Khách của quán hầu hết là những người có hoàn cảnh khó khăn như: Công nhân, sinh viên, học sinh, người ăn xin, tàn tật, đánh giày, đạp xích lô, bán vé số… Mỗi phần cơm gồm có món kho, món xào, món canh và một quả chuối. Thực khách nào có nhu cầu mang thêm về nhà cũng được đáp ứng. Điều đặc biệt tại quán là khách tự phục vụ: Tự lấy bát đũa, muỗng rồi gặp bộ phận phục vụ lấy phần ăn.
Đội ngũ phục vụ của quán có 12 người, thuộc nhiều thành phần, nghề nghiệp khác nhau. Họ tranh thủ thời gian đến đây chung tay giúp đỡ những người nghèo khó. Công việc tiếp phẩm, chế biến thức ăn bắt đầu từ 4 giờ sáng và phải hoàn tất trước 9 giờ 30 phút để sẵn sàng phục vụ “quý khách”. Ngày mưa thì mọi người chuẩn bị cái rạp và mái che. Những ngày khách đông, hết cơm thì bác Thượng cùng mọi người đi mua thêm cơm bổ sung, bởi tiêu chí của quán là không để người dân mang bụng đói ra về.
Khai trương ngày 24-6-2007, mỗi ngày quán cơm Thiện Tâm phục vụ hơn 350 khách từ 10 giờ đến 12 giờ. Trước đó, vào chủ nhật, quán còn phát miễn phí 200 phần ăn gồm một ổ bánh mì và hai quả chuối. Bây giờ, quán chỉ tập trung nâng cao chất lượng các ngày ăn trong tuần. Trả lời câu hỏi của tôi về động cơ và kinh phí hoạt động, bác Thượng nói: Kinh phí hoạt động chính của quán là do gia đình tôi và nhà hảo tâm Nguyễn Tấn Thịnh (quận Gò Vấp) đóng góp. Lúc nhỏ, cuộc sống của tôi gặp nhiều khó khăn nên đã ấp ủ mong ước khi lớn lên có điều kiện sẽ giúp đỡ người nghèo. Thiện ý của tôi luôn nhận được sự động viên giúp đỡ của vợ, con.
Chỉ sau ít ngày khai trương, “tiếng lành đồn xa”, khách kéo đến cứ ngày thêm đông. Lúc nào bác Thượng cũng tâm niệm lời Phật dạy, cứ tâm thẳng lòng trong mà làm, lấy việc giúp đỡ mọi người là niềm vui, lẽ sống. Bởi vậy, cái tên quán Thiện Tâm đã thể hiện đúng tiêu chí và mong muốn của bác.
Sau khi nhận phần cơm của mình, tôi ngồi chung bàn với bác Nguyễn Văn Cẩm (81 tuổi, quê ở Hà Nội) và hai bạn sinh viên. Bác Cẩm vào thành phố từ nhỏ, hằng ngày bán vé số và thu lượm ve chai. Bác tâm sự: Nhờ có quán cơm này mà tôi không lo đói gần nửa tháng, nhất là những hôm trời mưa gió, ế ẩm. Quán không phân biệt đối tượng được phục vụ nên mọi người cảm thấy vô cùng thoải mái.
Bạn Đặng Thị Tường Vy, sinh viên Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh cho biết, bạn đã ăn ở quán nhiều lần, quán ăn rất thân thiện, mỗi tháng bạn tiết kiệm được một khoản chi phí để lo cho việc học. Còn bạn Huỳnh Thanh Nhớ lần đầu đến ăn tại quán đã cảm thấy rất vui vì có những quán cơm phù hợp cho sinh viên hiện nay.
Mọi người hiểu việc làm của bác Thượng và những người phục vụ nên những nhà hảo tâm và chính quyền địa phương đã quan tâm, tìm đến để hỗ trợ, động viên, chia sẻ với bác. Người giúp gạo, người thì cho dầu ăn, nước tương, cái chăn, cái áo… Họ đóng góp và cũng không cần để lại tên tuổi của mình. Bác Nguyễn Thị Hường là tổ trưởng phục vụ của quán cho biết: Cảm phục tấm lòng từ thiện của bác Thượng, anh chị em chúng tôi phụ giúp công việc của quán. Tuy có vất vả nhưng nhìn mọi người ăn ngon thì rất vui, giúp đỡ được mọi người là cái tâm của mình thanh thản. Từ nhiều nơi khác nhau đến đây nhưng đội ngũ phục vụ thương nhau như anh em một nhà, sau một ngày làm việc lại chia tay nhau trở về mái ấm của mình.
Ngoài phục vụ cơm miễn phí, quán còn giúp đỡ nhiều trường hợp khó khăn, ốm đau, bệnh tật… tặng xe đạp cho học sinh, sinh viên, xe lăn cho người tàn tật. Cứ mỗi buổi tối, bác Thượng cùng vài anh em đi phát chăn, quần áo cho những người không nơi nương tựa, sống lang thang ngoài công viên, gầm cầu… Đặc biệt, qua những việc làm thiết thực cũng như những lời khuyên răn thấu tình, đạt lý của bác, nhiều đối tượng đã hoàn lương, có việc làm ổn định, trở thành công dân tốt cho xã hội.
Bác Thượng kể kỷ niệm đáng nhớ của mình là quán có một “thực khách đặc biệt”: Nhà thơ Xuân Dũng đã gắn bó từ lúc quán khai trương và sáng tác tặng quán hơn 30 bài thơ. Thoáng suy tư, bác tâm sự: Trăn trở lớn nhất của tôi là một số người còn ỷ lại, trông chờ vào sự giúp đỡ mà chưa có ý thức vươn lên trong cuộc sống. Sức khỏe tôi đã yếu rồi, còn sống ngày nào thì phải sống cho thật ý nghĩa. Mong sao công việc làm ăn được ổn định để có thể duy trì quán Thiện Tâm và tiếp tục làm công việc từ thiện.
Nói rồi bác đọc bốn câu thơ của nhà thơ Xuân Dũng:
Đầu năm họ chúc sang giàu
Giàu tiền giàu bạc đâu giàu tình thương
Thiện Tâm ngày tháng vấn vương
Là hoa sen nở, ngát hương, thơm đời.
Mong sao những tấm lòng thơm thảo như những người tổ chức quán ăn Thiện Tâm sẽ được nhân lên nhiều hơn trong cuộc sống.
Bài và ảnh: Lê Hùng Khoa