Mở đầu phiên chất vấn Bộ trưởng Vũ Huy Hoàng, đại biểu Lê Thanh Liêm (Long An) bàn ngay về giá gạo và công tác điều hành xuất khẩu gạo hiện nay. Ông Liêm phân vân không hiểu Quyết định tạm dừng xuất khẩu gạo của năm 2008 có lý do nào ngoài lý do “đảm bảo an ninh lương thực” không vì theo ông Liêm, có thông tin “Hiệp hội Lương thực Việt Nam (Vinafood) đã ký hợp đồng hớ giá, nếu xuất ngay lúc đó, khi giá gạo của thị trường gạo thế giới tăng cao chắc chắn sẽ bị lỗ nặng. Chỉ cần quyết định tạm dừng hết sức nhẹ nhàng giá lúa lập tức sẽ hạ thê thảm, doanh nghiệp thấy chắc ăn rồi mua lúa sẽ có lãi”. Giải đáp thắc mắc này, Bộ trưởng Hoàng khẳng định, chỉ có một lý do như đã nói là để đảm bảo an ninh lương thực. “Xin thưa thật với Quốc hội, chúng tôi không có nguyên nhân chính thức về việc Hiệp hội Lương thực Việt Nam do động cơ này, động cơ kia ghìm giá để thu lợi cho bản thân hiệp hội hay là các doanh nghiệp thành viên”. “Thế còn việc Tổng Công ty lương thực miền Nam (Vinafood 2) thành lập công ty con ở Singapore có phải nhằm mục đích mua, bán phá giá, cạnh tranh thiếu lành mạnh?” - đại biểu Liêm tiếp tục. Câu trả lời được Bộ trưởng Hoàng chuyển cho bộ chủ quản của đơn vị này là Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn. Tuy nhiên, ông Hoàng cho rằng, việc Vinafood 2 thành lập một doanh nghiệp của mình ở nước ngoài là phù hợp với chủ trương chính sách của Đảng và Nhà nước và phù hợp với quy định của pháp luật. Không hài lòng, đại biêu Liêm nhắc lại: “Tôi chỉ đặt vấn đề ở khía cạnh có mua bán phá giá hay không, nghĩa là ở khía cạnh thương mại, thuộc thẩm quyền quản lý nhà nước của Bộ Công thương?”. Bộ trưởng Vũ Huy Hoàng giải trình: Theo quy định của Vinafood, khi xuất khẩu gạo thì không được thấp hơn giá sàn, giá sàn này được tính toán và công bố hàng năm. Không có doanh nghiệp nào, kể cả doanh nghiệp trực thuộc Vinafood 2 được bán thấp hơn, xuất thấp hơn giá sàn và nếu vi phạm sẽ bị xử lý theo trách nhiệm. Còn việc liên quan đến công ty con của Vinafood 2 tại Singapore, ông Hoàng thú thực là không có một thông tin chính xác nào về việc này và hứa sẽ cùng các bộ, ngành kiểm tra lại để có câu trả lời.
Tham gia giải đáp thắc mắc, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Cao Đức Phát cho biết, đúng là có thông tin về một hợp đồng của công ty này bán cho nước ngoài với giá thấp hơn so với giá mà hiệp hội đưa ra nhưng nằm trong phạm vi cho phép và đã được thường trực của Hiệp hội lương thực Việt Nam thống nhất do đó bộ không kiểm tra. Nhưng sau phản ánh của đại biểu Liêm, Bộ trưởng Phát cho biết, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn sẽ cùng Bộ Công thương kiểm tra chặt chẽ hoạt động của công ty này.
Cũng liên quan đến giá gạo, Bộ trưởng Vũ Huy Hoàng cho rằng việc đưa giá sàn thu mua lúa của nông dân vùng đồng bằng sông Cửu Long ở mặt bằng chung là 3.800 đồng/kg là khó thực hiện để người dân bảo đảm có lãi 30%. Cụ thể, ở điểm thấp nhất là Sóc Trăng, người nông dân chỉ bán được 2.012 đồng/kg, chỉ bằng 53% giá sàn. Giá cao nhất là Kiên Giang, bán được 3.190 đồng/kg, bằng 83% giá sàn. Đại biểu Nguyễn Thị Khá (Trà Vinh) bức xúc: “Theo Bộ trưởng, nông dân chỉ bán được ở mức bằng 53% giá sàn đã hợp lý chưa và khi dự kiến giá sàn các bộ liên quan đã lường trước tình huống này chưa?”. Đồng tình với đại biểu Khá, đại biểu Danh Út (Kiên Giang) cũng phản ánh, nông dân không thực sự được hưởng theo giá quy định của Chính phủ. Bộ trưởng Vũ Huy Hoàng trả lời: Việc quy định giá thành gặp một số khó khăn, trong đó có hiện tượng một số thương nhân không thật sự tích cực thu mua lúa gạo khi giá xuất khẩu không tốt và giá thành công bố là mức giá bình quân, giữa các tỉnh đồng bằng sông Cửu Long chênh lệch tương đối lớn. Vì vậy, “chúng tôi thấy có nhiều ý kiến cho rằng việc đưa ra một mức giá chung, không thấp hơn 3.800 đồng/kg cũng có thể chưa phù hợp lắm với tất cả các địa bàn. Đây là một sự tính toán cần phải được bổ sung, điều chỉnh cho phù hợp trong thời gian tới” - Bộ trưởng Hoàng thừa nhận. Câu trả lời lập tức được đại biểu Khá phản ứng: “Tôi đồng ý với Bộ trưởng là ở mức nào đó chúng ta cần phải có thương lái, nhưng Bộ trưởng cho rằng có lúc do thương lái chưa nhiệt tình, chưa tích cực. Tôi xin hỏi Bộ trưởng nếu tích cực thì họ mua giá cao, nếu không tích cực thì họ mua giá thấp, có phải như vậy không?”. Bộ trưởng Hoàng: “Đây là một thực tế chúng tôi đã báo cáo là một trong những nguyên nhân dẫn đến việc có khi lúa của nông dân nhiều nhưng tiêu thụ không hết. Có khi thương nhân nâng giá một cách tùy tiện làm rối loạn thị trường lúa gạo”. Vì thế, theo Bộ trưởng Vũ Huy Hoàng, việc nâng cao ý thức của thương nhân, thương lái là một trong những biện pháp được đặt ra nhằm khắc phục những bất cập hiện nay trên thị trường lúa gạo. Ngoài ra, cần tăng cường hơn nữa vai trò, sự tích cực, chủ động của các tổng công ty Nhà nước, các doanh nghiệp được Nhà nước giao nhiệm vụ tham gia vào thu mua và xuất khẩu gạo. Đặc biệt, với nghị định về kinh doanh xuất khẩu gạo sắp tới, gạo sẽ nằm trong nhóm mặt hàng kinh doanh có điều kiện. Với các biện pháp này, Bộ trưởng Hoàng hy vọng “sẽ giảm thiểu việc thương nhân ép giá bà con nông dân”.
Khi mà giá gạo tiếp tục sẽ được giải quyết trong tương lai với hàng loạt các biện pháp mới thì Bộ trưởng Vũ Huy Hoàng lại phải đối mặt với các chất vấn về giá sữa. Đại biểu Chu Sơn Hà (Hà Nội) đề nghị Bộ trưởng Hoàng cho biết đã có giải pháp gì để người tiêu dùng trong nước được hưởng sữa bảo đảm chất lượng và giá cả hợp lý? Bộ trưởng Vũ Huy Hoàng cho biết, qua thông tin các thương vụ Việt Nam tại một số nước trong khu vực châu Á - Thái Bình Dương, giá sữa của Việt Nam không phải ở mức cao nhất trong khu vực. “Vậy thì cao thứ bao nhiêu?” - đại biểu Hà chất vấn. Bộ trưởng Hoàng: “Giá sữa ở mức cao nhưng không phải cao nhất. Trong báo cáo nói vậy”. Theo Bộ trưởng Hoàng, chúng ta đã có pháp lệnh về giá và theo quy định của pháp lệnh này, việc tăng giá sữa không được thực hiện liên tiếp trong hai mươi ngày. Đây là điều bất cập và các doanh nghiệp kinh doanh sữa đã lợi dụng để tăng giá một cách không có cơ sở, gây ảnh hưởng đến quyền lợi người tiêu dùng. Hiện Chính phủ đang giao Bộ Tài chính xem xét lại nội dung về Pháp lệnh giá trong đó có liên quan đến giá sữa. Trong phạm vi của mình, Bộ trưởng Hoàng cho biết, Bộ Công thương phối hợp với các bộ liên quan tăng cường kiểm tra, phát hiện những hành vi lợi dụng việc thiếu sữa, lợi dụng việc khan hiếm, lợi dụng việc giá cả tăng để trục lợi. Cùng giải trình nội dung này, Bộ trưởng Bộ Tài chính Vũ Văn Ninh nhấn mạnh, tới đây sẽ đưa mặt hàng sữa vào nhóm bình ổn giá. Các doanh nghiệp phải đăng ký giá với các cơ quan quản lý giá tại địa phương có địa bàn hoạt động. “Chúng tôi sẽ quản lý giá sữa tương tự như giá thuốc, nghĩa là công bố giá đầu vào theo giá nhập khẩu, hình thành từ giá nhập khẩu ấy cộng với chi phí hợp lý để đăng ký và niêm yết giá. Trường hợp phát hiện bán cao hơn giá đó, ví dụ như hoa hồng hoặc quảng cáo mà vượt mức quy định thì sẽ bị công bố thu hồi về. Mức thu hồi ấy sẽ dùng để xây nhà và hỗ trợ cho người nghèo chứ không đưa vào ngân sách”.
Cùng với các nội dung trên, Bộ trưởng Vũ Huy Hoàng còn nhận được nhiều chất vấn liên quan đến giá xăng, giá điện và các vấn đề liên quan đến xây dựng các công trình thủy điện.
Chiều cùng ngày, Quốc hội dành thời gian chất vấn Bộ trưởng Bộ Nội vụ Trần Văn Tuấn. Ở phần trả lời bằng văn bản, Bộ trưởng Trần Văn Tuấn đã đề cập đến những tồn tại từ việc xét, trao giải thưởng tôn vinh tập thể, cá nhân trong các lĩnh vực hiện nay trong đó có việc một số cơ quan, đơn vị đứng ra tổ chức nhưng không đúng chức năng, nhiệm vụ, chưa đủ năng lực tổ chức và tài chính, dẫn đến việc tổ chức xét, trao giải thưởng tràn lan, không đảm bảo chất lượng. Bộ trưởng Tuấn cho biết, Bộ Nội vụ đang nghiên cứu, tổ chức hội thảo lấy ý kiến các cơ quan liên quan để ban hành quy chế đối với việc xét, trao giải thưởng tôn vinh doanh nhân, doanh nghiệp.
