Quản lý nhà nước trong nền kinh tế thị trường: Vẫn còn cồng kềnh

KTĐT - 19/01/2011 09:07

Quan ly nha nuoc trong nen kinh te thi truong: Van con cong kenh

KTĐT - "Việc đổi mới vai trò, chức năng quản lý của Nhà nước trong thời gian qua đã góp phần to lớn vào sự phát triển kinh tế của đất nước. Tuy nhiên, phải nhìn nhận rằng sự đổi mới này vẫn chưa đạt hiệu quả như mong muốn, bộ máy nhà nước còn cồng kềnh, đội ngũ cán bộ công chức làm việc chưa chuyên nghiệp, thủ tục hành chính còn rườm rà".

Đánh giá trên của TS Lê Xuân Bá, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Quản lý Kinh tế Trung ương (CIEM) nhận được sự đồng tình của nhiều chuyên gia tham dự hội thảo "Vai trò của quản lý Nhà nước trong giai đoạn chuyển đổi kinh tế thị trường" do CIEM phối hợp với Đại sứ quán Thụy Điển tại Việt Nam tổ chức sáng 18/1.

Việt Nam đã chuyển đổi thành công

Có nhiều cách thức để chuyển đổi một nền kinh tế kế hoạch sang nền nền kinh tế thị trường. Ở một số nước, việc chuyển đổi được thực hiện bằng "liệu pháp sốc" - nghĩa là tất cả đều được chuyển đổi ngay cùng một lúc. Nhưng vì thiếu khuôn khổ pháp lý và các thể chế nên cách thức này đã dẫn đến sự thất thoát lớn về tài sản Nhà nước cũng như sự bất ổn xã hội. Mô hình chuyển đổi nền kinh tế của Trung Quốc trên thực tế được đánh giá là có nhiều ưu điểm. Chính phủ nước này đã thực hiện cải cách thị trường từng bước, bắt đầu từ lĩnh vực nông nghiệp và công nghiệp, đồng thời tư nhân hóa từng bước các doanh nghiệp Nhà nước. Kết quả là Trung Quốc đã đạt được sự tăng trưởng kinh tế khá cao trong nhiều năm qua.

Cũng như Trung Quốc, Việt Nam bắt đầu thực hiện công cuộc đổi mới từ khá sớm (năm 1986) với việc thực hiện phân cấp, trao quyền dần từ Trung ương tới địa phương và cải cách hành chính mạnh đã mang lại những kết quả ấn tượng. Lạm phát giảm cùng với lãi suất thấp đã giúp hoạt động xuất khẩu của Việt Nam tăng nhanh, đời sống người dân được cải thiện. Vào giữa những năm 90 tốc độ tăng trưởng đã tăng lên 9%. Đây là cơ sở để TS Arne Svensson, cố vấn cao cấp của Chính phủ Thụy Điển đưa ra nhận định: "Việt Nam đã chuyển đổi thành công".

Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi này vẫn còn những "nút thắt" mà nếu không sớm khắc phục thì Việt Nam khó có thể hội nhập vào nền kinh tế toàn cầu. Hiện vẫn còn độ "vênh" rất lớn giữa vai trò, chức năng của khu vực công với những thay đổi của nền kinh tế. Theo vị chuyên gia Thụy Điển:"Mặc dù Việt Nam đạt tốc độ tăng trưởng kinh tế cao nhưng điều hạn chế là lại có một thị trường tài chính vẫn ở quy mô nhỏ. Do đó để tiếp tục phát triển kinh tế, Việt Nam cần thu hút thêm đầu tư trực tiếp nước ngoài với việc tạo ra một môi trường kinh doanh minh bạch hơn".

Phân cấp và quản trị tốtlà yêu cầu từ thực tế

Chúng ta đều biết rằng, năng lực cạnh tranh quốc tế quyết định mức tăng trưởng và phúc lợi của một quốc gia, hiệu quả của khu vực công trở thành một nhân tố trong cạnh tranh quốc tế và có thể tạo ra nhiều lợi thế kinh tế quan trọng cho đất nước. Tuy nhiên, bộ máy công quyền của nước ta hiện khá cồng kềnh. Bà Phạm Chi Lan - chuyên gia kinh tế, còn chỉ ra rằng đang tồn tại mâu thuẫn khá "găng" giữa cơ quan lập pháp và hành pháp ở Việt Nam. Luật được ban hành đầy đủ nhưng tới khi triển khai vẫn bị "tắc".

"Liều thuốc" cải thiện chất lượng hoạt động khu vực công, theo TS Arne Svensson là phải phân cấp và quản trị tốt khu vực này. Chia sẻ quan điểm này, một đại diện của Sở Kế hoạch & Đầu tư Hà Nội cho biết: Việt Nam đã chuyển đổi sang nền kinh tế thị trường từ khá lâu nhưng rất nhiều bộ, ngành vẫn lập kế hoạch 5 năm, 10 năm dựa theo chỉ tiêu định lượng. Đây là cách làm mang dáng dấp của nền kinh tế kế hoạch, chú trọng số lượng mà thiếu quan tâm tới chất lượng, khó tạo ra sự phát triển bền vững.

Cũng theo vị đại diện này, cơ chế phân quyền quản lý của Nhà nước hiện nay mới chỉ dừng lại ở cấp tỉnh, thành phố đã làm khó cho các địa phương. Đơn cử như Hà Nội trong nhiều năm liền phải loay hoay với việc quản lý các trạm y tế cấp xã phường. Nếu việc quản lý các trạm y tế xã phường được phân cấp cho các quận huyện, những đơn vị hành chính nhỏ hơn thì đã giảm tải được một khối lượng lớn công việc cho Thành phố. Vướng mắc của Hà Nội cũng là thực tế diễn ra tại nhiều địa phương khác. Và lời giải cho bài toán này là Nhà nước cần tăng cường chuyển giao chức năng và nhiệm vụ cho các cơ quan bán tự chủ hoặc cho các doanh nghiệp công cộng, đồng thời chuyển giao quyền, các nguồn lực và trách nhiệm hành chính từ TƯ xuống các cơ quan dưới cấp quốc gia.

Trang Anh

Tin mới