Bài tham gia Diễn đàn “Làm thế nào để lễ đúng lễ, hội ra hội”
Xin bắt đầu bằng ví dụ cụ thể: Ở Tây Nguyên, các lễ hội dân gian vốn ăn sâu vào đời sống tâm linh của đồng bào các dân tộc thiểu số như Lễ đâm trâu; lễ bỏ mả; lễ mừng lúa mới của bà con đang bị mai một hoặc khai thác kiểu “mì ăn liền” nhằm kích thích, thu hút sự tò mò của du khách hơn là quảng bá một nét văn hóa độc đáo của đồng bào bản địa.
Bên cạnh đó, mùa lễ hội trở thành mảnh đất màu mỡ cho các dịch vụ “ăn theo” tung hoành, từ chặt chém, bắt chẹt hàng hóa ăn uống, giữ xe giá cắt cổ đến cờ bạc trá hình đủ chủng loại, chưa kể đến sau khi kết thúc, nơi diễn ra lễ hội rác thải chồng chất, ô nhiễm trầm trọng môi trường sinh thái. “Nhà tổ chức” âm thầm cuốn gói với túi tiền hậu hĩnh thu lượm, bỏ lại “bãi chiến trường” mặc cư dân sở tại hứng chịu.
Vì vậy, muốn lễ hội phản ánh đúng bản chất tốt đẹp truyền thống của cha ông, chính quyền các cấp cùng cơ quan quản lý lễ hội (chủ lực là ngành Văn hóa - Thông tin địa phương) cần đổi mới phương thức tổ chức, theo đó, lập kế hoạch chi tiết cho từng lễ hội, bằng lộ trình khoa học, lấy yếu tố quảng bá hình ảnh, chuyển tải thế mạnh như cảnh quan thiên nhiên, bản sắc văn hóa riêng biệt của từng dân tộc thiểu số, tái hiện trung thực, sinh động phong tục, tập quán cổ truyền nhằm gây ấn tượng, thu hút du khách.
Có cơ chế quản lý, quy định hoạt động dịch vụ, kiểm soát an toàn thực phẩm, vệ sinh môi trường, an ninh trật tự, giá cả khu vực diễn ra lễ hội để tạo tâm lý thoải mái, an tâm cho du khách. Phải lấy tiêu chí bảo tồn, phát triển các danh thắng, lễ hội đến với bè bạn bốn phương làm mục đích tổ chức, không vì lợi nhuận cục bộ như lâu nay - nghĩa là thận trọng cân nhắc giữa “được và mất” từ mỗi lễ hội.
Nguyễn Tiến Đạt, Lâm Đồng