Lượng tồn đọng quá lớn hàng hóa XNK tại khu vực này đang là mối quan tâm, bức xúc và kèm theo đó là những thiệt hại về kinh tế không chỉ đối với các doanh nghiệp.
Bà Nguyễn Thị Liễu, Phó Giám đốc Sở Công thương Quảng Ninh cho biết, các mặt hàng xuất nhập khẩu bị tồn đọng đa số là hàng tạm nhập tái xuất, cao su, hàng đông lạnh, và các hàng nông sản thực phẩm khác của Việt Nam như xơ dừa, dừa quả, nhãn, dưa, bột sắn...
Việc ách tắc hàng hóa không xuất khẩu được đã gây rất nhiều khó khăn cho các doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp có hàng đông lạnh. Trong thời gian chờ xuất hàng, các doanh nghiệp này cần phải có đủ nguồn điện để bảo quản hàng hóa nhưng tại khu vực Bình Liêu, nguồn cung cấp điện hạn chế, thời gian mất điện kéo dài đã khiến nhiều doanh nghiệp phải chở hàng quay về Móng Cái để bảo quản, việc này làm cho tình trạng ứ đọng hàng tại Móng Cái càng gia tăng, khó khăn cũng tăng thêm.
Bên cạnh đó, chi phí cắm điện cũng rất lớn, ở Hải Phòng, chi phí cắm điện năm 2009 là 26,4 USD/ngày, nhưng hiện nay mức phí đã tăng lên tới 55-60 USD/ngày. Cùng với việc tăng chi phí cắm điện, phí lưu container cũng bị đẩy lên quá cao. Năm 2009, phí lưu container bình quân là 30-40 USD/ngày, năm nay là 60-80 USD/ngày; có hãng tàu thu phí lên đến 260 USD/ngày. Đối với cảng Cái Lân, điều kiện thuận lợi hơn nhưng cũng đang thu phí tương đương với mức thu phí của cảng Hải Phòng, vì vậy cũng đã gây rất nhiều khó khăn cho doanh nghiệp.
Tại thành phố Móng Cái, tốc độ xuất hàng thực phẩm đông lạnh sang Trung Quốc hiện rất chậm, lúc thuận lợi nhất cũng chỉ xuất được 20 - 30 container (so với số lượng 300 - 400 container, xuất bình thường trước kia), nhiều ngày không có container nào được xuất. Một số doanh nghiệp đã thỏa thuận với khách hàng di chuyển địa điểm xuất hàng lên khu vực Cao Bằng, Lạng Sơn nhưng lượng hàng không lớn. Tồn đọng hàng XNK đã làm cho các doanh nghiệp bị thiệt hại lớn về kinh tế, trong đó có những doanh nghiệp chỉ riêng chi phí lưu kho, bảo quản hàng hóa cũng đã lên tới hàng tỷ đồng.
Từng hàng xe container chờ làm thủ tục XNK.
Nguyên nhân tồn đọng hàng XNK tại các khu vực tiểu ngạch được cho rằng do Trung Quốc đang diễn ra một số hoạt động kinh tế, thương mại quốc tế nên đã tăng cường kiểm soát nhập khẩu qua đường biên, hạn chế tối đa việc XNK hàng hóa qua các hoạt động biên mậu, đồng thời ngăn chặn không cho thẩm lậu vào thị trường các loại hàng hóa không có chứng nhận xuất xứ về vệ sinh an toàn thực phẩm mà số này thường rơi vào các mặt hàng đông lạnh được thực hiện theo phương thức tạm nhập tái xuất qua các cửa khẩu của Quảng Ninh.
Sở Công thương Quảng Ninh khuyến cáo các doanh nghiệp kinh doanh XNK hàng hóa theo đường biên mậu, trong đó có kinh doanh theo phương thức tạm nhập tái xuất, chuyển khẩu, cần tăng cường trao đổi thông tin, đàm phán thống nhất với đối tác nước ngoài, có kế hoạch hạn chế gửi hàng từ nước ngoài về Việt Nam, tránh lưu giữ hàng hóa nhiều ngày tại khu vực biên giới để giảm thiểu thiệt hại về kinh tế, an ninh trật tự, môi trường.
Đặc biệt, để đáp ứng với giai đoạn hội nhập sâu nền kinh tế quốc tế và tránh thế bị động như hiện nay, các doanh nghiệp cần nỗ lực hơn nữa để tham gia hoạt động XNK theo đường chính ngạch phù hợp với thông lệ quốc tế