(CATP) Trong suốt chiều dài hơn nửa thế kỷ của nhà nước Do Thái hiện đại, quan hệ Mỹ - Israel hầu như luôn luôn khắng khít. Mỹ luôn là quốc gia bảo trợ cho Israel mặc dù nhà nước Do Thái đã có không ít chính sách và hành động gây bất ổn cho Trung Đông.
Kể từ khi Tổng thống Mỹ Barack Obama lên cầm quyền, những hy vọng về một cú huých mới hay một thành công cho hòa bình Trung Đông ngày càng xa vời. Vấn đề nằm ở chỗ Mỹ thì “bất lực” (?) và do chính sách cứng rắn của Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu. Và điều này cũng đã gây nên sự trục trặc trong mối quan hệ Mỹ - Israel. Kế hoạch xây dựng thêm 1.600 ngôi nhà mới cho người Do Thái ở đông Jerusalem, nơi người Palestine chọn làm thủ đô trong tương lai là cái gai mới trong quan hệ Mỹ - Israel. Kế hoạch này được công bố ngay trước chuyến thăm Trung Đông của Phó tổng thống Mỹ Joe Biden. Các nhà lãnh đạo Mỹ tỏ sự “giận dữ”. Ngoại trưởng Hillary Clinton chỉ trích tham vọng của Israel là xúc phạm Mỹ và đe dọa trực tiếp đến hòa bình Trung Đông. Các quan chức cao cấp Mỹ đã hủy chuyến thăm Jerusalem trong tuần này.
Theo báo chí Israel, giới phân tích và ngoại giao Israel cho rằng đây là một trong những sự kiện tồi tệ nhất trong quan hệ giữa hai nước và có thể tạo ra cuộc khủng hoảng nghiêm trọng. Dư luận cho rằng, Israel không bao giờ muốn mất đi hay bị suy giảm sự ủng hộ của Mỹ.
Phản ứng của người Palestine trước vấn đề trên là không khó hiểu. Tổng thống Palestine Mahmoud Abbas khẳng định, Palestine sẽ không nối lại bất cứ cuộc đàm phán hòa bình nào với Israel chừng nào nước này tiếp tục xây dựng khu định cư trên phần đất chiếm đóng. Nhiều người Palestine đã bày tỏ sự giận dữ của mình đối với người Do Thái ở Jerusalem.
Trong một diễn biến liên quan, Tổng thư ký Liên hợp quốc Ban Ki-moon cũng lên án mạnh mẽ và bày tỏ thất vọng trước kế hoạch của Israel xây dựng 1.600 ngôi nhà mới ở nơi có đa số người Hồi giáo sinh sống tại đông Jerusalem. Mới đây, Nhóm bộ tứ về Trung Đông gồm: Liên hợp quốc, Liên minh châu Âu (EU), Mỹ và Nga ra tuyên bố chung lên án kế hoạch của Israel tiếp tục mở rộng các khu định cư Do Thái ở đông Jerusalem, bất chấp các nỗ lực ngoại giao tăng cường của Mỹ cũng như các nước Ảrập nhằm khởi động lại tiến trình hòa bình khu vực. Tuyên bố của Nhóm bộ tứ nêu rõ: các hành động đơn phương của bất kỳ bên nào đều không giúp cho đàm phán có kết quả và sẽ không được cộng đồng quốc tế thừa nhận. Nhóm này khẳng định hòa bình giữa các nước Ảrập và Israel, cũng như việc thành lập một Nhà nước Palestine độc lập bên cạnh nhà nước Do Thái, là phù hợp với lợi ích cơ bản của các bên, của toàn khu vực và cộng đồng quốc tế. Vì vậy, nhóm kêu gọi khẩn cấp nối lại đàm phán.
Tuy nhiên, nỗ lực của Nhóm bộ tứ là chưa đủ khi mà Tel Aviv vẫn yên tâm về sự hậu thuẫn từ Washington mặc dù vừa “nổi can qua” trong quan hệ giữa Mỹ và Israel.