Họp tại Oa-sinh-tơn (Mỹ) chiều 4-7, Tổ chức các quốc gia châu Mỹ (OAS) đã quyết định khai trừ Ôn-đu-rát khỏi tổ chức này để phản đối cuộc đảo chính quân sự hôm 28-6. Quyết định trên được đưa ra dựa theo Điều 21 Hiến chương OAS, cho phép đình chỉ tư cách thành viên của một nước trong trường hợp "có sự can thiệp đi ngược lại hiến pháp đối với chính quyền dân chủ" và khi "những nỗ lực giải quyết vấn đề thông qua các biện pháp ngoại giao thất bại".
Nghị quyết vừa được Đại hội đồng OAS thông qua kêu gọi các nước thành viên cũng như các tổ chức quốc tế "xem xét lại quan hệ với Ôn-đu-rát", đồng thời đề nghị chính phủ lâm thời Ôn-đu-rát tôn trọng nhân quyền. Trước đó, để cứu vãn tình thế, Tổng Thư ký OAS, ông H. In-xun-xa đã có chuyến thị sát Ôn-đu-rát và trao đổi với lãnh đạo phe gây chính biến, nhưng không nhận được sự hợp tác của Tổng thống lâm thời R. Mi-sê-lết-ti. OAS đã đưa ra “tối hậu thư” yêu cầu Chính phủ lâm thời phải phục chức cho ông Giê-lay-a và thời hạn cuối cùng là ngày 4-7. Tuy nhiên, yêu cầu của OAS đã bị phớt lờ và các nhà lãnh đạo cuộc đảo chính đã rút khỏi OAS. Hành động cứng rắn của phe chính biến tại Ôn-đu-rát đã dập tắt hy vọng đối thoại giữa các bên nhằm đi đến giải pháp tháo gỡ khủng hoảng chính trị ở Ôn-đu-rát hiện nay.
Cộng đồng quốc tế quyết định siết chặt “vòng vây” đối với chính phủ lâm thời ở Ôn-đu-rát. Nghị viện các nước Mỹ La-tinh đã ra Tuyên bố chung lên án cuộc đảo chính Ôn-đu-rát và tuyên bố sẽ cử đại diện đi cùng Tổng thống bị phế truất Giê-lay-a trong chuyến về nước sắp tới của ông này. Liên minh châu Âu (EU) cũng bày tỏ quan điểm khi tuyên bố tất cả các nước EU có đại sứ quán tại Ôn-đu-rát đã quyết định rút các đại sứ về nước. Trong khi đó, Bộ Quốc phòng Mỹ cũng đình chỉ các chiến dịch quân sự hỗn hợp với Ôn-đu-rát, xem xét cắt các khoản viện trợ. Ngân hàng Thế giới (WB) tuyên bố phong tỏa các khoản vay dành cho nước này…
Ngoài sức ép từ bên ngoài, lãnh đạo phe chính biến còn phải đối phó với các cuộc biểu tình của hàng nghìn người ủng hộ tổng thống bị phế truất. Các cuộc đụng độ giữa lực lượng an ninh và những người biểu tình vẫn tiếp diễn tại thủ đô và nhiều thành phố lớn của Ôn-đu-rát. Thậm chí quân đội đã phải can thiệp khi một số người quá khích đập phá các cửa hàng. Chính phủ lâm thời đã ra lệnh bắt giữ hàng chục người biểu tình.
Trong diễn biến mới nhất, Tổng thống bị phế truất Giê-lay-a cho biết, một số tổng thống các nước trong khu vực và thành viên các tổ chức quốc tế sẽ hộ tống ông về sân bay quốc tế ở thủ đô Tê-gu-xi-gan-pa trong ngày 5-7 (có thể vào rạng sáng 6-7, theo giờ Hà Nội). Chưa biết tiến trình chính trị tại đây sẽ đi tới đâu, nhưng một hướng đi mới đang được mở ra khi Tổng thống lâm thời R. Mi-sê-lết-ti tuyên bố "sẽ không phản đối" kế hoạch tổng tuyển cử sớm có thể vào tháng 11 tới, đồng thời để ngỏ khả năng tiến hành cuộc trưng cầu dân ý về việc phục chức cho ông Giê-lay-a, nhằm đưa đất nước thoát khỏi khủng hoảng chính trị hiện nay.
Theo các nhà ngoại giao, bầu cử sớm có thể là một giải pháp khả thi giúp Ôn-đu-rát sớm ổn định tình hình đất nước.
NGUYỄN HÒA