Phòng, chống thiếu máu dinh dưỡng

Pháp luật TPHCM - 

Phong, chong thieu mau dinh duong

Đây là một trong những chương trình dinh dưỡng quốc gia do Trung tâm Dinh dưỡng TP.HCM thường xuyên thực hiện.

Thiếu máu dinh dưỡng xảy ra khi hàm lượng huyết cầu tố (Hb) trong máu xuống thấp hơn bình thường. Nguyên nhân chủ yếu là do nhiễm ký sinh trùng (giun, sán, sốt rét), do mất máu, do bệnh lý về huyết sắc tố (Hb), hay do thiếu dinh dưỡng. Trong đó, nguyên nhân thường gặp nhất là do lượng sắt cung cấp từ ăn uống không đủ nhu cầu hằng ngày.

Trẻ em, phụ nữ dễ bị thiếu máu

Thiếu máu dinh dưỡng có tác hại lớn đối với đời sống. Đầu tiên phải kể đến tác hại giảm khả năng lao động. Khi thiếu máu, khả năng vận chuyển khí oxy của hồng cầu bị giảm, oxy ở các tổ chức sẽ bị thiếu, đặc biệt là tim, cơ bắp, não. Theo đó gây nên các hiện tượng tim đập mạnh, hoa mắt chóng mặt, cơ bắp yếu và cơ thể nhanh chóng mỏi mệt, giảm khả năng lao động chân tay và trí óc. Thứ hai là giảm khả năng học tập, phát triển trí tuệ của học sinh. Nghiêm trọng hơn, thiếu máu dinh dưỡng sẽ làm tăng nguy cơ đẻ non, tăng tỉ lệ mắc bệnh và tử vong của mẹ và con khi sinh nở, dễ bị chảy máu và bị mắc các bệnh nhiễm trùng ở thời kỳ hậu thai sản.

Ăn uống đa dạng các loại thực phẩm là cách tốt phòng tránh thiếu máu dinh dưỡng. Ảnh minh họa: Internet

Các dấu hiệu để nhận biết thiếu máu dinh dưỡng như sau. Với trẻ em thường có các dấu hiệu da xanh xao, niêm mạc môi, lưỡi, mắt nhợt nhạt. Trẻ thường kém hoạt bát, nếu đã đi học thường học kém, hay buồn ngủ. Dễ bị các bệnh nhiễm trùng. Nếu thiếu máu, phụ nữ có thai sẽ bị da xanh, niêm mạc nhợt, mệt mỏi. Trong trường hợp thiếu máu nặng thường có dấu hiệu chóng mặt, tim đập mạnh. Muốn chính xác thì cần đi xét nghiệm máu. Xét nghiệm đơn giản nhất là định lượng huyết cầu tố (Hb). Nếu lượng Hb giảm thấp hơn mức quy định là bị thiếu máu.

Phòng, chống thiếu máu: Dinh dưỡng là thiết yếu

Nguyên nhân thường gặp nhất khi thiếu máu là do lượng sắt cung cấp từ ăn uống không đủ nhu cầu hằng ngày, vì vậy việc bổ sung chất sắt qua nguồn dinh dưỡng, cải thiện chế độ ăn để cung cấp chất sắt là vô cùng quan trọng. Có thể chia nguồn sắt trong thức ăn ra làm hai loại chính. Một là những thức ăn có nguồn gốc động vật như gan, thịt, cá, trứng, huyết... Không những chúng chứa nhiều sắt và sắt có chất lượng cao mà còn dễ được cơ thể hấp thu, cũng như dễ sử dụng. Thứ hai là những thức ăn có nguồn gốc thực vật như ngũ cốc, gạo, bắp, một số loại rau có nhiều chất xơ (rau dền, rau muống). Thứ ba là một số loại rau quả nhiều vitamin C (cam, quýt, bưởi). Loại này không bổ sung chất sắt trực tiếp nhưng có tác dụng hỗ trợ hấp thu sắt tốt hơn. Song song đó cần bổ sung viên sắt cho các đối tượng có nguy cơ thiếu sắt cao. Ví dụ như trẻ em nữ từ 13 tuổi trở lên cần được uống bổ sung viên sắt hằng tuần, mỗi tuần một viên, uống 16 tuần liên tục.

Phụ nữ có thai cần kết hợp ăn uống tốt với uống viên sắt đều đặn, mỗi ngày một viên (60 mg sắt) trong suốt thời gian mang thai cho tới sau khi sinh một tháng.

Việc bổ sung viên sắt cho trẻ em cần có chỉ định và theo dõi của bác sĩ. Theo tài liệu hướng dẫn của Trung tâm Dinh dưỡng TP.HCM, khi uống viên sắt cần lưu ý: nên uống sau bữa ăn; nên ăn nhiều rau quả, uống nhiều nước (khoảng 1,5 lít/ngày) và tăng cường vận động để phòng, chống táo bón. Ngoài ra, việc ăn chín, uống sôi, rửa tay trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh; không ăn quà vặt ở lòng lề đường, không đi chân đất để đề phòng giun sán, xổ giun định kỳ sáu tháng một lần cũng là biện pháp để phòng, chống thiếu máu dinh dưỡng. Hiện nay nước ta đang nghiên cứu tăng cường sắt vào thức ăn như bánh bích quy, nước mắm nhằm đưa một lượng sắt đủ cho nhu cầu qua những thức ăn này.

VŨ YẾN