KTS Nguyễn Trường Lưu, Phó Chủ tịch thường trực Hội Kiến trúc sư TP.HCM (ảnh).
Theo tôi, vụ cháy chung cư vừa qua đã để lại nhiều bài học lớn. Trước tiên, chúng ta bàn về vấn đề thiết kế ống dẫn rác. Ở nước ngoài, trong ống dẫn rác thường có hệ thống phun nước, có tác dụng xịt rửa ống dẫn rác và làm ẩm hầm rác, ngăn ngừa cháy. Sau đó, người ta sẽ ép nước ra để xử lý nước thải, còn rác được chuyển đi nơi khác ngay trong ngày. Nếu hầm chứa rác ở chung cư JSC cũng hiện đại như trên, vụ cháy thương tâm đã không xảy ra. Còn nếu có cháy, khói cũng không thể theo đường ống dẫn rác lên cao để gây ngạt dẫn đến chết người. Tuy nhiên, kinh phí xây dựng một ống dẫn rác như vậy không nhỏ. Hơn nữa, có ý kiến cho rằng điều đó không phù hợp với xu thế bảo vệ môi trường và tiết kiệm nguyên liệu. Có lẽ đây là những lý do khiến đa số chung cư ở Việt Nam chưa có ống dẫn rác loại này.
Ngoài ra, còn một nguy cơ nữa ít được quan tâm là một số chung cư cao tầng có thiết kế giếng trời. Giếng trời có tác dụng lấy ánh sáng tự nhiên nhưng khi có hỏa hoạn xảy ra thì đây sẽ là đường để khói bốc thẳng lên cao, mức độ nguy hiểm cũng tương tự ống dẫn rác.
Nhân đây tôi cũng muốn bàn về quan niệm: Những chung cư giá thấp, nhà ở xã hội là những công trình rẻ tiền nên nhiều hạng mục phòng cháy chữa cháy bị xem nhẹ. Theo tôi, càng là chung cư cao tầng thì càng phải tốn nhiều chi phí để đảm bảo an toàn cho người dân. Sử dụng thiết bị và vật liệu chống cháy, gắn hệ thống báo nhiệt, camera quan sát… là những việc bắt buộc phải làm, không thể vì lý do giảm chi phí mà cắt bỏ được. Tuy nhiên, một tòa nhà dù sử dụng thiết bị tối tân đến đâu cũng sẽ phải chào thua “bà hỏa” nếu ý thức của người dân sống ở đó quá kém. Ở tòa nhà JSC, nguyên nhân cháy có thể do một hộ dân đổ than vào ống dẫn rác. Đó là điển hình cho thấy có những người vào nhà cao tầng sống nhưng chưa tự xây dựng được một văn hóa sống trong môi trường hiện đại.
Sống trong chung cư là chia sẻ không gian với hàng trăm người, vì thế nếu kém ý thức thì anh sẽ gây nguy hiểm cho cả cộng đồng. Chừng nào người dân vẫn chưa nâng cao ý thức phòng cháy thì hiểm họa sẽ vẫn còn đó. Chẳng hạn, người ta thiết kế bóng đèn chiếu sáng có 15W nhưng có người cứ tự thay bằng bóng đèn 200W thì khó tránh khỏi chập cháy. Nguyên nhân cháy thường bắt nguồn từ những việc rất nhỏ và không đáng có như vậy.
ÁI PHƯƠNG ghi