>> Mùa cất tép đồng
>> Nghề đùa với thần chết
>> Đi câu cá trình sông Tích
Hàu ở biển Phan Thiết (Bình Thuận) có rất nhiều nhờ sống bám vào những rạn đá ven biển. “Rạn đá biển Phú Hài được coi là rạn có nhiều hàu nhất. Khokông biết nghề cạy hàu có từ bao giờ, nhưng với tôi, 58 tuổi đời đã có 50 năm tuổi nghề trên bãi này. Trước đó, mẹ tôi cũng làm nghê cạy hàu”, bà Đặng Thị Năm, nhà ở khu phố 4, phường Phú Hài, thành phố Phan Thiết cho biết.
Hàu… đổi chữ
Theo bà Năm, trước đây người dân vùng này cậy hàu làm thức ăn, đi bán lẻ ở chợ, thu nhập không đáng là bao. Còn bây giờ, hàu trở thành đặc sản trong các nhà hàng, quán ăn nên thương lái đến mua với giá cao, người đi cạy hàu nhờ thế cũng kiếm được thu nhập khá.
Hàng ngày sau giờ học, bọn trẻ lại theo mẹ ra biển cậy hàu.
Bãi đá Phú Hài có trên 50 trẻ thường trực cạy hàu để lấy tiền đi học. Riêng mùa gió Nam, từ tháng 4 đến tháng 9, biển lặng hơn, cũng là lúc nghỉ hè, nên cả trăm đứa trẻ phơi lưng với biển để cạy hàu. Nguyễn Thị Minh Tuyết, học lớp 3, chỉ nặng 15 kg.Từ hè này, cô bé theo 2 dì đi làm. Chưa rành việc nên bé liên tục bị vỏ hàu cắt tay, chân. Hai bàn tay nhỏ xíu đầy vết thương, vậy mà không có ngày nào Tuyết rời biển. Chưa thạo việc nên mỗi ngày phơi mình theo nước ròng, Tuyết chỉ kiếm 6.000 - 10.000 đồng. Nhưng sau ba tháng hè, tiền bán hàu cũng đủ giúp mẹ mua sách vở, quần áo tươm tất cho Tuyết vào năm học mới.
Nguyễn Thị Minh Quyền, dì của Tuyết, sinh viên năm 2 của một CĐ, cũng là… thợ cạy hàu khi lên 7-8 tuổi. Món quà của biển này đã giúp Quyền đủ tiền đóng học phí những năm cấp 2-3. Năm nay nhỉ hè, Quyết tiếp tục cạy hàu, góp tiền cho năm học mới.
Điều đặc biệt là phần đông trẻ làm công việc này trên bãi đá Phú Hài đều đang đi học. Ngày nào cũng vậy, nước xuống, kéo biển ra xa là bọn trẻ cùng nhau ra rạn đá.
Đứa nhỏ 7-8 tuổi, đứa lớn 15, 16 tuổi; mỗi em một góc, lẳng lặng làm việc cho đến khi nước lớn, không còn thấy rạn đá nữa chúng mới kéo nhau về. Dụng cụ cậy hàu là cái móc sắt, con dao và cái chậu đựng hào cũng nhỏ. Bé Thủy, học lớp 5, Tiểu học Phú Hài 1 cho biết, mẹ đặt bộ dụng cụ giá 13.000 đồng để em cạy hàu từ ba năm nay. Con hàu bám chặt vào rạn đá, Thủy thoăn thoắt một tay dùng móc sắt gõ vào vỏ hàu, tay kia dùng dao kéo ruột hào nhỏ xíu ra khỏi vỏ, cho vào chậu có sẵn nước. Cứ sáng học thì cậy hàu buổi chiều, có khi làm đêm, tùy con nước, mỗi ngày được 10.000 - 20.000 đồng.
Hàu giúp trẻ nghèo làng biển nuôi ước mơ đến trường.
Lộc của phụ nữ miền biển
Không chỉ có bọn trẻ cạy hàu đổi chữ, mà hàng trăm phụ nữ lao động biển cũng có việc làm, có thu nhập nhờ hàu. Chị Phan Thị Thanh ở xã Tân Thành, với thâm niên gần 30 năm cạy hàu, cho biết, mỗi ngày chị kiếm được 30.000-50.000 đồng nhờ hàu. Khoản tiền này đủ cho cả nhà 5 người chi tiêu. Bãi đá Tân Thành mùa hàu có 30-40 phụ nữ mưu sinh như thế. Số tiền họ kiếm được không nhiều, nhưng ổn định bù cho thu nhập của chồng những chuyến đi biển bấp bênh.
Hai chị em Nga, Loan, mùa hàu nào cũng túc trực suốt ngày trên rạn đá Phú Hài. Loan cho biết, trước đây, cô cũng đi làm cho các doanh nghiệp hải sản nhưng từ đầu năm 2008 đến giờ, doanh nghiệp thua lỗ, đành quay về với nghề cạy hàu, vốn là nghề mà mẹ Loan đã làm để nuôi chị em cô.
Mỗi kg ruột hàu làm sạch có giá 40.000 đồng, đó cũng là thu nhập bình quân một ngày của một người cạy hàu giỏi, dù giá nhà hàng tính cho khách lên đến hơn trăm nghìn đồng. Không người cạy hàu nào mang được sản phẩm bán thẳng cho các nhà hàng, họ chỉ bán qua tư thương. Cũng không ai than phiền hay đòi tăng giá sản phẩm. Bà Năm cho rằng, hàu là lộc mà biển ban cho dân vùng biển này. Mấy chục năm khai thác liên tục, hàu trên các rạn đá cũng vẫn sinh sôi, cứ chịu khó là có tiền, có gạo.
Từ ngày du lịch Phan Thiết mở cửa, hàu càng được ưa chuộng với nhiều cách chế biến như; cháo hàu, gỏi hàu, hàu ăn sống với mù-tạt, hàu sốt trứng… Cũng nhờ vậy mà phụ nữ ở các làng chài có thêm việc làm, có thêm thu nhập. Trẻ nghèo làng biển cũng có thêm điều kiện để nuôi ước mơ cắp sách tới trường.
