Thực trạng “sức khỏe” của các tập đoàn, Tổng công ty Nhà nước
Tổng nguồn vốn của 90 Tập đoàn, Tổng công ty đến hết năm 2008 là khoảng 1 triệu 241 nghìn tỉ đồng, đóng góp khoảng 40% GDP, tạo ra gần 40% giá trị sản xuất công nghiệp, trên 50% kim ngạch xuất khẩu và hơn 28% tổng thu nội địa, giải quyết việc làm cho 1 triệu 179 nghìn lao động... Nhiều Tập đoàn, Tổng công ty nhà nước đóng vai trò là công cụ quan trọng của nhà nước trong việc điều tiết thị trường, ổn định giá cả; đi đầu trong việc thực hiện các chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước về giải quyết việc làm, giảm nghèo, đảm bảo an sinh xã hội và đền ơn, đáp nghĩa; là lực lượng chủ yếu mở rộng phạm vi hoạt động đến tận các địa bàn nông thôn, miền núi, vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo, những nơi có hạ tầng cơ sở còn yếu kém để thực hiện nhiệm vụ chính trị, xã hội...
Nếu đánh giá một cách tổng quát hiệu quả hoạt động sản xuất – kinh doanh của các Tập đoàn, Tổng công ty nhà nước theo các chỉ tiêu cơ bản như: bảo toàn và phát triển vốn chủ sở hữu, quy mô doanh thu, lợi nhuận, đóng góp ngân sách,... thì có thể thấy đa số các TĐ, TCT nhà nước đã hoạt động có hiệu quả, kinh doanh có lãi; các chỉ tiêu nhìn chung đều tăng trưởng, năm sau cao hơn năm trước, nhưng mức độ thì khác nhau; có tập đoàn, tổng công ty đạt hiệu quả rất cao, có đơn vị lại đạt hiệu quả rất thấp. Nếu phân tích một cách chi tiết, bóc tách và so sánh với các loại hình DN khác như các DN ngoài nhà nước, các DN có vốn đầu tư nước ngoài thì hiệu quả sử dụng vốn, tài sản nhà nước tại DN nhà nước nói chung, tại các tập đoàn, tổng công ty nhà nước nói riêng còn thấp, chưa tương xứng với quy mô, vị trí và vai trò trong nền kinh tế. Trong đó, có không ít các TCT hoạt động sản xuất kinh doanh thua lỗ. Một số TCT lợi nhuận thấp, hoặc lợi nhuận sau thuế âm do thua lỗ phát sinh ở đơn vị thành viên. Một số đơn vị thua lỗ nhiều năm cần có giải pháp sắp xếp, đổi mới triệt để.
“Yếu” do cơ chế
Phân tích về những hạn chế, yếu kém hiện nay của các TĐ,TCT nhà nước, Đoàn giám sát cho rằng, một số văn bản pháp luật chậm được ban hành, sửa đổi, bổ sung, phù hợp, thống nhất, đồng bộ và chưa theo kịp thực tiễn phát triển của thị trường. Cụ thể, tài sản nhà nước tại DN không đơn giản chỉ là những giá trị đích thực, hoạch toán mà còn bao gồm cả những tài sản vô hình như thương hiệu, lợi thế thương mại.., nhưng hiện nay ta chưa có quy định và hướng dẫn việc xác định giá trị thương hiệu.
Việc phân công, phân cấp thực hiện quyền và nghĩa vụ chủ sở hữu nhà nước đối với TĐ,TCT còn phân tán, cắt khúc dẫn đến tình trạng không có cơ quan đầu mối chịu trách nhiệm chính về quản lý vốn, tài sản. Các Bộ, UBND hầu như không nắm được đầy đủ thông tin về tình hình hoạt động của các TĐ,TCT 91.
Cũng trong chiều qua, Ủy ban TVQH đã cho ý kiến dự án Luật Trọng tài thương mại. Hôm nay, Ủy ban TVQH sẽ tiến hành chất vấn và trả lời chất vấn và cho ý kiến về dự án Luật Bưu chính. Theo dự kiến hai Bộ trưởng sẽ đăng đàn trả lời chất vấn của Ủy ban TVQH lần này là Bộ trưởng Bộ Giao thông Vận tải và Bộ trưởng Bộ Thông tin và Truyền thông. Buổi chất vấn trên sẽ được truyền hình và phát thanh trực tiếp.
Ngọc Ước