Nộp thuế thu nhập cá nhân: Hộ kinh doanh được lợi

ĐCSVN - 

Từ tháng 7 - 2009, sau khi được giãn và miễn thuế 6 tháng đầu năm nay, hộ kinh doanh cá thể sẽ phải nộp thuế thu nhập cá nhân thay vì phải nộp thuế thu nhập doanh nghiệp. Với việc điều chỉnh này, hộ kinh doanh được hưởng chính sách tính thuế giảm trừ, sẽ có lợi hơn so với nộp thuế thu nhập doanh nghiệp trước đây.

Sự điều chuyển hợp lý

Chính sách điều tiết thuế theo Luật thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) đối với hộ kinh doanh đã không còn phù hợp. Bởi, với cùng một mức thu nhập, nhưng nếu là cá nhân kinh doanh thì thu nhập sau khi trừ chi phí liên quan đến kinh doanh phải nộp thuế TNDN với thuế suất toàn phần 28%; còn đối với cá nhân có thu nhập từ tiền lương, tiền công được tính theo biểu thuế lũy tiến từng phần của Pháp lệnh Thuế thu nhập đối với người có thu nhập cao (áp dụng từ cuối năm 2008 về trước) với thuế suất từ 10% đến 40%. Mặt khác, thu nhập của cá nhân kinh doanh phải nộp thuế ngay từ đồng tiền thu nhập đầu tiên, trong khi đó, thu nhập của cá nhân từ tiền lương, tiền công chỉ chịu thuế đối với phần thu nhập vượt trên mức khởi điểm.

Quy định trên dẫn đến hệ quả nếu như với cùng mức thu nhập 10 triệu đồng/tháng, cá nhân có thu nhập từ kinh doanh phải nộp thuế TNDN với thuế suất 28% x 10 triệu đồng = 2,8 triệu đồng, trong khi đó, cá nhân có thu nhập từ tiền lương nộp thuế suất 5% x 10 triệu đồng = 0,5 triệu đồng. Tuy nhiên, trường hợp với cùng mức thu nhập đến 100 triệu đồng/tháng, người có thu nhập từ tiền lương nộp thuế lũy tiến đến 31,5% trên thu nhập, còn người có thu nhập từ kinh doanh chỉ nộp 28% trên thu nhập.

So sánh tương quan thu nhập giữa các cá nhân kinh doanh với cá nhân thu nhập từ tiền lương như trên, sẽ thấy rõ mâu thuẫn phát sinh, đó là chính sách thuế điều tiết cao đối với người có thu nhập thấp, điều tiết thấp đối với người có thu nhập cao. Với các hộ gia đình là thể nhân kinh doanh có quy mô nhỏ, không phải là doanh nghiệp (pháp nhân kinh doanh) nên việc thu thuế của họ như doanh nghiệp là không phù hợp. Chính bởi những bất cập này, Luật thuế TNCN có hiệu lực từ 1-1-2009 đã đưa cá nhân kinh doanh vào diện nộp thuế TNCN, áp dụng thống nhất biểu thuế lũy tiến từng phần, được giảm trừ gia cảnh, được trừ các khoản đóng góp từ thiện, nhân đạo... như cá nhân có thu nhập từ tiền lương, tiền công là việc điều chuyển hoàn toàn hợp lý, thể hiện sự đối xử công bằng giữa các đối tượng nộp thuế.

Nâng cao tính tự giác thực hiện nghĩa vụ nộp thuế

Kinh nghiệm của các nước khi xây dựng chính sách động viên về thuế đã cảnh báo rằng: “Thuế suất cao là giấy mời cho sự trốn và lậu thuế”!.

Hầu hết hộ kinh doanh ở Việt Nam là những hộ nhỏ, doanh thu thấp, nếu phải chịu thuế suất 28% như doanh nghiệp là bất hợp lý, không công bằng và hệ quả là nhiều hộ kinh doanh đã đối phó với mức thuế suất cao bằng cách gian lận hoặc trốn thuế.

Ông Nguyễn Minh Cường - Chi cục trưởng Chi cục Thuế TP. Vũng Tàu cho biết, với việc điều chuyển hộ kinh doanh sang nộp thuế TNCN, sẽ có rất nhiều hộ nộp thuế ít hơn so với nộp thuế TNDN trước đây. Ví dụ, một hộ chuyên sản xuất kinh doanh cửa sắt có doanh thu 100 triệu đồng/tháng, năm 2008 hộ này phải nộp thuế TNDN 3,36 triệu đồng/tháng; năm 2009 chuyển sang nộp thuế TNCN (tại thời điểm đầu tháng 7-2009) họ chỉ phải nộp 450.000 đồng/tháng. Chưa kể trường hợp chủ hộ kinh doanh phải nuôi dưỡng người phụ thuộc thì còn được giảm trừ gia cảnh, theo đó số tiền nộp thuế sẽ ít hơn.

Ví dụ trên cho thấy, số thuế hộ kinh doanh phải nộp tính theo thuế TNCN thấp hơn so với tính theo thuế TNDN. Nay chuyển sang nộp thuế TNCN, hộ kinh doanh được giảm trừ gia cảnh, áp dụng biểu thuế lũy tiến từng phần nên được lợi hơn so với nộp thuế TNDN. Thực tế đã chứng minh, nếu mức điều tiết thuế hợp lý, các hộ kinh doanh sẽ tuân thủ nghĩa vụ nộp thuế theo quy định. Với việc chuyển đổi hình thức thu thuế, vừa khuyến khích hộ kinh doanh cá thể tự giác kê khai doanh thu sát với thực tế, vừa đáp ứng yêu cầu quản lý của cơ quan chức năng, phục vụ cho điều hành kinh tế vĩ mô đạt hiệu quả.