Cần có tiêu chí đánh giá khách quan. (LĐ) -
Dự thảo nghị định có 16 điều, trong đó có khoản 2, Điều 4 quy định : "Trường hợp công chức bị cơ quan cho thôi việc do hai năm liên tiếp không hoàn thành nhiệm vụ theo quy định tại khoản 3, Điều 58 Luật Cán bộ, công chức" gây nhiều tranh luận về tính khả thi của điều khoản, đặc biệt tiêu chí xác định không hoàn thành nhiệm vụ ở nhiều vị trí rất khó xác định, đánh giá hiệu quả một cách rõ ràng và khách quan.
Bộ máy cồng kềnh nhưng thiếu người làm
Một thực tế không thể phủ nhận ở nhiều cơ quan hành chính nhà nước đó là tình trạng thiếu người làm được việc và thừa người thuộc diện "khó bố trí công việc" diễn ra khá phổ biến, đó là hậu quả của việc tuyển dụng CB,CC theo kiểu quen biết, con cháu, gửi gắm. Mặc dù ai cũng thấy sự "dư thừa" lao động trong cơ quan, nhưng để "xử lý" những CB,CC nằm trong diện "dư thừa" này lại rất khó bởi sẽ "vướng" vào Luật Cán bộ, công chức, Luật Lao động.
Chủ tịch công đoàn một cơ quan hành chính cho hay: Anh em trong cơ quan vẫn cứ phàn nàn rằng có quá nhiều CB,CC làm việc theo kiểu "sáng cắp ô đi, chiều cắp ô về", đến là để trình diện cho có mặt để chấm công, hiệu quả làm việc rất thấp. Nhưng ai cũng hiểu, hầu hết "đối tượng" này là ai, thành thử hiện tượng làm "cõng việc" là chuyện xảy ra thường ngày.
Vị chủ tịch công đoàn đưa ra quan điểm rằng: Tôi hoàn toàn đồng ý với dự thảo nghị định là không hoàn thành nhiệm vụ trong hai năm liền là cho thôi việc, cần phải tính đến hiệu quả lao động là tiêu chí hàng đầu để đánh giá CB,CC để chấm dứt tình trạng CB,CC thuộc diện ngoại giao, gửi gắm, con cháu. Nhưng tôi cũng băn khoăn một điều là tiêu chí để đánh giá việc hoàn thành nhiệm vụ hay không hoàn thành nhiệm vụ ở nhiều vị trí, công việc sẽ không dễ dàng xác định. Tình trạng nể nang, ngại phê bình khá phổ biến trong cơ quan hành chính.
Anh Nguyễn Đức Kh- tốt nghiệp loại ưu Trường ĐH Bách khoa Hà Nội đang công tác tại một cơ quan bộ, bày tỏ sự chán nản sau gần hai năm công tác ở cơ quan hành chính: Có lẽ tôi phải xin ra làm ở doanh nghiệp hoặc Cty tư nhân, ở đó hiệu quả công việc sẽ được đánh giá rõ ràng và chuẩn mực hơn ở một cơ quan hành chính. Đến kỳ bình bầu để xác định hoàn thành hay không hoàn thành nhiệm vụ thì người này ngó người kia, phê bình cũng "tiết kiệm" lời hơn.
Tôi mạnh dạn phê bình một cán bộ cùng phòng vì thời gian làm việc quá ít, hiệu quả thì "làng nhàng", ngay sau buổi họp một đồng nghiệp ghé tai tôi và nói rằng cậu vuốt râu hùm rồi đấy. Tìm hiểu, tôi biết đó là cháu ruột của vị thứ trưởng trong bộ.
Ranh giới đánh giá công chức hoàn thành và không hoàn thành nhiệm vụ thật mong manh (ảnh minh họa). Ảnh: Kỳ Anh.
Xây dựng tiêu chí có dễ?
Khoản 2, điều 4 của dự thảo, quy định đối với trường hợp CB,CC sẽ bị buộc thôi việc do hai năm liên tiếp không hoàn thành nhiệm vụ, theo quy định tại khoản 3, Điều 58 Luật Cán bộ, công chức (CBCC). Khoản 2, điều 7 của dự thảo quy định: Trong thời gian 30 ngày kể từ khi có kết quả phân loại, đánh giá công chức, cơ quan, tổ chức, đơn vị có thẩm quyền thông báo bằng văn bản về việc giải quyết thôi việc đến với công chức, sau đó ra quyết định thôi việc đối với công chức mà hai năm không hoàn thành nhiệm vụ.
Một nội dung trong dự thảo được quan tâm, bàn cãi nhiều hơn, đó là quy định cho thôi việc đối với công chức không hoàn thành nhiệm vụ. Ranh giới đánh giá giữa hoàn thành nhiệm vụ và không hoàn thành nhiệm vụ rất "mong manh", nếu không đánh giá khách quan và công bằng sẽ xảy ra tình trạng bè phái trong nội bộ cơ quan, tiêu thủ tinh thần đấu tranh phê và tự phê.
Lao động của công chức là một loại lao động đặc thù. "Đặc thù" là vì lao động của công chức là thực hiện quyền lực nhà nước, nhằm phục vụ lợi ích chung của cả xã hội chứ không phục vụ lợi ích riêng của một cá nhân hay tập thể nào.
Do hiệu suất hoạt động công vụ của công chức đảm bảo hiệu lực của hoạt động quản lý nhà nước nói chung, vì thế dự thảo đưa ra quy định cho thôi việc công chức không hoàn thành nhiệm vụ là một việc làm cần thiết, nhưng quy định này cần phải làm rõ để đảm bảo hoạt động công vụ của công chức chỉ tuân theo pháp luật và chỉ phục vụ cho lợi ích xã hội.
Tuy nhiên, tại điều 6 của dự thảo cũng như mục 6 của Luật CBCC "về: Đánh giá công chức" chưa hề có quy định rõ ràng thế nào là hoàn thành hoặc không hoàn thành nhiệm vụ, mà chỉ đưa ra căn cứ hình thức là kết quả đánh giá công chức. Mặt khác, cũng theo quy định của Luật CBCC thì việc đánh giá công chức là do người đứng đầu cơ quan, tổ chức, đơn vị sử dụng công chức thực hiện.
Như vậy, nếu không làm rõ tiêu chí này thì không thể bảo đảm được hoạt động công vụ của công chức chỉ tuân theo pháp luật và phục vụ cho lợi ích chung của cả xã hội; vì vậy, quy định về "hoàn thành nhiệm vụ" của công chức nên dựa chủ yếu vào các tác động xã hội thực tế mà hoạt động công vụ của công chức hướng đến.
Đặc biệt, để công chức hoàn thành được nhiệm vụ, các chế độ làm việc của công chức cần xây dựng sao cho đủ khả năng bảo vệ được công chức sống và làm việc theo pháp luật, đồng thời loại trừ được những người yếu kém, thiếu năng lực. Có như vậy hệ thống các cơ quan nhà nước mới có thể thu hút được đội ngũ CBCC "vừa hồng vừa chuyên" có đủ tài, đức làm "công bộc" của dân.
Ông Trần Đại Khu- Phó Chủ tịch CĐ Viên chức Việt Nam: "Quy chế dân chủ phải được tôn trọng trong đánh giá công chức"
Dự thảo nghị định "Quy định về thôi việc và nghỉ hưu đối với công chức" chỉ là một trong những văn bản hướng dẫn Luật Cán bộ, công chức (CBCC). Điều 58 của Luật CBCC quy định công chức 2 năm liên tiếp không hoàn thành nhiệm vụ sẽ cho thôi việc. Vì vậy, dự thảo đưa ra quy định "công chức bị cơ quan, tổ chức, đơn vị cho thôi việc do 2 năm liên tiếp không hoàn thành nhiệm vụ..." là đúng luật.
Vấn đề đặt ra là phải đánh giá đúng đắn, chuẩn xác kết quả công việc của cán bộ công chức, viên chức từng năm theo các tiêu chí quy định tại Luật CBCC, từ đó mới phân loại ai hoàn thành nhiệm vụ, ai không hoàn thành để mà cho thôi việc. Băn khoăn của nhiều cán bộ, công chức về quy định cho công chức thôi việc như trên là có thể hiểu được.
Theo tôi, để có thể đánh giá, phân loại một cách chuẩn xác đối với cán bộ, công chức thì phải đảm bảo nguyên tắc công khai, dân chủ, công bằng. Hội đồng thi đua, khen thưởng hoặc kỷ luật phải được tổ chức thật tốt ở từng cơ quan, đơn vị. Trong các hội đồng đó, vai trò của các tổ chức đoàn thể chính trị xã hội như tổ chức Đảng, CĐ, đoàn thanh niên, hội phụ nữ phải được phát huy. Quy chế dân chủ ở cơ sở phải được tôn trọng và phát huy trong đánh giá công chức.
Q.C ghi
Ông Đào Chân - Trưởng đại diện văn phòng phía nam - Bộ LĐTBXH: Phải xây dựng tiêu chí để có căn cứ đánh giá
Để đánh giá một công chức có hoàn thành nhiệm vụ hay không là hơi khó. Tuy nhiên, theo kinh nghiệm quản lý nhiều năm, tôi cho rằng, mỗi ngành, mỗi đơn vị cần phải xây dựng một quy chế và tiêu chí riêng. Khi đã có những tiêu chí cụ thể, việc đánh giá công chức đó có hoàn thành nhiệm vụ trong năm đã đề ra hay không sẽ dễ dàng hơn.
Như tại Văn phòng đại diện phía nam - Bộ LĐTBXH, chúng tôi đã xây dựng tiêu chí cụ thể cho từng vị trí. Cuối năm cứ căn cứ vào những tiêu chí đã đề ra để đánh giá kết quả. Trước tiên, người công chức phải hoàn thành nhiệm vụ được giao, ngoài ra còn những điều kiện đi kèm như làm đúng giờ, có đạo đức và lối sống lành mạnh, tư tưởng chính trị tốt, có tính tương trợ và hòa đồng với đồng nghiệp và nhất là phải có thái độ phục vụ quần chúng, nhân dân tốt.
Theo tôi , nếu công chức là người lãnh đạo, thì tiêu chí đầu tiên để đánh giá vị lãnh đạo đó có hoàn thành nhiệm vụ hay không là dựa trên cơ sở kết quả hoạt động của đơn vị. Nếu đơn vị anh quản lý hoàn thành tốt nhiệm vụ, thì không lý do gì người lãnh đạo lại không hoàn thành nhiệm vụ. Ngược lại, nếu đơn vị anh quản lý không hoàn thành nhiệm vụ thì người lãnh đạo đương nhiên không hoàn thành nhiệm vụ.
Đăng Hải ghi
Báo Lao Động mở diễn đàn- kênh thông tin để bạn đọc đóng góp ý kiến về những vấn đề quan tâm được đề cập trong Dự thảo nghị định quy định cho thôi việc và nghỉ hưu đối với công chức. Nguyên văn dự thảo được đăng tải trên www.laodong.com.vn. Ý kiến tham gia diễn đàn xin gửi về email: diendanlaodong@gmail.com.
Lê Huân-Bội Ngọc
