Sự nghiệp đổi mới của đất nước do Đảng ta khởi xướng và lãnh đạo đã đạt được những thành tựu to lớn và có ý nghĩa lịch sử. Mười năm đầu của thế kỷ 21, hoạt động đối ngoại của Đảng và Nhà nước ta không ngừng được phát triển, góp phần giữ vững môi trường hòa bình, ổn định, phục vụ tốt nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội của đất nước, nâng cao uy tín và vị thế Việt Nam trên trường quốc tế, trong tình hình đó, nhiệm vụ của Đảng bộ Ngoài nước có bước phát triển và yêu cầu mới. Là đảng bộ có số lượng đảng viên lớn, quần chúng đông, cộng đồng người Việt được phân bổ ở gần 100 quốc gia và vùng lãnh thổ trên thế giới, với đối tượng cán bộ, đảng viên đa dạng ở các cơ quan đại diện, các chuyên gia, lưu học sinh, lao động và cộng đồng ngoài cơ quan đại diện của Việt Nam ở nước ngoài. Nếu năm 2004 số lượng lao động Việt Nam tập trung chủ yếu ở 4 nước với khoảng gần 7 vạn người, thì đến năm 2009 số lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài đã có ở 25 nước với số lượng hơn 25 vạn người; đến tháng 9-2009, lưu học sinh Việt Nam đã có mặt ở 48 nước với số lượng hơn bảy vạn người.
Những năm gần đây, Đảng ủy Ngoài nước đã chủ động phối hợp với các ban, bộ, ngành của Trung ương và các tỉnh, thành phố tăng cường công tác chỉ đạo, quản lý và triển khai nhiều hoạt động đạt nhiều kết quả tích cực. Các cấp ủy đảng luôn quan tâm làm tốt công tác giáo dục chính trị, tư tưởng với nhiều cách thức và biện pháp phù hợp. Thành công lớn nhất của công tác chính trị, tư tưởng là góp phần làm cho cán bộ, đảng viên và đại bộ phận cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài nâng cao nhận thức về đường lối, chủ trương của Đảng và Nhà nước; kịp thời phát hiện và kiên quyết đấu tranh trước các luận điệu xuyên tạc, phản động, lôi kéo nhằm chống phá sự nghiệp cách mạng của nước ta. Thông qua công tác giáo dục chính trị, tư tưởng, nhiều đảng viên đã nâng cao tinh thần trách nhiệm, khắc phục khó khăn, gương mẫu trong công tác, hoàn thành tốt nhiệm vụ chính trị được giao, thật sự là hạt nhân chính trị lãnh đạo cán bộ, đảng viên và quần chúng ở ngoài nước.
Quán triệt và thực hiện quan điểm của Đảng về công tác đối ngoại, các cấp ủy đã tích cực phối hợp với các cơ quan đại diện của ta làm tốt công tác tham mưu cho lãnh đạo Đảng và Nhà nước trong công tác lãnh đạo, chỉ đạo nhằm tăng cường mối quan hệ giữa Việt Nam với các nước và các tổ chức, đồng thời đẩy nhanh quá trình hội nhập kinh tế quốc tế của đất nước; giới thiệu, quảng bá bản sắc văn hóa dân tộc với bạn bè năm châu, chăm lo bảo vệ lợi ích chính đáng của cộng đồng người Việt tại các nước trên thế giới.
Hơn 3 năm qua, Cuộc vận động "Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh" do Bộ Chính trị phát động đã được các cơ quan đại diện Việt Nam ở các nước như: Nga, Pháp, Đức, Cu-ba, Thái-lan, Trung Quốc, Bun-ga-ri, Anh, Cam-pu-chia, Mông Cổ, Ru-ma-ni, I-ta-li-a, Đan Mạch, Xin-ga-po, Thụy Sĩ,... triển khai nhiều hoạt động phù hợp với đặc điểm ở ngoài nước, thu hút đông đảo cán bộ, đảng viên và quần chúng tham gia. Nổi bật là Hội thi kể chuyện về tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh đã lựa chọn được 30 thí sinh đang sinh sống tại 20 quốc gia trên khắp các châu lục về Việt Nam dự thi cấp khu vực, trong đó có 6 thí sinh lọt vào vòng chung khảo cuộc thi toàn quốc; Cuộc vận động sáng tác, quảng bá các tác phẩm văn học - nghệ thuật, báo chí và sưu tầm tư liệu, hiện vật về Chủ tịch Hồ Chí Minh ở ngoài nước, hiện đã thẩm định và gửi về Việt Nam gần 100 tác phẩm; Bảo tàng Hồ Chí Minh đã tiếp nhận, thẩm định, lập hồ sơ 200 tài liệu, 20.000 trang tư liệu, hơn 100 tấm ảnh do người Việt Nam ở nước ngoài gửi tặng; các cấp ủy ngoài nước đã làm tốt công tác phát hiện, lựa chọn, biểu dương và nhân rộng nhiều tập thể và cá nhân có thành tích trong học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh.
Với hơn 3,5 triệu đồng bào hiện đang định cư ở nước ngoài, công tác vận động quần chúng luôn được các cấp ủy quan tâm thông qua việc đoàn kết, tập hợp để giúp đỡ, chia sẻ, cảm thông với bà con; giúp bà con ổn định đời sống làm ăn và hòa nhập với nước sở tại. Hầu hết các nước đã thành lập Hội Người Việt Nam, Hội Doanh nghiệp Việt Nam, Hội Phụ nữ và các hội, đoàn thể nghề nghiệp khác; để đoàn kết, tập hợp thanh niên, lưu học sinh, tổ chức Đoàn TNCS Hồ Chí Minh, Hội Liên hiệp thanh niên Việt Nam, Hội Sinh viên Việt Nam đã có nhiều hình thức sinh hoạt và hoạt động phong phú, sinh động, phù hợp, góp phần giáo dục động viên thanh, thiếu niên thế hệ thứ 2, thứ 3 - những người sinh ra và lớn lên tại nước sở tại và cộng đồng người Việt ở ngoài nước hướng về Tổ quốc với nhiều việc làm thiết thực như tham gia các hoạt động đầu tư phát triển kinh tế - xã hội, văn hóa giáo dục, khoa học công nghệ, nhân đạo từ thiện, ủng hộ đồng bào gặp thiên tai, hỗ trợ trẻ em nghèo tới trường, giúp đỡ đồng bào khó khăn...
Trải qua chặng đường gần nửa thế kỷ xây dựng, trưởng thành, được sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo của Trung ương Đảng, trực tiếp là Bộ Chính trị, Ban Bí thư; sự phối hợp chặt chẽ, hỗ trợ tích cực của các Ban xây dựng Đảng, Đảng ủy Khối các cơ quan Trung ương, các bộ, ngành, đoàn thể của Trung ương và các cấp ủy; đặc biệt là sự nỗ lực rất lớn của các cơ quan đại diện, cán bộ, đảng viên và quần chúng nhân dân của ta ở nước ngoài, Đảng ủy Ngoài nước luôn quán triệt sâu sắc và thực hiện có hiệu quả đường lối, chủ trương chính sách chung cũng như đường lối đối ngoại của Đảng và Nhà nước, góp phần đưa đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước từng bước thâm nhập và thấm sâu vào trong quần chúng, tình đoàn kết hữu nghị và sự hợp tác quốc tế giữa Việt Nam với các nước ngày càng được củng cố và tăng cường; đóng góp thiết thực cho công cuộc đổi mới, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam XHCN. Với những thành tích đó, nhân kỷ niệm 45 năm Ngày truyền thống, Đảng, Nhà nước đã tặng thưởng Huân chương Hồ Chí Minh cho Ban Cán sự Đảng ngoài nước (nay là Đảng ủy Ngoài nước).
Kỷ niệm Ngày truyền thống của Đảng ủy Ngoài nước (31-3-1961 - 31-3-2010), mỗi cán bộ, đảng viên đã và đang làm công tác đảng ngoài nước luôn nhận thức sâu sắc tình hình và nhiệm vụ cách mạng trong giai đoạn hiện nay, công tác đảng và công tác vận động quần chúng ở ngoài nước có nhiều thuận lợi, nhưng cũng gặp không ít khó khăn, thách thức. Đó là mâu thuẫn giữa sự phát triển, đa dạng của quần chúng, cộng đồng công tác, học tập, làm ăn ở nước ngoài phân bố trải rộng ở nhiều nước và vùng lãnh thổ với số lượng cán bộ và cơ quan đại diện; đó là sự lôi kéo, chống phá quyết liệt của các thế lực thù địch trong và ngoài nước đối với sự nghiệp cách mạng của nước ta... Với chủ trương "Việt Nam là bạn, là đối tác tin cậy của các nước trong cộng đồng quốc tế, phấn đấu vì hòa bình, độc lập và phát triển", điều đó đang đặt ra cho công tác đảng ở ngoài nước phải không ngừng đổi mới nhằm nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của tổ chức đảng và đảng viên; phát huy tính chủ động, sáng tạo, tinh thần trách nhiệm, tự rèn luyện, đổi mới tác phong, phương pháp công tác, xây dựng đội ngũ cán bộ và các tổ chức đảng ở ngoài nước ngày càng vững mạnh, góp phần thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội X của Đảng và hướng tới Đại hội XI của Đảng.