Nhân sự kiện này, các chuyên gia và nhà ngoại giao quốc tế nhận định rằng rất có thể trong thời gian tới quan hệ ngoại giao giữa Trung Quốc và khối liên minh lớn nhất Châu Âu sẽ có cơ hội được cải thiện sau những căng thẳng liên quan đến sự không thống nhất của một số lãnh đạo thành viên EU về chính sách đối ngoại với Trung Quốc phát sinh sau những sự kiện có tính chất chính trị thời gian gần đây.
Cùng được bổ nhiệm với Thủ tướng Bỉ Herman Van Rompuy, các thành viên EU cũng đã bổ nhiệm bà Baroness Catherine Ashton (người Anh) hiện đang đảm trách chức Ủy viên Thương mại EU giữ chức Chủ nhiệm chính sách đối ngoại Liên minh EU.
Giáo sư Francois Godement, Giám đốc Trung tâm nghiên cứu Châu Á có trụ sở tại thành phố Paris, Pháp cho biết, với các vị trí lãnh đạo quan trọng mà các thành viên EU vừa quyết định thông qua có thể dự đoán rằng, quan hệ chính trị, kinh tế, đối ngoại của khối này với Trung Quốc có thể sẽ được cải thiện hơn khi có một lãnh đạo đầu tiên đại diện cho lợi ích của toàn bộ 27 quốc gia EU chứ không chỉ cho riêng rẽ một số nước có khuynh hướng “chống Trung Quốc”.
Thực tế cho thấy, trong vòng một năm trở lại đây, quan hệ giữa Trung Quốc và EU đã bị tổn hại nghiêm trọng, đặc biệt là sau khi có một số nhà lãnh đạo ở Châu Âu tiến hành các cuộc tiếp xúc với nhân vật Dalai Lama, lên tiếng ủng hộ các thành phần phiến loạn tại khu vực tự trị Tây Tạng đồng thời kêu gọi các quốc gia khác tẩy chay Thế vận hội Bắc Kinh 2008.
Phát biểu bên lề Diễn đàn quan hệ Trung Quốc – EU vừa được tổ chức tại thủ đô Bắc Kinh, Giáo sư Francois Godement nói rằng việc bổ nhiệm vị trí Chủ tịch thường trực EU cho Thủ tướng Bỉ Herman Van Rompuy tuân thủ các nguyên tắc của Hiệp ước Lisbon sẽ là điều kiện tiền đề để quan hệ Trung Quốc và EU có thể “ấm”, trực tiếp và hiệu quả hơn trong thời gian tới.
Giáo sư Francois Godement lý giải cho nhận định của mình như vậy vì ông biết rõ rằng Tân chủ tịch thường trực EU Herman Van Rompuy xuất thân từ một chính trị gia trung hữu có quan điểm ôn hòa, đại diện cho lợi ích của toàn bộ cộng đồng 27 nước thành viên EU.
Chính vì vậy, tất cả các quyết định của EU trong tương lai, đặc biệt là chính sách đối ngoại với Trung Quốc sẽ được cân nhắc kỹ lưỡng hơn theo chiều hướng không gây bất lợi cho cả hai phía.
Ông Dương Khiết Miễn, Giám đốc Viện nghiên cứu quốc tế Thượng Hải cũng có chung nhận định về quan hệ Trung Quốc – EU dưới sự điều hành của tân Chủ tịch thường trực EU trong tương lai.
Theo ông Miễn, việc EU lựa chọn một chính trị gia trung hữu như ông Van Rompuy là cơ hội tiềm năng để giảm bớt những căng thẳng, đối đầu trên mặt trận ngoại giao giữa Trung Quốc và EU sau những động thái phản đối Chính phủ Trung Quốc của một số lãnh đạo EU trong thời gian vừa qua.
James Kynge, một trong những biên tập viên kỳ cựu của tạp chí Financial Times cho rằng vấn đề quan trọng nhất tồn tại trong mối quan hệ Trung Quốc – EU hiện nay đó là việc xác định xem ai sẽ là “ông chủ” trong mối quan hệ song phương xen kẽ đa phương này.
“Tôi cho rằng “lỗ hổng” lớn nhất trong quan hệ giữa Trung Quốc với EU là việc xác định xem ai là “ông chủ”. Vấn đề này có thể sẽ có lời đáp khi Tân chủ tịch thường trực EU Herman Van Rompuy chính thức lên nắm quyền điều hành từ ngày 1/1/2010 tới đây.
Tuy nhiên, Cố vấn cao cấp Đại sứ quán Bỉ tại Bắc Kinh, ông Bart Pennewaert lại tỏ ra thận trọng hơn khi nhận định xu hướng quan hệ Trung Quốc – EU trong tương lai với lý giải riêng của mình.
Cố vấn sứ quán Bỉ tại Trung Quốc Bart Pennewaert nói rằng rất khó có thể nói rằng chính sách đối ngoại với Trung Quốc sẽ là một ưu tiên quan trọng trong chương trình nghị sự của tân Chủ tịch thường trực EU Herman Van Rompuy vì theo ông, ưu tiên hàng đầu của Chủ tịch Rompuy sẽ là giải quyết các vấn đề kinh tế đang nổi cộm hiện nay.
Tuy nhiên, các chuyên gia phân tích chính trị ngoại giao của Trung Quốc lại nhận định rằng tân Chủ tịch thường trực EU sẽ ưu tiên quan tâm đến chính sách đối ngoại của EU với Trung Quốc trong thời gian nắm quyền của mình.
Những chuyên gia này nhận định như vậy cũng có cơ sở tương đối thuyết phục, đặc biệt trong chuyến thăm Trung Quốc và cuộc gặp của ông Herman Van Rompuy với Phó chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình vào tháng 10 vừa qua.
Tân chủ tịch thường trực EU đã thể hiện quan điểm ủng hộ chính sách “một Trung Quốc”, không ủng hộ các phần tử đòi ly khai chống chính quyền.
Phát biểu tại Bắc Kinh, cựu Thủ tướng Pháp Jean-Pierre Raffarin nói rằng việc bổ nhiệm vị trí lãnh đạo cao nhất của EU được tiến hành ngay sau Tổng thống Mỹ Barack Obama vừa kết thúc chuyến thằm Trung Quốc kéo dài 4 ngày.
Theo ông Raffarin, mối quan hệ giữa Trung Quốc và EU cũng quan trọng không kém mối quan hệ song phương giữa Trung Quốc và Mỹ. Cựu thủ tướng Pháp cho rằng điều này sẽ được chứng minh tại Hội nghị thượng đỉnh Trung Quốc – EU sẽ được tổ chức vào cuối tháng này.
Theo các nguồn tin ngoại giao, vào ngày 30/11 tới đây Hội nghị thượng đỉnh Trung Quốc – EU lần thứ 12 sẽ chính thức được khai mạc tại thành phố Nam Kinh, tỉnh Giang Tô. Tới tham dự hội nghị thượng đỉnh này EU sẽ cử một phái đoàn ngoại giao cao cấp tới Trung Quốc. Dự kiến, đoàn ngoại giao của EU cũng sẽ có cuộc trao đổi và làm việc với Thủ tướng Trung Quốc Ôn Gia Bảo.
Cựu Thủ tướng Pháp Jean-Pierre Raffarin nói: “EU và Trung Quốc đã thống nhất được quan điểm kiến tạo một thế giới đa cực thay vì đơn cực”. “Chúng ta đã thống nhất rằng sẽ không có nhóm G1, G2 hay G3 mà chỉ có một khối duy nhất đó là thế giới đa cực” – Ông Raffarin nói thêm.
Gustaaf Geeraerts, Giám đốc Viện nghiên cứu Trung Quốc Đương Đại tại Brussels nói rằng Châu Âu đang nghi ngại các động thái “hiệp lực” giữa Bắc Kinh và Washington thời gian vừa qua là nhằm hình thành một trục quan hệ song phương xuyên Thái Bình Dương giữa hai cường quốc Mỹ và Trung Quốc.
Về quan hệ của Bắc Kinh với EU, ông Gustaaf Geeraerts nhận định rằng quan hệ Trung Quốc –EU có thể không nằm trên quy mô chiến lược nhưng mối quan hệ này có tiềm năng rất lớn vì Trung Quốc và EU đã thống nhất được quan điểm cùng xây dựng một thế giới đa cực trong đó Trung Quốc và các thành viên EU muốn thiết lập quan hệ đối tác với nhau.
Eberhard Sandschineider, Giám đốc Hội đồng quan hệ ngoại giao Đức cũng có chung nhận định rằng quan hệ Trung Quốc – EU sẽ vấn tiếp tục giữ vai trò quan trọng trong tiến trình tái cân bằng sức mạnh các cường quốc lớn trên thế giới.
Bình Nguyên