Xét về thời gian, đây là chuyến thăm ngắn, song lại có kết quả to lớn và lâu dài về mọi phương diện, đưa quan hệ hợp tác Nga-Ấn lên một tầm cao mới. Về kinh tế, chỉ tính riêng về phương diện tài chính, tổng giá trị các hợp đồng Nga ký với Ấn Độ bao trùm từ lĩnh vực hạt nhân, quân sự tới dầu khí, khoa học, công nghệ, thương mại và đầu tư trong chuyến thăm này cũng đã rất lớn. Hai bên bày tỏ quyết tâm nâng kim ngạch thương mại song phương tăng mạnh từ mức gần 8 tỷ USD năm ngoái lên 15 tỷ USD vào năm 2015. Hai bên cũng đã thỏa thuận đẩy mạnh hơn nữa hợp tác trong lĩnh vực thăm dò và khai thác dầu khí giữa các công ty dầu khí hai nước… Đây là lĩnh vực hợp tác có tiềm năng to lớn do Nga là nước giàu nguồn tài nguyên dầu khí, trong khi Ấn Độ với thị trường năng lượng dự tính giá trị tới 150 tỷ USD đang rất “đói” năng lượng…
Về chính trị, chỉ trong ngày 12/3, sau buổi sáng bận giao lưu trực tuyến với các doanh nhân Ấn Độ ở một loạt thành phố lớn như New Dehli, Mumbai, Kolkata, Bangalore tới đầu giờ chiều cùng ngày, Thủ tướng V. Putin đã gặpcác nhà lãnh đạo cao nhất của nước chủ nhà: Tổng thống Pratibha Patil, Chủ tịch Đảng Quốc đại lãnh đạo Liên minh Tiến bộ thống nhất cầm quyền (UPA) Sonia Gandhi.
Trọng tâm của chuyến đi tập trung vào cuộc hội đàm kéo dài 2 giờ, bắt đầu khoảng 5 giờ chiều, giữa ông Putin và Thủ tướng nước chủ nhà Manmohan Singh tại Hyderabad.
Dư luân Ấn Độ đặc biệt đánh giá cao sự hợp tác của người bạn cũ Nga trong lĩnh vực hạt nhân, lĩnh vực có tầm quan trọng chiến lược về kinh tế và quốc phòng. Nga đã đi xa hơn Mỹ trong hợp tác hạt nhân dân sự với Ấn Độ, khi tỏ ý sẵn sàng hợp tác với ấn độ trong lĩnh vực làm giàu, tái chế và chuyển giao công nghệ, bảo đảm cung cấp ổn định nhiên liệu cũng như xử lý chất thải hạt nhân và các biện pháp bảo đảm an toàn cho các lò phản ứng của các nhà máy điện nguyên tử Nga giúp Ấn Độ xây dựng…
Các cuộc thảo luận giữa các quan chức cấp cao hai nước trong thời gian ông Putin thăm Ấn Độ cũng đã góp phần quan trọng vào việc xác định các lĩnh vực hợp tác mới và thu hẹp những ý kiến bất đồng trong một số vấn đề trước đây, trong đó có việc Nga nhiều lần tăng giá bán và chậm chuyển giao tầu sân bay Gorshkov khiến New Dehli đã bắt đầu tìm cách đa dạng hóa nguồn cung cấp vũ khí của mình từ Israel và Mỹ…
Trong vấn đề này, Mátxcơva đã “nhẹ nhàng” ghi điểm trước Washington trong việc giành sự tin cậy của New Dehli khi cam kết không bán vũ khí cho Pakixtan, ngược với Mỹ chuẩn bị cung cấp cho đối thủ của Ấn Độ 18 máy bay chiến đấu hiện đại F-16 và bom được dẫn đường bằng tia laser với lý do giúp Islamabad “tăng cường sức mạnh chống Taliban và tổ chức khủng bố khét tiếng Al Qaeda”…
Chuyến thăm Ấn Độ lần này của ông Putin là chuyến thứ 5 và là chuyến đầu tiên trên cương vị Thủ tướng Nga đã giúp Mátxcơva lấy lại vị thế người bạn tin cậy cũng như nhà cung cấp vũ khí số một của New Đehli. Trên cương vị Tổng thống trước đây, ông là người có công lớn trong việc thúc đẩy hai nước ký Hiệp định đối tác chiến lược hồi tháng 10/2000. Chuyến thăm này của ông cũng là dịp để lãnh đạo hai nước tổng kết, đánh giá lại kết quả hợp tác trong 10 năm qua và xác định các lĩnh vực hợp tác mới tập trung vào lĩnh vực công nghệ cao, dần chuyển quan hệ hợp tác quốc phòng giữa hai nước từ bên mua - bên bán thành quan hệ cùng nghiên cứu, phát triển, sản xuất mà các dự án chế tạo tên lửa BrahMos đươc coi là tên lửa có tốc độ cao nhất thế giới cũng như máy bay chiến đấu thế hệ thứ 5 là những ví dụ điển hình.
Chuyến thăm Ấn Độ của Thủ tướng Nga V. Putin đã làm tăng chất lượng các mối quan hệ song phương về thực chất chưa bao giờ ngừng mang tính chất địa chiến lược. Tuy nhiên, xu hướng phát triển của tình hình quốc tế đã sớm khẳng định một điều rõ ràng rằng ngay cả ở giai đoạn hậu Xô viết cũng không thể nào xây dựng được mối quan hệ chiến lược và dễ chịu giữa Mátxcơva và Phương Tây, cho dù đó không phải là quan hệ đối kháng. Điều đó xuất phát từ bản chất vấn đề phương Tây mong muốn đưa quyền lực chính trị và quân sự của NATO tới sát các đường biên giới của Nga. Bởi vậy, ngay cả dưới thời Boris Yeltsine, sau khi Liên Xô tan rã, quan hệ Mátxcơva – New Dehli có vẻ nguội lạnh do sức ép của Mỹ. Song mọi sự đã thay đổi mạnh khi ông V Putin lên nắm quyền lực tại Mátxcơva. Nga đã không bị ràng buộc bởi các quan điểm tương tự nhất là từ khi Cơ quan năng lượng ngyên tử quốc tế (IAEA) và Nhóm các nước cung cấp nhiên liệu hạt nhân (NSG) bãi bỏ lệnh cấm vận nhiên liệu hạt nhân đối với Ấn Độ. Ấn Độ hiện có thể phát triển quan hệ mua bán mạnh mẽ nhiên liệu hạt nhân với Nga trong lĩnh vực hợp tác hạt nhân dân sự, và trong lĩnh vực này Nga vượt cả Mỹ và Pháp. Thành công nữa trong chuyến đi của ông Putin trong lĩnh vực hợp tác quốc phòng là ký được hiệp định cuối cùng về giá bán tầu sân bay Đô đốc Gorshkov gây nhiều tranh cãi trước đây, hiệp định bán thêm cho Ấn Độ 29 máy bay chiến đấu MIG-29 K, cam kết bảo đảm cung cấp ổn định nhiên liệu hạt nhân và tăng cường hợp tác trong lĩnh vực vũ trụ.
Nhà lãnh đạo Nga Putin đã tuyên bố tại New Dehli rằng, Nga sẽ không bán vũ khí cho Pakistan vì tính tới các lo ngại của Ấn Độ. Điều này gợi nhớ tới các điều khoản 8,9 và 10 trong Hiệp ước Hòa bình, Hữu nghị và Hợp tác ký trước đây giữa Liên Xô và Ấn Độ tháng 8/1971, ngay ở thời điểm Mỹ chuẩn bị triển khai vũ khí hạt nhân tới vịnh Bengal để bày tỏ sự ủng hộ đối với Pakistan. Theo các điều khoản an ninh này, Liên Xô và Ấn Độ cam kết “không thực hiện bất kỳ sự giúp đỡ nào cho bên thứ ba có xung đột vũ trang với bên kia”.
Không phải ngẫu nhiên, Người đứng đầu Chính phủ Ấn Độ đã đánh giá ông Putin là kiến trúc sư của quan hệ đối tác chiến lược giữa Ấn Độ và Nga. Thủ tướng Manmohan Singh tuyên bố nhân dân Ấn Độ biết ơn sâu sắc ông Putin vì công lao đưa hai nước lại gần nhau như hiện nay, đồng thời khẳng định quan hệ với Nga là “trụ cột then chốt trong chính sách đối ngoại của Ấn Độ và Ấn Độ luôn coi Nga là đối tác chiến lược tin cậy và chắc chắn”./.
Nguyễn Linh