Sáng nay, Hội thảo chia sẻ kinh nghiệm quốc tế về già hóa dân số

Giadinh.net - 25/09/2013 09:01

GiadinhNet - Trong hai ngày 25 – 26/9, tại Khách sạn Melia Hà Nội diễn ra Hội thảo chia sẻ kinh nghiệm quốc tế về già hóa dân số do Bộ Y tế và Quỹ Dân số Liên Hợp Quốc tại Việt Nam phối hợp tổ chức.

Đoàn Chủ tịch điều hành Hội thảo.

Mời bạn đọc ấn F5 để cập nhật diễn biến Hội thảo.
Trong mỗi quốc gia, mỗi dân tộc, người cao tuổi (NCT) giữ vị trí hết sức quan trọng. Người cao tuổi vừa là tấm gương để các thế hệ trẻ noi theo, vừa là kho kinh nghiệm, kho tàng văn hóa nghệ thuật, giá trị truyền thống tốt đẹp. Phát huy vai trò NCT và chăm lo đời sống vật chất và tinh thần NCT là nghĩa vụ của mỗi chúng ta và toàn xã hội.
Già hóa dân số là một trong những thách thức đáng kể nhất của thế kỷ 21. Các nghiên cứu quốc tế gần đây cho thấy nhóm dân số cao tuổi đang tăng lên nhanh hơn các nhóm dân số khác, chính vì vậy hiện tượng này không thể bỏ qua. Hiện nay, cứ khoảng 10 người thì có 1 người trên 60 tuổi.
Theo dự báo, con số này sẽ tăng lên là cứ 5 người thì có 1 người từ 60 tuổi trở lên và số người từ 60 tuổi trở lên sẽ nhiều hơn số trẻ em trong độ tuổi từ 0- 14 vào năm 2050. Già hóa dân số diễn ra nhanh nhất ở các quốc gia đang phát triển, bao gồm cả quốc gia có nhóm dân số trẻ đông đảo, trong đó có Việt Nam.
Với mong muốn trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm và tiếp tục cung cấp thông tin bổ ích trong quá trình xây dựng chính sách, giải quyết các vấn đề đối với NCT, hôm nay (25/9) trong không khí tưng bừng, phấn khởi hướng tới kỷ niệm 22 năm Ngày Quốc tế Người cao tuổi 1/10, Bộ Y tế, Tổng cục DS-KHHGĐ, Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội, Quỹ Dân số Liên Hợp Quốc tại Việt Nam phối hợp tổ chức Hội thảo Chia sẻ kinh nghiệm quốc tế về già hóa dân số với chủ đề “Thích ứng với già hóa dân số nhanh”.
Về phía Việt Nam có ông Dương Quốc Trọng – Tổng cục trưởng Tổng cục DS-KHHGĐ, Bộ Y tế, ông Đàm Hữu Đắc – Phó Chủ tịch Hội Người cao tuổi Việt Nam, ông Thái Phúc Thành – Phó Cục trưởng Cục Bảo trợ xã hội, Bộ Lao động Thương binh & Xã hội. Tới tham dự Hội thảo còn có các đại biểu các Bộ, ban, ngành, đoàn thể trung ương, lănh đạo Tổng cục DS – KHHGĐ và lănh đạo các vụ, đơn vị thuộc Bộ Y tế, Tổng cục DS – KHHGĐ; lănh đạo các viện và trung tâm nghiên cứu về Người cao tuổi tại Việt Nam và lănh đạo Sở Y tế, Chi cục DS-KHHGĐ các tỉnh, thành phố đang triển khai Đề án Tư vấn và chăm sóc người cao tuổi dựa vào cộng đồng.
Về phần đại biểu quốc tế, có ông Arthur Erken – Trưởng đại diện Quỹ Dân số Liên Hợp Quốc tại Việt Nam; bà Merav Eilon, Đại sứ đặc mệnh toàn quyền nhà nước Isarel tại Việt Nam; đại biểu đại diện Đại sứ quán các nước, các cơ quan Liên Hợp Quốc, các tổ chức quốc tế và tổ chức phi chính phủ tại Việt Nam. Đặc biệt, tham dự Hội thảo hôm nay có chuyên gia các nước và chuyên gia quốc tế đến từ một số nước và vùng lănh thổ trên thế giới: Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Thái Lan, Israel và Đài Loan.
TS Dương Quốc Trọng - Tổng cục trưởng Tổng cục DS-KHHGĐ
trao đổi cùng các đại biểu trước hội thảo.

Từ trái sang: Ông Lương Thế Khanh - Vụ trưởng Vụ Tổ chức cán bộ Tổng cục DS - KHHGĐ; ông Nguyễn Văn Tính - Phó Chánh Văn phòng Tổng cục, ông Phạm Năng An - Phó Vụ trưởng Vụ Quy mô Dân số; bà Nguyễn Thị Ngọc Lan - Vụ trưởng Vụ Cơ cấu và Chất lượng Dân số.

Hội thảo với sự góp mặt của rất nhiều đại biểu đến từ các nước.

Ông Arthur Erken - Trưởng đại diện Quỹ Dân số Liên Hợp Quốc tại Việt Nam (UNFPA) trò chuyện với Giáo sư Ariela Lowenstein - Hiệu trưởng trường Đại học Max Stern Yezreel Valley (Isarel).

9h: Chia sẻ tại Hội thảo, ông Arthur Arken – Trưởng Đại diện Quỹ Dân số Liên Hợp Quốc (UNFPA) tại Việt Nam cho biết, ông rất vinh dự được tham dự hội thảo ngày hôm nay để chia sẻ các kinh nghiệm quốc tế và hành động ứng phó với vấn đề già hóa dân số nhanh chóng ở Việt Nam. “Thay mặt cho UNFPA tại Việt Nam, tôi xin được gửi lời cảm ơn tới Bộ Y tế đã hợp tác với Bộ Lao động, thương binh và xã hội đã tổ chức hội thảo này. Tôi cũng xin được gửi lời cảm ơn tổ chức HelpAge International đã hợp tác chặt chẽ và hỗ trợ kỹ thuật trong quá trình tổ chức sự kiện ngày hôm nay” – ông Arthur nói.

Theo ông Arthur Arken, sự kiện ngày hôm nay thực sự là cơ hội vô cùng to lớn đối với tất cả chúng ta – các cán bộ chính phủ, các nhà quản lý, những người xây dựng chương trình và các nhà nghiên cứu để thảo luận về các kết quả nghiên cứu gần đây về vấn đề già hóa dân số cũng như chia sẻ kinh nghiệm và các bài học quốc tế trong việc giải quyết các thách thức mà các quốc gia đang phải đối mặt. Ông cũng hy vọng các thông tin phong phú và các giải pháp chính sách được chia sẻ tại hội thảo sẽ giúp Việt Nam và các quốc gia tham dự hội thảo có được định hướng phù hợp trong việc xác định các vấn đề tồn tại và đưa ra các khuyến nghị trong tương lai giúp đảm bảo một xã hội cho tất cả mọi người, cả người trẻ tuổi và người lớn tuổi hơn đều có được cơ hội đóng góp vào sự phát triển và chia sẻ những lợi ích từ quá trình phát triển này.

Ông Arthur Erken - Trưởng đại diệnQuỹ Dân số Liên Hợp Quốc tại Việt Nam (UNFPA) phát biểu tại Hội thảo.

Tại Hội thảo, ông Arthur cũng nêu lên 4 thông điệp cơ bản: Thứ nhất, Việt Nam rất cần có các chính sách và chiến lược thực tế và phù hợp. Các chính sách và chiến lược này nên được thiết kế và thực hiện dựa trên bằng chứng về mối tương quan giữa già hóa dân số và tăng trưởng kinh tế, văn hóa cũng như các dịch vụ xã hội và các nhu cầu về an sinh xã hội dành cho người cao tuổi, bao gồm chăm sóc y tế.

Trong hai ngày hội thảo, chúng ta sẽ được nghe các bài trình bày từ Bộ Y tế, Bộ LĐTBXH, các chuyên gia trong nước về các can thiệp chính sách và chương trình cơ bản về già hóa ở Việt Nam. Chúng ta cũng sẽ lắng nghe các bài trình bày từ các chuyên gia quốc tế đến từ tổ chức HelpAge International, Tổ chức lao động quốc tế (ILO), Trung Quốc, Nhật Bản, Thái Lan, Hàn Quốc, Đài Loan và Isarel. Những quốc gia này cũng trải qua hình thái tương tự về già hóa dân số như Việt Nam. Các nhà nghiên cứu quốc tế sẽ chia sẻ với chúng ta những ví dụ và các chương trình can thiệp giúp giải quyết thành công vấn đề già hóa và các mối quan ngại của người cao tuổi. Thực sự, Việt Nam có thể học hỏi rất nhiều từ những thành công và thất bại của các quốc gia này trong việc nắm bắt cơ hội và giải quyết các thách thức trong quá trình chuyển đổi nhân khẩu học này.

Ông Arthur Arken

Thứ hai, chúng ta cần phải đảm bảo đưa vấn đề già hóa và nhu cầu của người cao tuổi vào tất cả các chính sách và chương trình phát triển quốc gia, bao gồm các chính sách về giới, các chương trình giảm thiểu tác hại và kế hoạch thích ứng với biến đổi khí hậu.

Thứ ba, chúng ta cần nhớ rằng người cao tuổi hiện nay là những người trẻ tuối trước đây, và người trẻ tuổi hiện nay sẽ là thế hệ người cao tuổi trong tương lai. Chính vì vậy, đầu tư cho y tế, giáo dục, sự tham gia và công việc ổn định cho thanh niên đóng vai trò quan trọng trong việc giải quyết các nhu cầu của thế hệ người cao tuổi trong tương lai.

Cuối cùng nhưng cũng không kém phần quan trọng, người cao tuổi cho thấy họ vẫn muốn được là những thành viên năng động và được tôn trọng của xã hội. Họ có nhiều kinh nghiệm, kiến thức và tiếng nói của họ cần phải được lắng nghe. Họ cần được tiếp cận tới các dịch vụ xã hội và chăm sóc sức khỏe ở mức có thể chi trả được. Quyền của họ phải được bảo vệ để họ có thể hưởng cuộc sống được tôn trọng, không bị phân biệt đối xử và cách ly khỏi xã hội.

Theo ông Arthur, UNFPA tại Việt Nam đánh giá rất cao vai trò lãnh đạo của Chính phủ và sự hỗ trợ của các cơ quan tài trợ. Chúng tôi cam kết tiếp tục công việc của mình, thông qua sự hợp tác chặt chẽ với Chính phủ, các đối tác phát triển và các tổ chức xã hội nhằm thúc đẩy hơn nữa vai trò của người cao tuổi trong xã hội và đưa ra những gợi ý giúp Việt Nam chuẩn bị cho thời kỳ già hóa dân số. Chúng tôi hy vọng kết quả của cuộc hội thảo ngày hôm nay sẽ giúp chúng ta biến các thách thức thành cơ hội, đưa ra được những quyết định sáng suốt giúp đảm bảo chất lượng cuộc sống cho người cao tuổi và gợi ý các giải pháp tích cực có tính khả thi cho Việt Nam.

“Tôi xin phép được trích dẫn câu nói của ông Tổng thư ký Liên Hợp Quốc Ban Ki-moon: “Ảnh hưởng về kinh tế và xã hội của hiện tượng già hóa dân số có ý nghĩa vô cùng sâu rộng, không chỉ tác động tới cá nhân người cao tuổi và gia đình họ mà còn tác động lan tỏa tới toàn xã hội và cộng đồng toàn cầu theo những cách thức chưa từng được biết đến”. Điều này tùy thuộc vào cách chúng ta lựa chọn để giải quyết các thách thức và tận dụng tối đa các cơ hội đem lại bởi dân số đang già hóa, là điểm mấu chốt ấn định rằng xã hội sẽ thu được hay không những “lợi tức" của sự trường thọ” – ông Arthur Arken nói.

Kết quả Điều tra biến động dân số năm 2012 cho thấy dân số Việt Nam đang già hóa nhanh chóng và đã bước vào thời kỳ “già hóa dân số” với tỷ lệ người cao tuổi chiếm 10,2% trong tổng số dân số. Điều này là do tuổi thọ tăng lên trong khi tỷ lệ sinh và tỷ lệ chết giảm. Thời gian để Việt Nam chuyển đổi từ giai đoạn “già hóa” sang cơ cấu dân số “già” sẽ ngắn hơn nhiều (chưa đến 20 năm) so với các quốc gia có trình độ phát triển cao hơn.
Theo số liệu của Điều tra người cao tuổi Việt Nam năm 2011, 39% người cao tuổi hiện vẫn đang làm việc, tỷ lệ người cao tuổi ở vùng nông thôn và phụ nữ cao tuổi tham gia vào lực lượng lao động cao hơn đáng kể so với người cao tuổi sinh sống tại các khu vực đô thị và nam giới cao tuổi. Tuy nhiên hầu hết người cao tuổi đang tự tạo công ăn việc làm trong nông nghiệp với thu nhập thấp và không ổn định. Khoảng 17 phần trăm người cao tuổi thuộc diện nghèo. Phụ nữ cao tuổi, phụ nữ nông thôn và phụ nữ dân tộc thiểu số dễ rơi vào nghèo đói hơn so với nam giới cao tuổi, so với người cao tuổi sinh sống ở thành thị và những người cao tuổi là người Kinh, và tuổi càng cao thì họ càng dễ rơi vào cảnh nghèo đói.
Cần thiết phải có các chính sách và chương trình kịp thời và hiệu quả để có thể đáp ứng được vấn đề già hóa dân số và chuẩn bị cho dân số già trong tương lai. Nếu chúng ta có các giải pháp phù hợp về chăm sóc sức khỏe, thu nhập ổn định, mạng lưới an sinh xã hội và hỗ trợ về mặt pháp lý thì các thế hệ hiện nay và trong tương lai sẽ được hưởng từ "lợi tức của sự trường thọ”.