Tuyên bố Ekaterinburg được lãnh đạo SCO ký thông qua, khẳng định tầm quan trọng của luật pháp quốc tế trong các mối quan hệ toàn cầu, nâng cao vai trò liên kết giữa các quốc gia thành viên LHQ vì mục đích hòa bình. Các nhà lãnh đạo SCO khẳng định xu thế không thể đảo ngược của thế giới đa cực, cũng như tầm quan trọng của các yếu tố khu vực, trong đó có vai trò của SCO, trong giải quyết các vấn đề toàn cầu. Tuyên bố nhấn mạnh ủng hộ Hiệp ước không phổ biến vũ khí hạt nhân; thúc đẩy hợp tác giữa các quốc gia thành viên trong kiểm soát và quản lý các nguồn tài chính quốc tế nhằm bảo đảm ổn định kinh tế thế giới. Hội nghị thảo luận vấn đề an ninh quốc tế, tình hình nóng bỏng tại Trung Á, Afghanistan, bán đảo Triều Tiên... Một loạt các văn kiện hợp tác đã được ký kết, trong đó có Hiệp ước SCO chống chủ nghĩa khủng bố. Trong bối cảnh thế giới vật lộn chống chọi suy thoái kinh tế, chủ đề đối phó khủng hoảng kinh tế, tìm biện pháp cải tổ hệ thống tài chính toàn cầu, vực dậy nền kinh tế thế giới chiếm phần lớn thời gian thảo luận tại Hội nghị Ekaterinburg. Theo nhận định của giới phân tích, trong khi kinh tế Mỹ gặp nhiều khó khăn, đồng USD ngày càng mất giá, thì sự hợp tác trong SCO đang đưa khối kinh tế này phát triển ở mức mạnh mẽ nhất thế giới, tạo cơ hội để đồng rúp và đồng nhân dân tệ được xem xét trở thành những đồng tiền dự trữ chung của thế giới. Tại Ekaterinburg, các nhà lãnh đạo SCO khẳng định ủng hộ và sẵn sàng tham gia thiết lập một hệ thống an ninh tài chính toàn cầu mới. Phần đông ý kiến tại Hội nghị cho rằng, hệ thống tài chính thế giới hiện nay lỗi thời và cần được thay đổi; các ngoại tệ giao dịch hiện tiềm ẩn nhiều rủi ro. Với tư cách đồng tiền dự trữ căn bản, USD không đáp ứng được mong đợi của thế giới; vì thế cần lập ngoại tệ dự trữ mới, hoặc tiếp nhận những đồng nội tệ trong giao dịch thanh toán quốc tế - động thái giúp hạ thấp mức độ lệ thuộc dự trữ ngoại tệ. Tuy nhiên, SCO cũng thừa nhận đây là vấn đề không thể giải quyết nhanh chóng và rằng không nên thiết lập ngoại tệ dự trữ mới nào chỉ bằng ý chí chính trị. Các nhà lãnh đạo SCO khẳng định tăng cường hơn nữa hợp tác và hỗ trợ lẫn nhau giữa các thành viên nhằm ứng phó các thách thức do khủng hoảng kinh tế toàn cầu đặt ra. Bất chấp khủng hoảng tài chính, SCO vẫn duy trì vai trò quan trọng trong việc bảo đảm ổn định, an ninh và phát triển của các nước thành viên. Hợp tác thương mại trong SCO không ngừng được mở rộng. Riêng Trung Quốc, trao đổi thương mại với năm thành viên SCO luôn ở mức cao, tăng từ 12 tỷ USD năm 2001, lên 68 tỷ USD năm 2007. Thời gian gần đây, SCO có nhiều động thái hướng tới thiết lập một thị trường năng lượng chung và một hành lang vận chuyển chung trong khu vực... â đời tháng 6-2001, theo sáng kiến của Nga và Trung Quốc, với mục tiêu duy trì hòa bình và an ninh của các nước thành viên và ngăn chặn chủ nghĩa cực đoan trong khu vực, SCO nhanh chóng trở thành một không gian chiến lược đối trọng với ảnh hưởng của Mỹ và Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) ở khu vực, nhất là sau khi Mỹ tiến hành cuộc chiến chống khủng bố tại Afghanistan. Sự ra đời và phát triển của SCO cuốn hút sự quan tâm của một số quốc gia trong khu vực, như Iran, Ấn Độ, Pakistan, Mông Cổ... Trên thực tế, vai trò đối trọng của SCO với NATO ngày càng được khẳng định. Năm 2005, SCO chính thức yêu cầu Washington đưa ra thời gian biểu rút quân khỏi căn cứ quân sự ở Trung Á và Mỹ đã phải rút khỏi các căn cứ tại Uzbekistan, Kyrgyzstan. Trong khi đó, SCO không ngừng mở rộng hợp tác với bên ngoài. Bốn trong bảy thành viên SCO thuộc CSTO, tổ chức an ninh khu vực vừa thành lập Lực lượng phản ứng nhanh, vốn được xem như "NATO phương Đông". Ngoài bốn nước quan sát viên là Iran, Ấn Độ, Pakistan, Mông Cổ, tại Hội nghị Ekaterinburg, SCO đã chính thức trao quy chế đối tác - đối thoại cho Sri Lanca và Belarus. SCO chiếm khoảng 25% dân số thế giới; 60% diện tích lãnh thổ hai châu lục Á và Âu. Nếu Ấn Độ và Iran tham gia SCO, biên giới tổ chức này vươn tới tận Nam Á và Trung Đông. Nga và Trung Quốc là thành viên Nhóm các nền kinh tế mới nổi lớn nhất thế giới (BRIC - gồm Trung Quốc, Nga, Brasil và Ấn Độ) vừa chính thức xuất hiện trên vũ đài chính trị quốc tế tại Hội nghị cấp cao BRIC lần đầu được tổ chức ngay sau Hội nghị SCO tại Ekaterinburg. Việc liên kết và hỗ trợ từ hợp tác thương mại của BRIC (chiếm 42% dân số thế giới; 14,6% GDP toàn cầu và 12,8% thương mại quốc tế) chắc chắn làm cho SCO thêm vững mạnh. Tại Diễn đàn hợp tác kinh tế quốc tế tại Xanh Pê-téc-bua đầu tháng 6 vừa qua, Tổng thống Nga D. Medvedev khẳng định, SCO và BRIC sẽ đi đầu xây dựng một trật tự thế giới đa cực, hạn chế áp đặt đơn phương trên chính trường quốc tế. Kết quả các hội nghị cấp cao ở Ekaterinburg cho thấy, SCO và BRIC một lần nữa khẳng định xu thế không thể đảo ngược của chủ nghĩa đa phương và tạo sự cân bằng cán cân quyền lực trên thế giới. CHU HỒNG THẮNG