Khuynh hướng sử dụng những biện pháp mạnh để gây áp lực với giới chủ tại Pháp, có thể nói là đã khởi đầu với vụ nhân viên chi nhánh của Tập đoàn Sony tại Pontonx-sur-l'Adour (Landes) vào tháng 3/2009 đã bắt lãnh đạo trong nhiều ngày, buộc họ xét lại kế hoạch sa thải lao động và đòi mỗi nhân viên phải được bồi thường 45.000 euro.
Vài ngày sau đó, Công ty 3M Santé công bố kế hoạch sa thải 110 người trên tổng số 235 nhân viên. Nhân viên bao vây và giữ giám đốc công ty trong văn phòng. Chưa đầy một tuần sau, ngày 31/3, Tập đoàn Fnac và Conforama sa thải 1.200 người. Francois Henri Pinault, Tổng giám đốc tập đoàn này bị giữ trong xe taxi hơn một tiếng đồng hồ.
Ngày 7 và 8/4: 4 nhân viên cao cấp của Công ty Scapa bị giam giữ. Công ty đồng ý tăng gấp đôi số tiền trợ cấp sa thải, từ 890.000 lên 1,7 triệu euro. Một ngày sau đó, 3 nhân viên cao cấp của Công ty Faurecia (chi nhánh Công ty xe Peugeot, PSA) bị giam trong văn phòng 5 tiếng đồng hồ vì vụ sa thải nhân viên. Giữa tháng 4, 4 giám đốc của FM Logistics bị giam giữ trong 12 tiếng đồng hồ. 489 nhân viên được thương thuyết trở lại điều kiện sa thải.
Đâu là những nguyên nhân dẫn đến hiện tượng leo thang trong cuộc “đọ sức” giữa một bên là giới làm công ăn lương và bên kia là giới chủ? Về lâu về dài những hình thức đấu tranh mạnh bạo này sẽ mang lại những hậu quả nào cho nước Pháp?
Cho đến hạ tuần tháng trước, nhân viên Tập đoàn New Fabris - chuyên cung cấp phụ tùng xe hơi, dọa cho nổ nhà máy nếu như giới chủ không bồi thường thỏa đáng cho 366 công nhân bị sa thải.
Theo nhà xã hội học Guy Groux, Giám đốc điều hành Trung tâm Nghiên cứu chính trị tại Đại học Siences Po Paris, mẫu số chung của tất cả những biện pháp mạnh, từ việc cầm giữ chủ nhân đến đập phá công cụ sản xuất, rồi đi xa hơn nữa là đe dọa cho nổ nhà máy... đều xuất phát từ quyết định cho nhân viên nghỉ việc.
Vì sao có sự phản ứng quyết liệt của giới làm công ăn lương? Theo Guy Groux, thứ nhất là nỗi căm phẫn của một thành phần lao động trước quyết định đóng cửa nhà máy, hay dẹp bỏ một phần các hoạt động không mang lại nhiều lợi nhuận. Sự phẫn nộ ấy lại càng đậm nét khi mà công ty vẫn kiếm ra lời nhưng dưới áp lực của cổ đông luôn tìm những lợi nhuận tối đa phải quyết định một kế hoạch cắt giảm chi tiêu.
Đây là trường hợp của Tập đoàn dược phẩm Sanofi Aventis: lợi nhuận của công ty này chỉ riêng trong quý II/2009 tăng gần 5%. Hội đồng quản trị đã hân hoan báo tin vui trên đồng thời tuyên bố luôn kế hoạch đóng cửa 8 trung tâm nghiên cứu chủ yếu là tại Pháp và Anh.
Đây là một trong số những biện pháp để tiết kiệm ít nhất là 2 tỉ euro từ nay cho đến năm 2013. Lý do thứ hai là vào lúc khủng hoảng kinh tế đang hoành hành, Cơ quan Xúc tiến lao động của Pháp (ANPE) lo ngại trong năm 2009 có đến hơn 650 nghìn người bị mất việc, thì một số các công ty lại quyết định tái cấu trúc các hoạt động, đóng cửa những khâu sản xuất không mang lại nhiều tiền lời mà không hề quan tâm đến số phận của hàng nghìn nhân viên, cũng như những hậu quả tài chính đối với cá nhân những người này và gia đình của họ.
Trong lúc đó đối với nhiều trường hợp, mất việc làm là mất đi tất cả. Cộng thêm vào đó là cảm tưởng của một số thành phần bị đối xử bất công. Một công nhân làm 35 giờ một tuần với mức lương tối thiểu nghĩ gì khi những ông chủ đầu tư bất cẩn để gây nên những khoản lỗ khổng lồ tính đến hàng tỉ USD, khi bị cách chức lại ra đi với những khoản bồi thường lên đến vài triệu USD?
Đây là trường hợp đã từng xảy ra đối với nhân vật số một và số hai của Tập đoàn liên doanh Alcatel Lucent của Pháp và Mỹ. Trong những kế hoạch tái cấu trúc nhà máy, cơ sở sản xuất, nếu như những thành phần có bằng cấp cao, có chuyên môn, chẳng hạn như về tài chính, quản trị có thể dễ dàng bay nhảy từ công ty này sang công ty khác, từ lĩnh vực này sang lĩnh vực khác.
Ngược lại một công nhân đã mấy chục năm gắn liền với một khâu sản xuất như ngành đóng tàu, luyện kim hay lắp ráp xe hơi chẳng hạn thì chẳng dễ tìm ra một công việc mới. Nói cách khác quyết định đóng cửa nhà máy, giải tán hàng trăm công việc đã đẩy nhiều người vào chân tường. Theo giới phân tích, đây là nguyên nhân sâu xa dẫn đến các kịch bản "làm liều" của giới thợ thuyền.
Theo ông Guy Groux, các hiện tượng bạo hành như trên chỉ giới hạn ở một phần nhỏ trong giới làm công ăn lương. Mục tiêu của những người này là để đánh động dư luận và kêu cứu chính quyền ở cấp địa phương cũng như quốc gia can thiệp để cho họ đỡ bị thiệt thòi.
Hơn nữa, đây cũng là một chiến lược mới để mặc cả với giới chủ làm thế nào để những người phải ra đi được hưởng những điều kiện thuận lợi nhất. Đáng chú ý hơn nữa là tiến trình đối thoại trong xã hội Pháp nói chung, và trong lĩnh vực lao động nói riêng, đang chuyển hướng.
Tuy nhiên, giới chuyên gia cảnh báo rằng các cuộc đấu tranh mạnh bạo như trên một mặt làm xấu đi hình ảnh của nước Pháp trong mắt các nhà đầu tư quốc tế, mặt khác hiện tượng ấy có nguy cơ dẫn đến tình trạng các cơ sở sản xuất có khuynh hướng dời các hoạt động ra nước ngoài tìm đến những nơi mà nhân công rẻ hơn, và họ lại ít bị luật pháp ràng buộc hơn