Theo Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (có hiệu lực từ 1.7.2007) thì hành vi này là vi phạm luật pháp. Tuy nhiên, trên thực tế, hiện tượng mua bán thận là có thật và được rao bán công khai.
Rao bán thận công khai
Nội dung rao bán thận được đăng trên những tờ rơi này được in trên khổ giấy A4, có ghi số điện thoại liên lạc và phát ngay trước cổng Bệnh viện 108. Người bán thận tên là Trịnh Văn T., 20 tuổi ngụ tại xã Thanh Thủy, huyện Thanh Hà, Hải Dương. Theo lời T., do bố mẹ làm ăn thua lỗ nhiều tiền, hiện đang bị các chủ nợ siết nên T. và em trai 17 tuổi đã đến một số bệnh viện ở Hà Nội tìm cách bán thận để “cứu bố mẹ”. Do tại bệnh viện không được phép mua, bán nội tạng nên T. quyết định in tờ rơi, tìm người có nhu cầu để bán.
Điều 11 (Chương I) Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác quy định rõ các hành vi bị nghiêm cấm, gồm: Mua, bán mô, bộ phận cơ thể người; mua, bán xác; lấy, ghép, sử dụng, lưu giữ mô, bộ phận cơ thể người vì mục đích thương mại; quảng cáo, môi giới việc hiến, nhận bộ phận cơ thể người vì mục đích thương mại.
Quả thực, không khó để tìm mua thận, vì chỉ cần lên mạng, tìm kiếm qua mạng google từ khóa “bán thận”, ngay lập tức có hàng loạt các trang web đăng tải những thông tin rao bán thận. Cụ thể, tại trang web http://www.rao..., có đoạn quảng cáo sau: “Tôi 24 tuổi, vẫn khỏe mạnh bình thường, không mắc bệnh truyền nhiễm nguy hiểm. Cần hiến 1 quả thận, vậy gia đình, cá nhân nào có đủ điều kiện thực hiện ghép thận có cùng nhóm máu với tôi hãy liên lạc với tôi qua email hoặc yahoo vì hiện tại tôi không dùng điện thoại. Nếu được sẽ tiến hành các xét nghiệm rồi sẽ thỏa thuận với nhau sau. Người bán thận này tự nhận mình là sinh viên Aptech nhưng do không đủ tiền để đóng học phí nên đã bị đình chỉ và không còn nhận được hỗ trợ của gia đình nữa nên gặp khó khăn và giải pháp được chọn là bán thận.
Dạo một vòng tại những trang web trên mạng, thống kê có đến hơn 20 người rao bán thận. Đủ thành phần: từ nam thanh niên (24 tuổi), ông già (55 tuổi) đến phụ nữ đang độ tuổi lao động (35 tuổi)... Giá rao bán thấp nhất là 1.000 USD, cao nhất 10.000 USD. Có người còn ghi rõ: “Giá bán một quả thận là 3.000 USD, nếu đồng ý thì ngay tháng sau có thể ghép, chỉ cần đưa trước 30 triệu đồng, số còn lại sau khi ghép xong có thể thanh toán. Muốn ghép tại Việt Nam hay Trung Quốc là tùy người mua.
Rao bán thận là vi phạm pháp luật
Ngày 16.3, TS.BS cao cấp Nguyễn Cao Luật, Trưởng khoa Thận nhân tạo, BV Bạch Mai cho biết, tuần nào cũng có người đến khoa để chào bán thận, chủ yếu là người nghèo. Họ rao bán với giá khoảng 1.000-2.000 USD. Tuy nhiên, người chạy thận ở khoa cũng hầu hết là bệnh nhân nghèo và các bác sĩ ở khoa cũng từ chối những trường hợp rao bán thận này vì chưa có luật quy định cụ thể cho việc mua bán, thương mại mô tạng. Hiện tại khoa đang điều trị cho khoảng hơn 500 bệnh nhân với 75 máy chạy thận nhân tạo. Hầu hết những bệnh nhân này nếu đều đến thời kỳ suy thận giai đoạn 3 hoặc giai đoạn 4 là đều có thể phải thay thận. Nhưng ghép thận là vẫn quá đắt đối với người dân Việt Nam. Chi phí cho một ca ghép thận ở Việt Nam là 200 triệu đồng (đó là có người đồng ý hiến thận), còn ở Trung Quốc là từ 500- 600 triệu đồng (bao gồm cả chi phí tìm thận ghép).
Đối với hành vi rao bán thận trên mạng, BS Nguyễn Cao Luật cho rằng, đây là hành vi vi phạm luật pháp, vì trong Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (có hiệu lực từ 1.7.2007) nghiêm cấm hành vi này. Tuy nhiên, trên thực tế, hành vi rao bán thận đang trở nên rất phổ biến.
Theo quy định, người hiến thận và người nhận thận phải là cùng huyết thống hoặc khi hiến phải có xác nhận của cơ quan Công an. Đã có trường hợp đến khoa tiến hành xét nghiệm cho cả bệnh nhân và người hiến thận. Sau đó, họ đến cơ sở y tế khác để ghép nhưng đã không thành công, người ghép đã tử vong. Hiện người nhà bệnh nhân đang phải nuôi người hiến thận vì khi lấy thận đã ảnh hưởng đến sức khỏe người cho.
Tâm Thanh
Điều 11 (Chương I) Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác quy định rõ các hành vi bị nghiêm cấm, gồm: Mua, bán mô, bộ phận cơ thể người; mua, bán xác; lấy, ghép, sử dụng, lưu giữ mô, bộ phận cơ thể người vì mục đích thương mại; quảng cáo, môi giới việc hiến, nhận bộ phận cơ thể người vì mục đích thương mại.