Tờ Hollywood Reporter gọi năm 2011 là “The Year of the Master” (Năm của các bậc thầy). Quả vậy, trong một năm điện ảnh xuống dốc về doanh thu và quá nhiều phim dở, vẫn có những ông lớn và những tác phẩm xuất sắc cứu lại. Hiếm năm nào mà cả Martin Scorsese, Steven Spielberg, Clint Eastwood, Woody Allen, Terrence Malick, Roman Polanski, David Fincher… cùng nhiều tài năng trẻ hơn cùng tụ hội trong một mùa giải với những bộ phim nhiều sắc thái…
Martin Scorsese
Năm của các ông lớn
Martin Scorsese mới giành giải Đạo diễn xuất sắc nhất tại giải Quả cầu vàng vừa qua và đây là giải đạo diễn thứ 3 của tên tuổi lớn này. Vị đạo diễn 70 tuổi này tiếp tục là một cái tên thách thức cho những đạo diễn khác trong hạng mục này tại giải Oscar sắp tới. “Hugo”, bộ phim mới nhất của ông là một tác phẩm 3D ấn tượng nhất kể từ “Avatar” của đạo diễn James Cameron theo nhận định của giới phê bình.
Điều đặc biệt, Martin luôn chọn đề tài gangster hay chân dung những nhân vật lớn nhiều tranh cãi trong các bộ phim trước đây nhưng với “Hugo”, lần đầu tiên ông làm một bộ phim dành cho trẻ con, món quà tặng cô con gái 12 tuổi như phát biểu của ông trong lễ nhận giải Quả cầu vàng vừa qua. Tất nhiên, khán giả người lớn, đặc biệt là fan điện ảnh cũng không thể cưỡng lại được sức hút của bộ phim này.
“Hugo” dựa theo cuốn tiểu thuyết “The Invention of Hugo Cabret” của nhà văn Brian Selznick, kể câu chuyện một cậu bé mồ côi Hugo Cabret sống bí mật trong những bức tường của nhà ga Paris vào những năm 30 của thế kỷ trước. Cuộc gặp gỡ giữa cậu với một cô gái mới lớn có tính cách lập dị và một ông chủ cửa hàng đồ chơi đã đưa cậu bước vào một cuộc phiêu lưu đầy say mê, sáng tạo nhưng cũng rất nguy hiểm.
Những ông trùm gangster máu lạnh, những kẻ điên loạn, những nhân vật nhiều xung đột nội tâm trong các bộ phim trước đây đã được thay thế bằng một câu chuyện ngọt ngào và đầy sức cuốn hút, đặc biệt là thế giới của những đứa trẻ trong sáng nhưng đam mê sáng tạo. “Hugo” quả thực là một bước ngoặt của Martin Scorsese.
Steven Spielberg đang chỉ đạo phim “War Horse”Sau 3 năm vắng bóng, Steven Spielberg trở lại với cùng một lúc 2 bộ phim lớn. Cả hai đều có mặt tại các giải thưởng cuối năm. “The Adventures of Tintin” là một bộ phim hoạt hình kiểu “motion capture”, do diễn viên thật đóng và sau đó máy quay ghi lại hình ảnh động của họ rồi chuyển hóa thành phim hoạt hình. Còn “War Horse” là một bộ phim chiến tranh kể về cuộc phiêu lưu của một chú ngựa trong chiến tranh thế giới thứ nhất. “Tintin” dựa theo loạt truyện tranh kinh điển của nhà văn người Bỉ Hergé, mang sắc thái phiêu lưu, hài hước với sự đột phá của kỹ thuật “motion capture” qua diễn xuất của Jamie Bell, Daniel Craig, Andy Serkis…
Ngược lại, “War Horse” là một bộ phim cảm động và lấy nước mắt của người xem kể về tình bạn bị chia cách bởi chiến tranh giữa chàng thanh niên trẻ Albert và chú ngựa dũng mãnh. Bộ phim này cũng dựa theo một cuốn tiểu thuyết (của nhà văn Michael Morpurgo) và từng được chuyển thể lên sân khấu kịch. “Tintin rất ăn khách ở châu Âu và mới đoạt giải Phim hoạt hình xuất sắc nhất tại giải Quả cầu vàng, còn “War Horse” được đề cử cho Phim và Đạo diễn xuất sắc nhất.
Dù vẫn giữ được phong độ, hai bộ phim này chưa hẳn là hai bộ phim xuất sắc nhất của Steven Spielberg với những khán giả luôn chờ đợi ông. “Tintin” có cốt truyện và bố cục không chặt chẽ, trong khi “War Horse” dù cảm động nhưng không mới. Tại mùa giải Oscar sắp tới, rất có thể Steven Spielberg lần đầu tiên đoạt giải cho phim hoạt hình, nhưng ở các hạng mục khác, ông sẽ ra về trắng tay.
Một tên tuổi lớn khác là Woody Allen, vị đạo diễn 77 tuổi, thân hình nhỏ bé, nhưng không năm nào không có phim mới. Bộ phim lãng mạn phiêu lưu “Midnight in Paris” của ông trở thành bộ phim thành công nhất về doanh thu trong cả sự nghiệp của ông và được giới phê bình tán thưởng. Với một câu chuyện nhẹ nhàng, nửa phiêu lưu, nửa giả tưởng trên cái nền lãng mạn vốn là thế mạnh của Allen, ông đem đến cho người xem một Paris bí ẩn và đầy hồi cố lúc nửa đêm.
Nếu ai đã đọc “Hội hè miên man” của nhà văn Hemingway, sẽ thấy Woody Allen ảnh hưởng của nhà văn lớn người Mỹ trong việc phục dựng lại Paris vàng son những năm 20. Bộ phim này đem về cho Woody Allen giải “Kịch bản hay nhất” tại Quả cầu vàng vừa qua và rất có thể sẽ giúp ông lập lại thành tích này tại giải Oscar sắp tới.
Đạo diễn Woody Allen đang chỉ đạo diễn xuất
Trong số những ông lớn tụ hội trong mùa phim năm nay còn phải kể đến Roman Polanski, đạo diễn gốc Balan với bộ phim hài về đề tài gia đình “Carnage” với sự diễn xuất của hai ngôi sao nữ đã đoạt Oscar là Kate Winslet và Jodie Fosster. Đạo diễn kỳ cựu 82 tuổi Clint Eastwood nhưng cũng sung sức không kém góp mặt với bộ phim chính trị kể về người sáng lập FBI “J.Edgar” với diễn xuất của Leonardo DiCaprio.
Đạo diễn thích ẩn dật Terrence Malick có bộ phim “The Tree of Life” đã đoạt Cành cọ vàng từ tháng 5/2011. Stephen Daldry (Billy Elliot,The Hours, The Reader) trở lại với bộ phim về đề tài hậu 11/9: “Extremely Lound and Incredibly Close” và cuối cùng là David Fincher làm lại bộ phim hình sự mà điện ảnh Thụy Điển từng dàn dựng rất xuất sắc “The Girl with Dragon Tattoo”…
Clint Eastwood và Leonardo DiCaprio
Tất cả các tên tuổi lớn nói trên đều là những bậc thầy của điện ảnh Mỹ đương đại. Họ là các tên tuổi vốn đã “nhẵn mặt” tại các giải thưởng điện ảnh, trong đó có Oscar.
Những gương mặt sung sức
Bên cạnh các ông lớn, mùa giải Oscar năm nay vẫn không thiếu các tài năng ở độ tuổi trung niên với sức sáng tạo dồi dào và đang ở phong độ tốt nhất của họ. Vị đạo diễn 51 tuổi đã từng đoạt Oscar cho kịch bản xuất sắc nhất (Sideways - 2005) trở lại với một bộ phim bi hài về đề tài gia đình, được đánh giá là một trong những bộ phim xuất sắc nhất của năm. Alexander Payne mới chỉ làm 5 bộ phim và tất cả chúng đều được đánh giá cao, trong số đó nổi bật nhất là bộ phim “road trip” có tên “Sideways” kể về hai anh chàng tuổi trung niên thất bại trong cuộc sống thực hiện một chuyến phiêu lưu 1 tuần trước khi một trong hai chàng giã từ cuộc sống độc thân.
Alexander PayneSau bộ phim thành công này, Payne gặp biến cố gia đình và phải đến 7 năm sau, anh mới trở lại trong một bộ phim mới - “The Descendants”. Bộ phim kể về một gã đàn ông trung niên kinh doanh đất đai (George Clooney) phải nhận trách nhiệm chăm sóc hai cô con gái mới lớn khi người vợ bị một tai nạn hôn mê sâu. Chính trong khoảng giai đoạn khó khăn này, anh ta phát hiện nhiều bí mật về cuộc sống của người vợ cũng như sự khủng hoảng khi đối mặt với hai cô con gái.
“The Descendants” mới đoạt giải Quả cầu vàng cho phim bi hay nhất và đang trên đà để chinh phục Oscar ở hạng mục “Best Picture” cũng như Đạo diễn và Kịch bản xuất sắc nhất cho Alexander Payne. Anh thực sự là một tên tuổi lớn kế thừa các bậc thầy nói trên trong thời gian không xa.
Alexander Payne và George ClooneyCùng tuổi với Payne là George Clooney, gã đàn ông tóc bạch kim đa tài của điện ảnh Mỹ. Trong năm qua, anh vừa đóng vai chính trong “The Descendants” (mới đoạt Quả cầu vàng cho Nam diễn viên chính xuất sắc nhất và ứng cử viên sáng giá nhất của hạng mục này tại giải Oscar sắp tới) vừa là nhà sản xuất, biên kịch, đạo diễn và đóng vai chính trong bộ phim chính trị “The Ides of March”. Kể về thế giới hậu trường của một vụ tranh cử tổng thống, George Clooney phơi bày mặt trái của đời sống chính trị Mỹ với cái nhìn sắc sảo. Bộ phim này mang về cho George Clooney 3 đề cử Quả cầu vàng và rất có thể mang về cho anh một vài đề cử Oscar.
Hai tài năng trẻ tuổi hơn nhưng đã sớm khẳng định vị thế của họ là Bennett Miller và Jason Reitman. Miller (46 tuổi) ngay từ tác phẩm đầu tay đã cho thấy tài năng với bộ phim chân dung tuyệt vời về nhà văn Truman Capote (phim “Capote” mang về cho Phillip Saymour Hoffman giải Oscar Nam chính xuất sắc và giúp Miller có một đề cử Đạo diễn xuất sắc nhất). Năm 2011, anh dàn dựng bộ phim “Moneyball” về đề tài bóng chày.
Với sự diễn xuất lôi cuốn của Brad Pitt, bộ phim này tiếp tục thành công về doanh thu và nghệ thuật. Trong khi đó Jason Reitman, mới 35 tuổi, đã có 3 bộ phim thành công là “Thank you for Smocking”, “Juno” và “Up in the Air”. Chàng đạo diễn mới 35 tuổi này đã có đến 4 đề cử Oscar, trong đó có 3 đề cử về Đạo diễn xuất sắc nhất. Bộ phim mới nhất, “Young Adult” với diễn xuất của Charlize Theron, dù không xuất sắc như các bộ phim trước của anh, vẫn là một trong những bộ phim đáng xem nhất của năm vừa qua.
Và những tài năng mới
Sàn đấu của Oscar năm nay không thiếu các tài năng mới, những người mà tên tuổi họ vốn còn khá xa lạ trước đó và thậm chí chưa bao giờ họ được đề cử Oscar. Nhưng đừng coi thường họ, một trong số đó rất có thể sẽ là chủ nhân của các giải thưởng Oscar quan trọng nhất của năm 2012. Đó là đạo diễn đến từ Pháp - Michel Hazanavicius (45 tuổi).
Vốn không xa lạ với khán giả Pháp, nhưng với Mỹ, đây là lần đầu tiên họ biết đến tên anh. Và không chỉ biết tên, với bộ phim câm đen trắng tuyệt vời “The Artist”, vị đạo diễn đến từ nước Pháp này đã liên tiếp gặt hái nhiều giải thưởng điện ảnh cuối năm trong đó có Phim hay nhất tại giải Quả cầu vàng (hạng mục Hài/Nhạc kịch) và Phim, Đạo diễn xuất sắc nhất tại giải của Hiệp hội các nhà phê bình phim Mỹ. “The Artist” đem đến một không khí hồi cố về thời phim câm bắt đầu chuyển sang phim có tiếng từ những năm 20, 30 của thế kỷ trước tại Hollywood.
Sức hấp dẫn của bộ phim đến từ kịch bản quá xuất sắc và diễn xuất tuyệt vời của hai diễn viên chính Jean Dujardin và Bérénice Bejo. Khán giả như được sống lại một thời vàng son với tình yêu điện ảnh thuần khiết cũng như đam mê hết mình của những người nghệ sĩ.
Trong số những bộ phim xuất sắc của năm qua còn phải kể đến bàn tay đạo diễn của những người đứng sau chúng, đó là đạo diễn Thụy Điển Tomas Alfredson (47 tuổi) với bộ phim điệp viên đề tài chiến tranh lạnh “Tinker Tailor Soldier Spy”); đạo diễn Đan Mạch Nicolas Winding Refn (42 tuổi) mang đến bộ phim hành động “Drive” với lối dàn dựng đầy phong cách và mới mẻ (anh đoạt giải Đạo diễn tại LHP Cannes 2011); đạo diễn da màu người Anh Steve McQueen (43 tuổi) với bộ phim về đề tài tình dục “Shame” và cuối cùng là Tate Taylor, đạo diễn của bộ phim về đề tài phân biệt chủng tộc thành công rực rỡ “The Help”.
Michel Hazanavicius
Những bậc thầy, những tài năng đang sung sức và những tài năng mới xuất hiện đã làm nên một mùa giải Oscar đáng mong chờ nhất từ trước đến nay.
Bảo Khánh 