Phòng, chống say nắng, say nóng

QĐND - 

QĐND - Thời tiết đã chuyển sang hè, nắng nóng khiến cho cơ thể mệt mỏi, khó chịu. Phơi mình quá lâu dưới ánh sáng mặt trời hoặc trong môi trường nhiệt độ quá cao (như: Hầm lò, xưởng luyện gang thép…), thêm vào đó do gắng sức, đau ốm, ẩm ướt khiến cho không ít người bị say nóng, say nắng.

Say nóng thường gặp vào buổi xế chiều, khi đó có nhiều tia hồng ngoại, còn say nắng thường gặp vào lúc giữa trưa, khi trời nắng gay gắt, có nhiều tia tử ngoại. Bệnh nhẹ gây rối loạn chuyển hóa nước, tuần hoàn, hô hấp; mất thăng bằng, chóng mặt, buồn nôn... Bệnh nặng sẽ rối loạn nội tiết, tiêu hóa, cảm giác đắng miệng, ù tai, hoa mắt; nếu nặng hơn nữa là ức chế thần kinh trung ương, phù phổi, huyết áp hạ, co giật, hôn mê và rất dễ dẫn đến tử vong.

Triệu chứng thường gặp ở trẻ nhỏ là tình trạng mất nước thể cấp, có thể nhanh chóng dẫn tới hôn mê, co giật, dễ gây tử vong. Còn ở người lớn và trẻ lớn, các triệu chứng xuất hiện mỗi lúc một nặng dần nếu không được cứu chữa hoặc cứu chữa không đúng cách. Giai đoạn đầu, có biểu hiện vã mồ hôi, nhức đầu, khó chịu, mặt đỏ nhừ, cảm giác nghẹt thở, có khi đau bụng, nôn mửa. Sau đó, chóng mặt, hoa mắt, mặt tái nhợt, mạch nhanh, ngất lịm, chuột rút, đái ít, sốt cao có khi lên tới 42 đến 440C... Cần lưu ý, trong say nắng bệnh nặng ngay từ đầu, sốt rất cao 43 đến 440C, có nhiều dấu hiệu thương tổn thần kinh rất rõ, có thể hồi phục hoặc khó hồi phục, có thể tụ máu dưới màng cứng và trong não. Các thương tổn thần kinh hay xảy ra ở người có xơ vữa động mạch.

Các xử trí chung là, tiến hành hạ thân nhiệt xuống dần từng bước, càng sớm càng tốt. Cụ thể là, đặt nạn nhân nằm chỗ mát, thoáng gió, cởi bớt quần áo, cho uống nước lạnh có muối. Chườm lạnh bằng nước đá khắp người, ở đầu thì chườm trán và gáy. Hoặc phun nước lạnh vào người bệnh (tránh phun vào mũi, miệng). Nếu chườm lạnh phải liên tục thay khăn, nhúng lại vào nước lạnh. Theo dõi đến khi thân nhiệt hạ xuống đến 380C. Trường hợp nặng hơn phải đưa bệnh nhân đến tuyến y tế gần nhất để cấp cứu kịp thời.

Biện pháp tốt nhất vẫn là phòng, tránh say nóng, say nắng. Khi lao động ngoài trời phải đội mũ nón, tìm cách tránh cho ánh nắng mặt trời chiếu vào gáy. Nếu khát thì phải uống nhiều nước có pha muối, mỗi giờ phải uống một lượng muối chừng một nhúm. Cần hướng dẫn các bà mẹ trong việc chăm sóc con đau ốm cũng như cách xử lý khi trẻ bị sốt cao: Chườm đá vào đầu, gáy, đùi, bụng... uống paracetamol.

Tại nơi làm việc và sinh hoạt không để sức nóng ảnh hưởng đến cơ thể quá lâu. Cải thiện điều kiện lao động và sinh hoạt, ở nơi thoáng mát, ăn uống các chất mát, dễ tiêu, hợp vệ sinh. Không uống rượu và các chất gây kích thích. Lao động ngoài trời phải đội mũ rộng vành, có lán che nắng, mặc áo quần rộng, màu sáng, lao động hợp lý; có nước uống vệ sinh pha thêm chút muối ăn để tăng cường các chất vi lượng, đặc biệt là sinh tố B, C, PP... Nhưng quan trọng nhất là mỗi người tự tập cho mình thói quen bổ sung vi-ta-min C một cách thường xuyên thông qua các loại rau xanh và trái cây. Uống đủ lượng nước cần thiết mỗi ngày, đặc biệt khi ra nắng và có những hoạt động ngoài trời. Tuy nhiên, cần lưu ý khi luyện tập thể dục thể thao bạn không nên sử dụng các loại đồ uống như cà phê hay đồ uống có cồn. Ngoài ra nên “ngụy trang” khi ra nắng, bằng cách mặc áo chống nắng, đeo khẩu trang, kính râm, và đặc biệt đừng quên thoa kem chống nắng với độ SPF trên mức 30 và trước 30 phút khi ra nắng. Hạn chế ra nắng trong thời gian dài. Nếu muốn luyện tập thể thao nên chọn chỗ mát mẻ và vào những thời gian trời đã mát.

Đối với quân đội, bảo vệ sức khỏe bộ đội, nhất là trong những ngày hè nóng bức là nhiệm vụ hàng đầu của ngành quân y. Chính vì vậy, trong những ngày hè, các đơn vị nên chủ động điều chỉnh thời gian và lịch huấn luyện, buổi sáng sớm hơn một giờ và nghỉ trước một giờ (từ 5 giờ 30 phút đến 10 giờ), buổi chiều từ 15 giờ đến 18 giờ. Những ngày huấn luyện dã ngoại, nên tổ chức hành quân vào cuối giờ chiều hoặc sáng sớm. Các vị trí dã ngoại, trú quân nên chọn vị trí có cây che mát. Bên cạnh đó bộ phận quân y phải chủ động triển khai các biện pháp bổ sung kịp thời các khoáng chất, muối… thiếu hụt do ra mồ hôi trong quá trình luyện tập, hành quân dã ngoại cho bộ đội. hướng dẫn bộ đội uống đủ nước để bổ sung kịp thời cho cơ thể, không để khát quá mới uống, mà nên uống đều đặn, uống nhiều lần trong ngày. Để bảo vệ sức khỏe, chế độ luyện tập, ăn uống rất quan trọng, quân y và lãnh đạo, chỉ huy các đơn vị cần theo dõi, đôn đốc, kiểm tra chặt chẽ cả trong doanh trại cũng như khi bộ đội luyện tập, huấn luyện, hành quân cơ động. Bên cạnh đó phải chuẩn bị đủ cơ số thuốc, phương tiện cấp cứu và tăng cường tuyên truyền, hướng dẫn, giám sát để bộ đội phòng, chống say nắng, say nóng, chủ động phát hiện dấu hiệu mệt mỏi, đau đầu bất thường.

Thạc sĩ Nguyễn Thu Hương

Tin mới