Quản lý mua sắm tài sản công

Nhân dân - 06/09/2009 11:49

ND-Hằng năm, kinh phí dành cho chi tiêu mua sắm tài sản, sử dụng dịch vụ từ nguồn ngân sách Nhà nước chiếm tỷ trọng lớn, để phục vụ hoạt động của các cơ quan, đơn vị, tổ chức nhà nước và đáp ứng nhu cầu của xã hội.

Nhưng trong đó có một phần đáng kể tiền vốn này đã không được sử dụng hiệu quả, gây lãng phí, thất thoát, tạo cơ hội cho tham nhũng, nguyên nhân bắt đầu từ khâu mua sắm.

Mua sắm không đúng chế độ, lãng phí

Theo báo cáo kết quả kiểm toán của cơ quan Kiểm toán Nhà nước, trong những năm qua, nhiều bộ, ngành, địa phương mua sắm tài sản sai chế độ, vượt quá tiêu chuẩn, thiếu đồng bộ, sử dụng không hiệu quả, lãng phí hàng trăm tỷ đồng. Việc sai phạm nghiêm trọng trong triển khai thực hiện Đề án 112 CP (Đề án Tin học hóa quản lý hành chính Nhà nước giai đoạn 2001-2005) bộc lộ ngay ở khâu mua sắm tài sản dẫn đến tội phạm là một trường hợp điển hình về buông lỏng quản lý tài sản công. Theo Cục trưởng Quản lý công sản (Bộ Tài chính) Phạm Đình Cường, việc quản lý tài sản nhà nước gồm ba nội dung cơ bản: quản lý quá trình hình thành tài sản; quản lý quá trình khai thác, sử dụng tài sản; quản lý quá trình kết thúc tài sản. Trong đó, mua sắm tài sản công là khâu đầu tiên của quá trình quản lý tài sản nhà nước, có vị trí then chốt để bảo đảm hiệu quả trong sử dụng, quản lý. Mua sắm tài sản công quyết định sự phù hợp hay không phù hợp về tài sản phục vụ cho hoạt động của cơ quan, tổ chức, đơn vị nhà nước; quyết định việc tài sản được sử dụng lâu dài hay không lâu dài tùy theo chất lượng của tài sản mua sắm; quyết định chi phí về tài sản trong tổng chi tiêu công. Do đó, việc mua sắm công phải đáp ứng các yêu cầu: phù hợp tiêu chuẩn, định mức sử dụng tài sản và chế độ quản lý, sử dụng tài sản nhà nước do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quy định; đáp ứng một cách tối ưu nhu cầu về tài sản để phục vụ hoạt động của các cơ quan, tổ chức, đơn vị nhà nước trong điều kiện khả năng ngân sách có hạn; tuân thủ các quy định của pháp luật về đấu thầu mua sắm tài sản; bảo đảm công khai, minh bạch.

Việt Nam là quốc gia đang phát triển, nhu cầu và số lượng kinh phí mua sắm tài sản công để phục vụ hoạt động của cơ quan, tổ chức, đơn vị nhà nước chiếm tỷ trọng lớn. Dự toán chi ngân sách Trung ương năm 2009 cho phát triển sự nghiệp kinh tế-xã hội, quốc phòng, an ninh, quản lý hành chính sự nghiệp là 160.231 tỷ đồng, trong đó 20% được sử dụng để mua sắm tài sản. Để tăng cường quản lý mua sắm tài sản công, Nhà nước đã tập trung xây dựng, hoàn thiện hệ thống pháp luật. Từ năm 2005 đến nay, Quốc hội đã ban hành các luật: Đầu tư; Đấu thầu; Quản lý, sử dụng tài sản nhà nước; Thực hành tiết kiệm, chống lãng phí; Phòng, chống tham nhũng. Chính phủ ban hành: Nghị định số 137/2006/NĐ-CP, ngày 14-11-2006, quy định việc phân cấp quản lý nhà nước đối với tài sản nhà nước tại cơ quan hành chính, đơn vị sự nghiệp công lập, tài sản được xác lập quyền sở hữu của nhà nước; Nghị định số 111/2006/NĐ-CP, ngày 29-9-2006, hướng dẫn thi hành Luật Đấu thầu và lựa chọn nhà thầu xây dựng theo Luật Xây dựng. Bộ Tài chính ban hành: Thông tư số 63/2007/TT-BTC, ngày 15-6-2007; Thông tư số 131/2007/TT-BTC, ngày 5-11-2007, sửa đổi, bổ sung Thông tư số 63/2007/TT-BTC, hướng dẫn thực hiện đấu thầu mua sắm tài sản. Đặc biệt, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 179/2007/QĐ-TTg, ngày 26-11-2007, về quy chế tổ chức mua sắm tài sản, hàng hóa từ ngân sách Nhà nước theo phương thức tập trung; Thông tư số 22/2008/TT-BTC, ngày 10-3-2008, hướng dẫn thực hiện một số nội dung quy chế của quyết định. Với các văn bản quy phạm pháp luật này, việc mua sắm tài sản công trong thời gian qua đã có những tiến bộ, kết quả bước đầu. Tuy nhiên, theo đánh giá của cơ quan chức năng, việc đầu tư kém hiệu quả, gây thất thoát, lãng phí trong chi tiêu, mua sắm tài sản công vẫn là vấn đề phức tạp, khó kiểm soát.

Đấu thầu công khai, minh bạch

Theo Phó Cục trưởng Quản lý cạnh tranh (Bộ Công thương) Trần Anh Sơn, việc mua sắm tài sản công liên quan đến các gói thầu có giá trị lớn nên nguy cơ xuất hiện các hành vi thông đồng đấu thầu của các doanh nghiệp, tổ chức hay cá nhân nhằm trục lợi bất chính từ nguồn ngân sách Nhà nước là rất cao. Để hạn chế tiêu cực, bảo đảm hiệu quả, cần thiết phải tạo lập, duy trì và thúc đẩy môi trường cạnh tranh lành mạnh trong hoạt động mua sắm tài sản công, trước hết phải ngăn chặn, hạn chế và xử lý triệt để các hành vi thông đồng đấu thầu. Thực hiện các nhóm giải pháp và giải pháp: bảo đảm tính công khai, minh bạch về thông tin liên quan hoạt động mua sắm tài sản công; áp dụng và thực thi hiệu quả Luật Đấu thầu, Luật Cạnh tranh và các văn bản pháp luật liên quan; khuyến khích gia tăng số lượng bên tham gia dự thầu; ngăn chặn hiệu quả việc thông đồng giữa các cơ quan quản lý hay tổ chức thầu và bên dự thầu; hợp tác chặt chẽ giữa cơ quan quản lý cạnh tranh và cơ quan quản lý nhà nước về đấu thầu.

Theo Cục trưởng Phạm Đình Cường, để nâng cao hiệu quả, hiệu lực quản lý mua sắm tài sản công, về mô hình cần kết hợp mua sắm tập trung và mua sắm phân tán. Mua sắm tập trung được áp dụng đối với các loại tài sản, hàng hóa có số lượng mua sắm nhiều, tổng giá trị lớn và có yêu cầu được trang bị đồng bộ, hiện đại như: ô-tô phục vụ công tác, chuyên dụng, xe tải, ô-tô trên 16 chỗ ngồi, phương tiện vận tải chuyên dùng, trang thiết bị chuyên dùng, trang thiết bị tin học... Mua sắm phân tán được áp dụng đối với các loại tài sản, hàng hóa có số lượng mua sắm ít, tổng giá trị nhỏ như: công cụ, dụng cụ phục vụ cho công tác chuyên môn, vật tư, phương tiện đặc thù... Đồng thời thực hiện các giải pháp: Hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn, định mức sử dụng tài sản, hàng hóa của cơ quan, tổ chức, đơn vị nhà nước; phân bổ ngân sách Nhà nước cho việc mua sắm kịp thời, đúng mục đích, tiết kiệm có hiệu quả; hoàn thiện các quy định pháp luật về đấu thầu, xây dựng hệ thống văn bản pháp luật riêng điều chỉnh về đấu thầu mua sắm tài sản, hàng hóa theo hướng tối đa hóa số lượng các nhà thầu, bảo đảm công khai, minh bạch, hiệu quả, thủ tục đơn giản nhưng chặt chẽ, các quy định nhằm ngăn chặn sự liên kết giữa các nhà thầu, có thể xây dựng các hồ sơ đấu thầu mẫu cho từng loại tài sản, hàng hóa để thực hiện thống nhất; từng bước hình thành tổ chức chuyên trách mua sắm tài sản, hàng hóa theo phương thức tập trung ở các bộ, ngành, địa phương; tăng cường công tác chỉ đạo, hướng dẫn, bồi dưỡng về phẩm chất, đạo đức, nghiệp vụ đấu thầu, nghiệp vụ tài chính, kỹ thuật tài sản... cho đội ngũ cán bộ làm nhiệm vụ mua sắm tài sản, hàng hóa theo mô hình tập trung; tăng cường công tác kiểm tra, thanh tra, giám sát, kiểm toán việc mua sắm tài sản công của các bộ, ngành, địa phương và xử lý kiên quyết, đúng pháp luật các hành vi vi phạm.

Tin mới