Hành vi của Nguyễn Thu Hợp, Phạm Tuấn Anh cùng một số đối tượng liên quan từng được Báo ANTĐ phản ánh từ tháng 7-2008, qua đơn thư của một số người dân. Thông qua các mối quan hệ xã hội, nhiều người dân đã tin tưởng, ủy quyền cho Nguyễn Thu Hợp và Phạm Tuấn Anh để nhờ vay vốn ngân hàng. Ngoài mối quan hệ xã hội, các bị hại đã tin vào cái “mác” giám đốc, phó giám đốc Công ty do Hợp, Tuấn Anh dựng lên.
Phạm Tuấn Anh đảm nhiệm chức giám đốc 2 công ty CP Dịch vụ thủy sản Việt và CP Đầu tư quốc tế và phát triển nhân đạo Việt Nam. Và theo lời tự quảng cáo của 2 doanh nghiệp này, chức năng của họ nhận làm dịch vụ vay vốn, đáo nợ ngân hàng bằng hình thức thế chấp “sổ đỏ”. Giai đoạn này, ngành ngân hàng đang siết chặt nguồn vốn cho vay, vì vậy đã có khá nhiều người có nhu cầu vay vốn để làm ăn đã tìm đến những công ty có dịch vụ như công ty của Tuấn Anh.
Đơn tố giác, trình báo của một số bị hại
Sau khi đồng ý thế chấp “sổ đỏ”, bị hại sẽ được các đối tượng đưa đi làm thủ tục công chứng, và làm hợp đồng ủy quyền cho đối tượng chuyển nhượng hoặc thế chấp vay tiền ngân hàng. Khi đã nắm trong tay “sổ đỏ” và giấy ủy quyền, các đối tượng đã sử dụng chúng tiếp tục đi vay tiền hoặc… rao bán đất, nhà của các bị hại cho người khác. Chỉ rất ít bị hại vay được một phần tiền như hợp đồng thỏa thuận, hoặc may mắn đòi lại được “sổ đỏ”.
CQĐT xác định với thủ đoạn này, Nguyễn Thu Hợp và Phạm Tuấn Anh đã nhận 58 “sổ đỏ” của hàng chục người có nhu cầu vay vốn ngân hàng. Trong đó, 20 cuốn “sổ đỏ” đã được mang thế chấp cho… các cá nhân khác để vay số “giải ngân” hơn 800 triệu đồng. Đáng chú ý, Hợp và Tuấn Anh đã làm thủ tục chuyển nhượng 4 nhà và đất ở, trên cơ sở “sổ đỏ” nắm trong tay, để đi vay số tiền 5 tỷ đồng.
Trao đổi với PV ANTĐ, một cán bộ công tác trong ngành ngân hàng thừa nhận thực tế, lâu nay, trong các hồ sơ xin vay vốn ngân hàng, nếu đối tượng khách hàng là cá nhân, hộ gia đình thường lâu và khó được phía ngân hàng đáp ứng nhu cầu hơn so với đối tượng khách hàng là doanh nghiệp, tập thể. Phổ biến nhất trong thế chấp vay tiền ngân hàng của người dân là dùng Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất - “sổ đỏ”. Về lý thuyết, đây là “tài sản” được chấp nhận để cầm cố vay tiền.
Nhưng ngân hàng không thể nhận thế chấp “sổ đỏ” rồi cho vay tiền với các lý do chung chung như chi tiêu, mua sắm, kinh doanh, mà thường đưa yêu cầu người dân, cá nhân phải xây dựng, chứng minh được phương án kinh doanh, sinh lợi từ khoản tiền vay của ngân hàng. Nếu phương án đó hợp lý, họ sẽ được vay tới 60-70% giá trị tài sản thế chấp. Quy định này hết sức cần thiết, nhưng trong nhiều trường hợp, không nhiều người dân “vượt qua” nổi, và họ phải tìm đến người trung gian.
Vị cán bộ ngành ngân hàng cho biết, việc một số người dân thông qua các doanh nghiệp, thế chấp “sổ đỏ” để vay vốn là điều các ngân hàng không hề khuyến khích. Tuy nhiên, lãnh đạo ngân hàng không dễ kiểm soát chặt nếu cán bộ tín dụng hoặc vụ lợi, hoặc làm không hết trách nhiệm.
Khi đó, nếu thuận lợi thì nguồn vốn của ngân hàng sẽ được sử dụng bắc cầu, qua trung gian mới về được tay người dân. Còn trường hợp rủi ro, khi trung gian có ý đồ xấu, lợi dụng danh nghĩa doanh nghiệp nhận vay vốn rồi chiếm đoạt tài sản của người dân thì thực sự đáng lo ngại.