Rau sạch ở Hải Phòng: Khó tiêu thụ

CAND - 

Rau sach o Hai Phong: Kho tieu thu

Chưa bao giờ những đòi hỏi về vệ sinh an toàn thực phẩm lại thu hút sự quan tâm của mọi người như hiện nay. Lẽ ra trong bối cảnh như vậy, loại thực phẩm an toàn, đơn giản nhất là rau sạch phải là thứ mà ai cũng cần, sản xuất và tiêu dùng đều thuận lợi. Nhưng tại Hải Phòng, các nhà vườn trồng rau sạch rất khó khăn trong tiêu thụ sản phẩm và người tiêu dùng thì chưa đủ niềm tin để cho đó là rau sạch.

Tất cả các loại rau đều... bẩn?

Còn nhớ cách đây hàng chục năm, khi đó, ông Đỗ Cường Thanh còn là Phó Giám đốc Sở Thương mại Hải Phòng (nay là Sở Công thương) đã từng lao tâm khổ tứ nhưng rất say sưa khi nói về đề án xây dựng những cánh đồng rau sạch chuyên canh.

Mục tiêu của đề án là quy hoạch lại vùng trồng rau màu tại các huyện ngoại thành, mỗi huyện ít nhất một điểm chuyên trồng rau sạch, được thành phố, các ngành hỗ trợ về giống, vốn, kỹ thuật và bảo lãnh tiêu thụ.

Những con số kỹ thuật trong đề án này nói lên rằng, trồng rau sạch chẳng những bảo đảm sức khỏe đối với người sản xuất lẫn tiêu dùng, khả năng sinh lời cao gấp nhiều lần so với trồng rau theo cách thông thường. Thậm chí còn có cơ hội xuất khẩu rau ra nước ngoài. Sau đợt vận động dài hơi, cả thành phố có vài vùng trồng rau ở 2 huyện tiếp giáp nội thành là An Dương và Thủy Nguyên, vài cửa hàng rau sạch ở chợ Ga, siêu thị Ánh Dương.

Nói tóm lại, mô hình sản xuất và tiêu thụ rau sạch vẫn chỉ là những mô hình trình diễn như chỉ để giải thích khái niệm thế nào là rau sạch mà thôi.

Từ đó đến nay, rất hiếm hoi xuất hiện hai chữ rau sạch trong chỉ đạo về sản xuất nông nghiệp. Tuy nhiên, trong định hướng phát triển kinh tế đến năm 2010 vẫn còn giữ nguyên mục tiêu: Phấn đấu toàn thành phố có 20% diện tích sản xuất rau màu đạt tiêu chuẩn rau an toàn. Đây là định hướng đúng nhưng vô nghĩa vì sắp sửa trở thành nhiệm vụ bất khả thi, khi mà thời điểm đến năm 2010 chỉ còn hơn 1 tháng nữa.

Trong khi đó, thống kê của ngành nông nghiệp, đến nay,trong tổng số 13.790ha chuyên canh rau màu trên toàn thành phố, chỉ có hơn 2,3ha trồng rau theo mô hình quây lưới, phủ kính, tự cho rau mình trồng là sạch. Và như vậy, đến giờ này, sau hàng chục năm phấn đấu, rau... "bẩn" vẫn chiếm thế chủ đạo.

Vì sao rau không thể "sạch"?

Có một thực tế khác, từ khi một công ty nước ngoài được cấp phép sản xuất và kinh doanh rau sạch tại Hải Phòng, mô hình, quy trình từ sản xuất đến tiêu thụ đều khép kín, sản phẩm đủ tiêu chuẩn xuất khẩu với giá trị cao đã khiến cho các nhà làm vườn buộc phải nghĩ lại: Không thể xem thường tính hiệu quả của mô hình trồng rau sạch.

Từ đó đến nay, cả Hải Phòng có thêm 25 nhà lưới, nhà kính; có 4 cơ sở trồng rau sạch trang bị hiện đại, bao gồm camera giám sát, máy tính nối mạng cung cấp thông tin trực tiếp cho người tiêu dùng, tự chào hàng xuất khẩu. Song, họ hoạt động trong muôn vàn khó khăn, bán theo giá rau sạch thì không thuyết phục người tiêu dùng, bán giá như rau thông thường thì thu không đủ trang trải chi phí.

Quan trọng hơn, những cơ sở này ngoài hình ảnh về nhà kính, nhà lưới, những tiêu chuẩn chất lượng tự lập ra, tự công bố đã không thuyết phục người tiêu dùng. Các đầu mối tiêu thụ lớn cũng thấy rằng, hợp tác với các nhà vườn không hiệu quả, đành theo cách cũ, mua rau trôi nổi trên thị trường.

Trong số các đơn vị sản xuất rau tự cho là sạch có HTX An Thọ, huyện An Lão có quy mô diện tích lớn nhất, sản xuất theo quy trình mẫu VietGap do Trung tâm Khuyến nông, khuyến ngư Hải Phòng đầu tư và quản lý công nghệ. Thế nhưng, dù cố gắng hết mức thì HTX cũng chỉ bao tiêu được chừng 20% tổng số rau thu hoạch.

Qua tìm hiểu được biết, sở dĩ rau sạch khó tiêu thụ vì rất khó khăn để được các cơ quan chuyên môn cấp giấy chứng nhận là rau sạch, rau an toàn. Nguyên nhân của sự "khó" này xuất phát từ chuyện tiền nong. Một mẫu kiểm nghiệm để lấy thông số ít nhất tốn 20 triệu đồng/ha và muốn có đủ cơ sở công nhận rau sạch phải ít nhất vài ba mẫu kiểm như vậy. Đây là khoản chi phí quá lớn so với sản phẩm chỉ là rau cỏ. Do đó, mỗi lần nhắc tới chuyện này, các nhà vườn đều lảng tránh.

Nguyên nhân của mọi nguyên nhân được cho là chính quyền các địa phương hầu như không mặn mà với công tác quy hoạch vùng trồng rau an toàn. Cần tạo cơ hội, tạo đầu ra cho sản phẩm nông nghiệp như rau sạch, thịt sạch, thậm chí là lúa sạch cho nông dân mới chính là giải pháp hiệu quả, bền vững đối với mục tiêu an sinh xã hội. Hãy vì mục tiêu này mà đừng xóa sổ định hướng phát triển rau sạch tại Hải Phòng

Tin mới