Theo công văn Bộ Tài gửi các bộ NN-PTNT, Công Thương, Hội Tiêu chuẩn và Bảo vệ người tiêu dùng VN (Vinatas) mới đây, thuế suất nhập khẩu (NK) với một số mặt hàng sữa sẽ điều chỉnh tăng. Theo quan điểm của Bộ Tài chính, nếu cùng một mặt hàng sữa bột, mức độ chế biến khác nhau không nhiều nhưng nếu giữ thuế suất chênh lệch nhau quá nhiều sẽ gây bất hợp lý. Do đó, Bộ Tài chính dự kiến hai phương án điều chỉnh. Phương án 1, sữa chưa pha thêm đường và chất tạo ngọt khác (thuộc nhóm 0402) có mức thuế chung là 3%; các mặt hàng sữa bột khác (thuộc nhóm 0402 và 1901) có mức thuế 5%. Phương án 2, sữa chưa pha thêm đường và chất tạo ngọt khác (thuộc nhóm 0402), sữa dùng cho y tế (thuộc nhóm 1901) có thuế suất chung là 5%; các mặt hàng sữa khác (thuộc nhóm 0402 và 1901) có mức thuế là 7%.
Trước khi Bộ Tài chính có đề xuất này, Bộ NN-PTNT đã có văn bản đề nghị Chính phủ tăng thuế các mặt hàng sữa và nguyên liệu sữa nhập khẩu nhằm hỗ trợ cho các hộ chăn nuôi bò trong nước. Quan điểm của Bộ NN-PTNT là phải tăng thuế nhập khẩu đối với mặt hàng này lên các mức 15%, 18% và 28%, bằng mức thuế theo cam kết WTO năm 2009 và năm 2010 và cao hơn 3%, 5% và 8% so với phương án thuế dự kiến của Bộ Tài chính. Tuy nhiên, do lo ngại rằng việc tăng thuế nhập khẩu có thể sẽ là cái cớ để các DN, nhà sản xuất tăng giá thành sản phẩm, ảnh hưởng tới quyền lợi của người tiêu dùng, Bộ Tài chính cho rằng cần phải xem xét thận trọng. Bộ Công Thương cũng cho rằng chỉ tăng sữa tươi nguyên liệu và sữa thành phẩm còn sữa bột nguyên liệu cần phải xem xét thêm.
Mặc dù việc điều chỉnh thuế mới chỉ là dự kiến song thông tin này đã ngay lập tức thu hút sự quan tâm của dư luận. Nhiều ý kiến lo ngại rằng, dù việc điều chỉnh thuế không liên quan nhiều đến giá sữa nhập khẩu, song các DN kinh doanh sữa sẽ nhân cơ hội này để tăng giá sữa, gây thiệt hại cho người tiêu dùng (NTD).
Theo ông Hồ Tất Thắng - Phó Chủ tịch Vinastas, hiện nay, sữa đã trở thành nhu yếu phẩm của NTD nhưng giá thành sữa thành phần nhập khẩu hiện nay đang ở mức cao bất hợp lý. Dù Nhà nước và dư luận đã có nhiều biện pháp và có nhiều ý kiến về vấn đề này, nhưng giá sữa không những không giảm mà còn có xu hướng tăng lên, bất chấp giá sữa nguyên liệu nhập khẩu đã giảm đáng kể. Việc điều chỉnh tăng thuế suất sữa có thể sẽ là cái cớ để các công ty sữa thực hiện việc tăng giá, trong khi Nhà nước chưa có biện pháp can thiệp hữu hiệu. Thực tế cho thấy, tại thời điểm năm 2007 – 2008, giá sữa nguyên liệu trên thế giới đứng ở mức 5.700 USD/tấn, nhưng đến thời điểm này, mức giá đã giảm xuống còn khoảng 1/3, ở mức 1.800 – 2.200 USD/tấn. Ngược lại, giá sữa trong nước thì ngày càng tăng lên, đưa VN trở thành một trong những nước có giá sữa cao nhất thế giới. Trước thực trạng này, Vinatas đề xuất trước mắt chưa nên tăng thuế sữa mà nên tăng cường công tác quản lý giá sữa. Khi nào giá sữa giảm xuống mức hợp lý, lúc đó mới tăng thuế để đảm bảo mức giá mới không vượt quá mức giá hiện nay. Theo ông Thắng, mặc dù Bộ Tài chính khẳng định, việc điều chỉnh thuế suất theo phương án trên sẽ không ảnh hưởng đến giá sữa, nhưng tôi không dám chắc điều đó. Vì trên thực tế, ngay khi các cơ quan chức năng đang họp bàn về việc tăng thuế thì giá sữa ngoài thị trường đã tăng rồi.Vì vậy, Bộ Tài chính nên cân nhắc thấu đáo trước khi điều chỉnh thuế suất. Theo ông, sữa hiện nằm trong danh mục 14 mặt hàng cần được kiểm soát về giá nhưng Nhà nước lại chưa có biện pháp kiểm soát hữu hiệu. Đây chính là điều cần giải quyết sớm nhằm đảm bảo quyền lợi cho NTD.