chế tạo một số sản phẩm cho đơn vị, góp phần chủ động sản xuất vật tư sửa chữa. Hiện nay, viện đang hợp tác với các cơ sở nghiên cứu trong và ngoài nước nghiên cứu chế tạo các chi tiết bằng vật liệu gốm, cao su kỹ thuật chịu nhiệt cao phục vụ thay thế, sửa chữa, khai thác hiệu quả xe máy, khí tài mới được trang bị cho quân đội.
Thành tích nghiên cứu ứng dụng với hơn 160 đề tài, dự án, chương trình nghiên cứu cấp Nhà nước, Bộ Quốc phòng, các ngành và cấp cơ sở trong 35 năm qua khẳng định sự trưởng thành của viện. Đó cũng là thành quả trong suốt quá trình xây dựng, tổ chức lực lượng, nâng cao tiềm lực khoa học-công nghệ. Đại tá, TS Trần Hoài Nam, Bí thư Đảng ủy, Phó viện trưởng cho biết: Hơn 4 năm qua, viện được trên đầu tư, trang bị nhiều máy móc, thiết bị, phòng thí nghiệm hiện đại phục vụ nghiên cứu thiết kế, chế tạo sản phẩm. Hàng chục cán bộ được cử đi đào tạo, nghiên cứu sinh ở các trung tâm đào tạo trong và ngoài quân đội, dần hình thành đội ngũ nghiên cứu viên chất lượng cao: 100% trình độ đại học, hơn 35% là tiến sĩ, thạc sĩ và được bồi dưỡng sau đại học. Với đội ngũ cán bộ, nghiên cứu viên và cơ sở vật chất phục vụ nghiên cứu đang từng bước hiện đại hóa, viện đủ năng lực độc lập, chủ trì nghiên cứu các chương trình, đề tài cấp Nhà nước, Bộ Quốc phòng, hoàn thành các nhiệm vụ nghiên cứu trên giao, lao động sáng tạo, xứng đáng với phần thưởng cao quý: Huân chương Lao động hạng Nhì mà Đảng, Nhà nước vừa trao tặng.
Bài và ảnh: ĐÌNH XUÂN