Sản xuất giống cây trồng: Khâu yếu của ngành nông nghiệp

KTĐT - 

San xuat giong cay trong: Khau yeu cua nganh nong nghiep

KTĐT - Theo các nhà khoa học, lâu nay, sản xuất giống cây trồng của nước ta còn nhiều yếu kém là bởi chưa xây dựng được một chiến lược dài hơi và đầu tư thích đáng cho công tác này.

>>> Bài 1: Cung chưa đủ cầu
>>> Bài 2: Yếu từ khâu quản lý
Bài 3: Xây dựng chiến lược tổng thể

Theo các nhà khoa học, lâu nay, sản xuất giống cây trồng của nước ta còn nhiều yếu kém là bởi chưa xây dựng được một chiến lược dài hơi và đầu tư thích đáng cho công tác này.Đã đến lúc, ngành nông nghiệp phải nhìn nhận lại và bắt tay vào xây dựng chiến lược cho hạt giống.

Từ các sản phẩm quốc gia

Hạt giống có vai trò quan trọng quyết định năng suất, chất lượng cây trồng, nhất là trong điều kiện diện tích đất nông nghiệp giảm dần, biến đổi khí hậu ngày càng khắc nghiệt như hiện nay. Tuy nhiên, theo GS.VS Trần Đình Long, Chủ tịch Hội Giống cây trồng Việt Nam, nước ta vẫn chưa xây dựng được một chiến lược dài hơi cho phát triển giống cây trồng. Do đó, Nhà nước cần xây dựng chiến lược tổng thể và đồng bộ phát triển giống cây trồng, trong đó nên lựa chọn một số giống cây chủ lực để phát triển thương hiệu. Cùng với đó là xây dựng quy trình canh tác và phát triển kinh tế ngành hàng.

"Chúng ta cần có chương trình sản phẩm nông nghiệp quốc gia, nhất là các sản phẩm chủ lực để xuất khẩu. Như tại đồng bằng sông Cửu Long, chỉ nên lựa chọn phát triển 1 - 3 giống lúa có chất lượng cao để đầu tư nghiên cứu. Có như vậy mới nâng cao được chất lượng sản phẩm" - ông Long chia sẻ.

Ngoài ra, trong chiến lược phát triển hạt giống, các vấn đề xây dựng hệ thống cơ sở vật chất, trang thiết bị nghiên cứu; xây dựng đội ngũ cán bộ làm công tác chọn tạo giống mạnh cả về số lượng lẫn chất lượng; hoàn thiện hệ thống kiểm tra, giám sát, quản lý giống cây trồng… cũng phải được quan tâm đúng mức. Theo PGS.TS Trần Thị Trâm (Đại học Nông nghiệp I), Nhà nước cần thay đổi phương thức quản lý nghiên cứu khoa học của các Bộ một cách toàn diện, triệt để, khuyến khích các giống mới (gồm cả dòng bố mẹ và giống lai) được nghiên cứu chọn tạo trong nước có giá trị phục vụ sản xuất.

Việc cấp kinh phí nên làm theo kiểu khoán gọn một lượng nhất định cho mỗi giống mới thay cho việc cấp đề tài theo thời gian để nhà chọn giống chủ động trong chi tiêu trong cả quá trình gây tạo vật liệu đến chọn giống.

PGS.TS Dương Văn Chín, Phó Viện trưởng Viện Lúa đồng bằng sông Cửu Long cho rằng, chúng ta có thể học hỏi kinh nghiệm từ một số nước trong khu vực như Trung Quốc, Hàn Quốc, Indonexia trong chính sách phát triển sản xuất giống. Chẳng hạn, Indonexia quy định các nhà nhập khẩu buộc phải sản xuất hạt giống trong nước sau hai năm khi bắt đầu nhập khẩu. Do đó, lượng lúa giống có chứng nhận của nước này đã đạt được 50% nhu cầu trong nước (khoảng 150.000 tấn). Lượng hạt giống lúa lai của nước này cũng tăng 21% trong vòng 2 năm qua.

Đến kết nối với doanh nghiệp

Ngoài những nguyên nhân dẫn đến khâu sản xuất giống cây trồng còn nhiều hạn chế là do cán bộ nghiên cứu thiếu về số lượng, yếu về trình độ; cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ nghiên cứu chưa đồng bộ..., vấn đề đáng bàn là khâu nhân giống hiện nay còn rất yếu kém. Chính vì vậy, để nâng cao năng lực sản xuất giống cây trồng, theo nhiều chuyên gia, việc gắn kết với doanh nghiệp có vai trò rất quan trọng. PGS.TS Nguyễn Trí Hoàn, Viện trưởng Viện Cây lương thực và Cây thực phẩm cho biết, sản xuất giống muốn thành công phải gắn với doanh nghiệp chứ bản thân các viện nghiên cứu không thể tự làm công tác nhân giống được. Hiện nay chúng ta chưa thiết lập được hệ thống phân phối giống trong khi phải cạnh tranh khốc liệt với doanh nghiệp nước ngoài. Do đó, Nhà nước cần có chính sách ưu tiên đầu tư cho một số doanh nghiệp lớn làm công tác nhân giống.

Đồng tình với quan điểm trên, ông Nguyễn Trí Ngọc, Cục trưởng Cục Trồng trọt cho biết, hiện nay chúng ta đã làm được công tác nghiên cứu chọn tạo giống nhưng việc nhân giống để phục vụ sản xuất còn hạn chế. Công việc này nhất định phải có vai trò của doanh nghiệp. Vì vậy, trong Quyết định 2194 của Thủ tướng Chính phủ về sản xuất giống giai đoạn 3 (2011 - 2015) có chủ trương hỗ trợ các doanh nghiệp để nhân nhanh và mở rộng giống cho sản xuất đại trà như về vay vốn tín dụng, chính sách đất đai...

Giống là một trong những yếu tố quan trọng hàng đầu quyết định năng suất, chất lượng cây trồng. Do đó, để đẩy mạnh phát triển sản xuất nông nghiệp trong những năm tới, nâng cao giá trị cho hàng nông sản Việt, ngành nông nghiệp cần sớm tháo gỡ khó khăn và có biện pháp hoàn thiện công tác sản xuất giống cây trồng.

Tin mới