Với con đường học nghề, thanh niên vẫn có thể thành đạt trên đường đời. Ảnh: N.N
Ông Quách Tấn Ngọc: Cục trưởng Cục CNTT – Bộ GD-ĐT: Phải công nhận có sự tồn tại khách quan của việc phân luồng tự nhiên: Theo ông Ngọc, với sự tồn tại và phát triển của rất nhiều làng nghề trong cả nước hiện nay, các học sinh sau khi tốt nghiệp THCS, THPT có thể lao động, làm việc ngay trong gia đình, tại địa phương. Việc phân luồng hiệu quả sẽ tiết kiệm được rất nhiều chi phí cho xã hội. Ông Ngọc cũng đề xuất nên có kho dữ liệu, những bài giảng điện tử về học nghề để các em có thể tự học, phát triển tay nghề của mình.
Bà Trần Thị Cúc, Phó trưởng phòng GDTX-GDCN Sở GD-ĐT Lai Châu: Công tác phân luồng học sinh sau THCS và THPT được ngành GD&ĐT tỉnh Lai Châu nhận đinh là việc làm tương đối khó và thực hiện không mấy hiệu quả. Các nguyên nhân được đưa ra là: do hạn chế của nhận thức người dân và xã hội, của học sinh và phụ huynh với công tác giáo dục nghề nghiệp; công tác tư vấn hướng nghiệp trong trường phổ thông chưa hiệu quả; hạn chế về trình độ và nhận thức của giáo viên trong công tác phân luồng; tỉnh chưa có Trung tâm kỹ thuật tổng hợp hướng nghiệp (KTTH-HN); chưa có chủ trương, quan tâm đồng bộ và tạo điều kiện trong các cấp quản lý giáo dục, các cơ sở giáo dục, các cơ sở đào tạo nghề từ trung cấp trở lên trong việc thực hiện công tác phân luồng học sinh sau THCS và THPT; học sinh tốt nghiệp trường nghề rất khó xin được việc làm. Cũng theo bà Cúc, hiện cả tỉnh Lai Châu chỉ có 1 trường Cao đẳng cộng đồng mới bắt đầu hoạt động từ tháng 3/2008 và 1 trường trung cấp nghề, 1 trường trung cấp y tế nhưng cơ sở vật chất chưa đầy đủ. Tỷ lệ phân luồng học sinh THCS vào học TCCN trong tỉnh rất thấp chính là do công tác phân luồng học sinh chưa được quan tâm, thiếu cơ chế thu hút học sinh vào học các cấp học này.
Công tác phân luồng học sinh sau THCS, THPT còn gặp rất nhiều khó khăn là ý kiến của ông Phan Ngọc Trinh- Sở GD-ĐT An Giang: Một trong những nguyên nhân được đại biểu này đưa ra là do công tác hướng nghiệp tại các trường phổ thong rất hạn chế; chương trình giảng dạy chưa phù hợp với điều kiện từng vùng miền. Mặt khác, giáo viên dạy hướng nghiệp ở An Giang chủ yếu là giáo viên dôi dư chứ không có chuyên gia giảng dạy hướng nghiệp được đào tạo; những hạn chế trong chương trình hướng nghiệp, việc giao lưu, tìm hiểu thực tế không thực hiện được trong nhà trường vì kinh phí có hạn…. An Giang không thực hiện được việc kết hợp dạy văn hóa và dạy nghề nghiệp; sáp nhập TTGDTX và TTHN dạy nghề An Giang cũng đã thực hiện xong nhưng đến nay đã “phá sản”…Trước thực tế đó, đại biểu An Giang đề nghị Bộ GD-ĐT đổi mới công tác tư vấn hướng nghiệp trong trường phổ thông; tài liệu, sách vở nên bổ sung cho phù hợp với từng vùng miền và sát hơn với thực tế và đặc biệt cần bồi dưỡng, nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên giảng dạy lĩnh vực này.
Ông Phạm Ngọc Thanh – PGĐ Sở GD-ĐT TP.HCM khẳng định tầm quan trọng của phân luồng học sinh sau THCS và THPT. Bên cạnh những thành tựu đã đạt được, ông Thanh cũng thẳng thắn chỉ ra 6 hạn chế trong công tác hướng nghiệp, phân luồng của thành phố TPHCM, đó là: Do tâm lý chuộng bằng cấp nên nhiều học sinh chỉ tạm vào các trường nghề để tìm cơ hội ở các bậc học khác; bộ phận giáo dục hướng nghiệp còn nhiều yếu kém; thiếu mảng quản lý nhà nước và vận động xã hội để giúp đỡ công tác phân luồng; hạn chế về cơ sở vật chất, trang thiết bị; chất lượng đào tạo chưa đáp ứng được yêu cầu; phân luồng liên thông tuy đã có chủ trương nhưng trong thực hiện còn bất cập giữa các trường và các ngành nghề. Ông Thanh cũng đưa ra các giải pháp, trong đó đáng chú ý là cần thống nhất hệ thống giáo dục giữa Bộ GD-ĐT và Bộ LĐTBXH, không còn phân định trung cấp chuyên nghiệp và TC nghề; cần có chương trình cụ thể để phát triển GD nghề nghiệp trong đó bao gồm quy hoạch, xây dựng trường, chế độ chính sách; tăng cường hợp tác liên kết quốc tế; thành lập các trung tâm dự báo nguồn nhân lực để định hướng phát triển các trường, ngành nghề đáp ứng nhu cầu xã hội; thành lập ban chỉ đạo hướng nghiệp phân luồng phát triển GDCN các cấp; nâng cao năng lực giáo viên; chỉ đạo được các cơ quan báo chí, thông tấn tâp trung tuyền truyền những nỗ lực của GDNN để xã hội từng bước chuyển biến về nhận thức.
Ông Nguyễn Văn Hiến, GĐ Sở GD-ĐT Bình Thuận: Thực trạng chung của giáo duc nghề nghiệp hiện nay là số lượng chưa đáp ứng được nhu cầu, chất lượng chưa đảm bảo được mong muốn của xã hội. Ông Hiến cho rằng, một trong những việc quan trọng cần làm là tuyên truyền đến các công ty, xí nghiệp quan tâm trong việc tuyển chọn, xếp lương cho các đối tượng học nghề, TCCN ra trường; xây dựng các chương trình đào tạo nghề, chú trọng kỹ năng thực hành và gắn với nhu cầu thực tế; chuyển hướng đào tạo thầy, giảng viên giỏi chuyên môn thực hành và có chính sách đãi ngộ xứng đáng; tập trung nâng cấp cơ sở vật chất. Ông Hiến cũng nhấn mạnh đến việc quy về 1 Bộ đầu mối trong chỉ đạo, gắn bó giữa Bộ chỉ đạo với địa phương, đơn vị đào tạo …
Cơ sở vật chất phục vụ công tác hướng nghiệp, dạy nghề từng bước được các địa phương quan tâm đầu tư
Ông Phan Đình Lai – Sở GD-ĐT Hà Tĩnh: Hà Tĩnh là vùng đất thiên tai khắc nghiệt, kinh tế xã hội chậm phát triển nhưng những năm gần đây, GD&ĐT Hà Tĩnh luôn là tỉnh nằm trong top dẫn dầu cả nước. Nắm học 2007 – 2008, Hà Tĩnh có 1832/22631 học sinh tốt nghiệp THPT vào các trường TCCN; 1852 em vào học nghề dài hạn. Công tác hướng nghiệp, phân luồng hoc sinh sau THCS và THPT của tỉnh cũng đạt được nhiều kết quả nổi bật. Ông Lai chia sẻ những giải pháp mà địa phương đã thực hiện hiệu quả, trong đó có chú trọng việc cung cấp đầy đủ thông tin, tư liệu trước mùa tuyển sinh hàng năm để học sinh, gia đình các rm có nhiều thông tin về thị trường lao động, vốn hiểu biết ngành nghề để chọn nghề làm, chọn trường phù hợp; tăng cường đổi mới công tác giáo dục và hình thức tư vân hướng nghiệp các trường phổ thông; tuyển vào biên chế, bổ sung giáo viên dạy văn hóa, dạy nghề đạt chuẩn cho các trung tâm; nâng cấp các trung tâm dạy nghề thành các trường Trung cấp nghề, trường TCN thành CĐ nghề; tư vấn, hướng dẫn để các trung tâm kỹ thuật tổng hợp – hướng nghiệp liên kết đào tạo nghề với các trường TCCN, TCN có chất lượng, có chỉ tiêu hệ chính quy để đỡ nhiều kinh phí học nghề cho học viên… ; có chính sách thu học phí hỗ trợ…
Ông Nguyễn Văn Học, Phó Giám đốc TT Hỗ trợ đào tạo và Cung ứng nhân lực, Bộ GD&ĐT: Trong những năm qua, mặc dù công tác hướng nghiệp, dạy nghề cho học sinh phổ thông nước ta có nhiều chuyển biến tích cực nhưng nhìn chung vẫn tồn tại nhiều bất cập, chưa đáp ứng được yêu cầu đòi hỏi của xã hội. Điều này thể hiện ở chất lượng dạy và học môn công nghệ, nghề phổ thông còn hạn chế; con đường hướng nghiệp qua các môn văn hóa hầu như không được quan tâm thực hiện; hiệu quả công tác hướng nghiệp cho học sinh phổ thông còn yếu kém, thể hiện rõ nhất là tuyệt đại bộ phận học sinh của chúng ta không tự đánh giá được năng lực của mình cũng không biết rõ mình thích môn gì, nghề gì…Những câu hỏi: đi đâu, học ban nào, trường nào, làm gì sau khi tốt nghiệp THCs và THPT thường là những câu hỏi gay cấn và khó giải đáp nhất. Chúng ta chưa có một chiến lược và quy hoạch phát triển công tác giáo dục hướng nghiệp dài hạn, đủ căn cứ khoa học cũng như chưa có một cơ chế chính sách đủ mạnh để nâng cao hiệu quả công tác hướng nghiệp và khuyến khích học sinh tham gia học nghề. Thêm nữa, đội ngũ giáo viên hướng nghiệp, dạy nghề còn quá thiếu về số lượng và yếu về chất lượng, hầu hết các trường không có giáo viên chuyên trách hướng nghiệp mà chủ yếu là kiêm nhiệm. Điều kiện cơ sở vật chất, thiết bị dạy học, kinh phí dành cho hướng nghiệp hầu như chưa có… Ông Học cho rằng, để đối mới hoạt động hướng nghiệp, phân luồng HS phổ thông cần thiết phải xây dựng và ban hành chỉ thị mới của Thủ tướng Chính phủ về việc “Tăng cường công tác giáo dục hướng nghiệp cho HS, SV; tăng cường thông tin truyền thông náng cao nhận thức về công tác hướng nghiệp; có những giải pháp, cơ chế chính sách tạo điều kiện cho công tác hướng nghiệp, phân luồng HS phổ thông; đổi mới nội dung, phương pháp và hình thức tổ chức hoạt động giáo dục hướng nghiệp; xây dựng và phát triển đội ngũ giáo viên làm công tác hướng nghiệp; tăng cường cơ sở vật chất và thiết bị dạy học cũng như công tác kiểm tra đánh giá hiệu quả hoạt động GD hướng nghiệp và cuối cùng là đổi mới cơ cấu tổ chức và hoạt động hệ thống cơ sở giáo dục hướng nghiệp.
Hiếu Nguyễn
