>> Câu chuyện hội nhập trong thời kỳ mở cửa
Thủ tục đã dễ, lại còn đi kèm theo đó hàng loạt các dịch vụ "hỗ trợ thành lập doanh nghiệp", người có nhu cầu thành lập doanh nghiệp trở thành... "vua" đúng nghĩa.
Trung bình mỗi ngày có hàng trăm doanh nghiệp được duyệt hồ sơ cấp giấy phép kinh doanh. Một con số đáng kinh ngạc, nó thể hiện sự phát triển đến chóng mặt của nền kinh tế thị trường. Thế nhưng, trong tỉ lệ thống kê trái ngược, sau một năm hoạt động, số doanh nghiệp "mất tích", doanh nghiệp "ma", doanh nghiệp phá sản chiếm nửa già trong số đó?!
Các nhà quản lý doanh nghiệp hoàn toàn nhìn thấy lỗ hổng trong công tác quản lý của mình. Tuy nhiên, những quy định pháp lý không đồng bộ, sự chồng chéo giữa các khung văn bản của cơ quan thuế và cơ quan cấp giấy phép đăng ký kinh doanh, dẫn đến tình trạng "sân nhà nào nhà nấy đá", doanh nghiệp như quả bóng, muốn lăn đâu thì lăn.
Cơ chế thoáng tạo ra cơ hội cho những con người... cơ hội. Không kể đến những doanh nghiệp được thành lập bằng tiềm lực thật sự, kinh doanh và phát triển hiệu quả, thì số doanh nghiệp còn lại được thành lập với vô vàn những lý do.
Nổi bật nhất trong việc lừa đảo của các doanh nghiệp "ảo", là việc các công ty giới thiệu việc làm mọc lên như nấm, mà hầu hết là nấm dại. Chiêu thức chung của các công ty này là, thành lập cùng lúc hai doanh nghiệp, hoặc liên kết với một doanh nghiệp khác tạo "sân chung" để dễ bề qua mặt những người xin việc và cơ quan chức năng.
Rồi các công ty được thành lập ra chỉ để... buôn bán hóa đơn kiếm lời, gây thất thoát tài sản của nhà nước, bẻ oằn "công cụ" hạch toán, quản lý vật tư, tài sản, tiền vốn của tổ chức, cá nhân sản xuất kinh doanh. Bẻ cong cả căn cứ pháp lý để kiểm tra, thanh tra của cơ quan thuế cũng như của các cơ quan nhà nước khác…
Sự dễ dãi của cơ quan cấp giấy phép đăng ký kinh doanh tạo điều kiện cho các công ty... nở rộ. Các doanh nghiệp xin phép thành lập được thông qua một cách dễ dàng. Nếu thông qua một công ty luật thì chỉ mất chi phí 2,5 triệu đồng cho thủ tục thành lập công ty trọn gói (bao gồm giấy phép ĐKKD, con dấu, mã số thuế). Chủ doanh nghiệp chỉ phải làm một việc duy nhất đó là đến Phòng đăng ký kinh doanh để ký vài chữ ký là xong.
Ở thời điểm hiện nay, tuy việc quản lý doanh nghiệp có chặt chẽ hơn, thế nhưng, "dịch vụ" vẫn thế. Thậm chí, giá thành lập doanh nghiệp trọn gói được đăng quảng cáo trên báo Mua Bán, thấp nhất chỉ có 899.000 đồng!
Hiện trạng quản lý doanh nghiệp yếu kém, bắt đầu từ việc các cán bộ thuế... thích đi kiểm tra thực tế?! Thông thường mỗi doanh nghiệp khi xin phép thành lập, xin phép được cấp mã số thuế, đều phải có cán bộ thuế phụ trách khu vực đi kiểm tra, thẩm định. Kết quả sau đó, hầu hết các doanh nghiệp đều đủ tiêu chuẩn để đi vào hoạt động.
Vậy thì, có mâu thuẫn hay khuất tất gì không khi mà, số các doanh nghiệp "chết" vẫn tăng ầm ầm? Liệu những câu hỏi về việc "kiểm tra" doanh nghiệp khi thành lập có chính xác, hay đại loại chỉ là vài "thẩm định" về cái biển tên công ty, và đăng bố cáo trên 3 số báo liên tiếp là được?
Cuối cùng thì, cơ quan cấp giấy phép đăng ký kinh doanh có "quan tâm" đến doanh nghiệp hay không, hay là, cứ xong nhiệm vụ cấp phép rồi thì phó mặc cho cơ quan thuế?
Nên chăng, các cơ quan này cần có bộ phận chuyên trách, phối hợp với nhau, chịu trách nhiệm giám sát hoạt động thực tiễn của doanh nghiệp, có con số thông kê cụ thể hàng tháng, đồng thời chịu trách nhiệm về những "bất thường" nếu có.
Trong thời buổi bùng nổ của công nghệ thông tin, công tác quản lý của các cơ quan nhà nước đã trở nên đơn giản hơn rất nhiều. Thế nhưng thiết nghĩ, không nên lạm dụng vào công nghệ, bởi dù sao đó cũng chỉ là những công cụ hỗ trợ để các nhà quản lý làm việc mà thôi. Muốn cụ thể và khách quan, rõ ràng phải có thực tế.
Mong rằng bài toán "quả bóng" doanh nghiệp - Ai "đá"? sẽ có câu trả lời xác đáng, để góp phần vào sự phát triển lành mạnh của nền kinh tế Việt Nam.
Bảo Long