Du nhập từ Nhật Bản
Những bông hoa đất được tạo dáng khéo léo với nhiều cung độ, sắc màu khác nhau, mà thoạt trông, không kém hoa thật là bao. Chúng được bày biện khá bắt mắt như lúc nào cũng chào mời khách bộ hành .
Thấy tôi ngẩn ngơ ngắm hoa quên cả rũ áo sũng ướt mưa xuân, Thủy- cô chủ cửa hàng xinh đẹp - nhẹ nhàng giới thiệu cho tôi quy trình làm hoa đất. Hóa ra, nghệ thuật hoa đất nặn ra đời ở Nhật Bản cách đây hơn 50 năm, nhưng mới được du nhập vào VN thời gian gần đây. Tuy được gọi là hoa đất nhưng nó được tạo nên không phải từ các loại đất sét bình thường hay các loại bột làm nên những con tò he như chúng ta thường thấy, mà hoa đất ở đây được làm từ một loại hợp chất (dẻo) được nhập từ Nhật. Từ loại bột đất này, người ta có thể tạo nên rất nhiều loại hoa sẵn có như các loài hoa lan, hoa hồng, hoa ly, các loại hoa trang trí, hải đường, hoa cúc, cây chuối…
"Cái khó nhất trong làm hoa đất là phải pha được màu giống như hoa thật, sau đó là tô màu và vẽ các chi tiết trên cánh hoa. Tùy vào màu sắc của từng loại hoa, người làm hoa phải pha trộn màu sắc, tạo kiểu dáng để cho ra đời những bông hoa như ý. Nhiều loại hoa có sẵn khuôn để cắt cánh nhưng vẫn đòi hỏi người làm hoa phải tạo dáng thật khéo mới mang được cái hồn tới cho bông hoa trông giống thật"- Thủy nói.
Công phu
Để có một bình hoa đất phải trải qua rất nhiều công đoạn. Đầu tiên là pha màu theo ý muốn, nhào màu với đất thật kỹ cho đất mịn và màu được pha đều. Có những màu phải thử nghiệm tới cả tháng mới giống như hoa thật, thậm chí còn đẹp hơn cả màu hoa thật. Phức tạp nhất là công đoạn pha màu và vẽ chi tiết trên cánh hoa để làm cho giống hoa thật từ màu sắc đến hình dáng, cánh, nhụy hoa...Khâu quan trọng thứ hai là phải biết cách tạo dáng cho các bông hoa theo đúng như hoa thật. Nếu làm cánh hoa thì cho đất vào bao cán rồi cho vào máy cán tùy theo độ dày mỏng của cánh hoa. Sau đó, dùng khuôn cắt cánh hoa. Rồi tạo dáng cho cánh hoa, sau đó phơi cho đến khi cánh hoa khô, và tiếp tục tô màu cho cánh hoa. Tất nhiên, tùy theo từng loại hoa mà có những loại khuôn riêng. Với nhụy hoa, nụ hoa… thường phải nặn hoàn toàn bằng tay. Khi làm lá thì khâu quan trọng nhất thường là se đất vào cọng thép, để khô rồi mới làm lá, bông hoa…
Cuối cùng là khâu lên cành. Mỗi công đoạn cũng mất cả buổi. Tính thời gian để ra lò được một bình hoa đất thường phải mất tới 3-4 ngày, thậm chí cả tuần mới xong được một chậu hoa hoàn chỉnh.
Một điều cần chú ý là loại đất này sau khi ra ngoài không khí sẽ khô rất nhanh và khó làm, nên đòi hỏi kỹ thuật làm hoa phải nhuần nhuyễn. Ưu điểm của hoa đất nặn là sau khi đã thành phẩm thì rất bền, đất khô đi nhưng vẫn có độ mềm dẻo, không bị nứt nẻ như các loại đất làm ra các sản phẩm như tò he như của Việt Nam. Người làm hoa có hai sự lựa chọn: làm từ đất Nhật và đất Thái.Nếu làm bằng đất Thái thì bông hoa sau khi hoàn thành không được mướt, thật và đẹp như làm bằng đất Nhật. Thậm chí, chỉ sau một thời gian ngắn là nó sẽ bị rũ xuống, ỉu như bánh đa bị ngâm nước. Còn hoa được làm bằng đất Nhật thì sẽ bền màu, màu sắc tươi tắn, sắc nét và cánh hoa có đường cong mềm mại hơn do chất liệu đất dẻo hơn chứ không bị xỉn màu như làm bằng đất Thái. Độ an toàn của bông hoa cũng tốt hơn so với đất Thái. Đặc biệt các loại hoa được làm từ đất sét Nhật ít bị giòn và dễ gãy trong quá trình vận chuyển đi xa như đất Thái. Và hoa đất được làm từ đất của Nhật là sản phẩm làm xong sẽ khô đi nhưng không bị nứt nẻ và vẫn có độ dẻo và mềm mại chứ không khô cứng như đất của Thái. Một điểm đặc biệt của hoa đất Nhật là phải sau vài năm mới bắt đầu bị bạc màu. Giá đất Nhật cao khoảng gấp 2,5 lần đất Thái, đến được tới Hà Nội hiện đã lên tới 450.000 đồng . Mặc dù vậy, giá hoa đất có nhiều loại, vài chục ngàn đồng cũng có, nhưng trung bình là vài trăm ngàn đồng, cao nhất tới 5-6 triệu đồng (bình to).
Ngoài vẻ đẹp quý phái và độc đáo, hoa bằng đất nặn có thể trưng bày trong nhiều năm. Theo lời khuyên của người làm hoa, không nên trưng bày hoa đất nặn ở những nơi ẩm thấp và thỉnh thoảng chỉ cần lấy bút lông phủi bụi thì sẽ sử dụng được rất lâu. Điều đặc biệt của loại nguyên liệu này là khi sản phẩm làm xong để lâu có khô đi nhưng không bị nứt như các sản phẩm được làm từ đất nặn tò he hay các loại đất sét nặn của trẻ em.
Thủy cho biết, cửa hàng của cô nhận được đơn đặt hàng rất nhiều, không chỉ ở Hà Nội mà còn đến từ các tỉnh như Sơn La, Điện Biên, Bắc Ninh, Thanh Hóa, Hà Tĩnh... thậm chí nhiều nơi còn xin làm đại lý, nhưng cửa hàng chỉ đáp ứng một phần nào, nhất là những bình hoa to. "Năm ngoái, nhiều khách hàng yêu cầu bình hoa lớn dù đã hết công suất nhưng cửa hàng em vẫn không thể đáp ứng nổi. Rút kinh nghiệm, năm nay, cửa hàng đã chuẩn bị nhiều loại hoa to, những mong đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của khách hàng."Thủy cho biết.
Thanh Hoa
