Nỗ lực thu hẹp bất đồng Nga - Mỹ

Tổng thống D.Medvedev đánh giá, đây là bước đi đầu tiên nhưng rất quan trọng trong quá trình tăng cường hợp tác toàn diện giữa hai nước. Tổng thống Mỹ Obama khẳng định, Nga và Mỹ nhất trí loại bỏ sự nghi ngờ và đối đầu để hướng tới tương lai. Các nhà phân tích đánh giá, trong bối cảnh Nga và Mỹ còn nhiều vấn đề bất đồng, việc hai nước đồng ý cắt giảm vũ khí hạt nhân có ý nghĩa quan trọng trong quan hệ song phương. Tại cuộc gặp cấp cao Nga - Mỹ, hai nước đã thông qua Tuyên bố chung về Afghanistan, theo đó hai bên thỏa thuận phối hợp hành động nhằm giáng trả các nguy cơ khủng bố, hành động vũ trang cực đoan và hoạt động buôn bán ma túy tại Afghanistan. Moscow đồng ý cho Washington vận chuyển vũ khí và binh sĩ qua không phận và lãnh thổ Nga tới Afghanistan. Tuyên bố xác nhận Nga và Mỹ sẽ tiếp tục đàm phán về khả năng hợp tác thành lập hệ thống phòng thủ tên lửa chung và hợp tác trong việc đáp trả những thách thức về phổ biến tên lửa đạn đạo. Hai Tổng thống đã chứng kiến lễ ký Văn kiện khung về phát triển hợp tác giữa các lực lượng vũ trang Nga và Mỹ; Nghị định thư về vạch kế hoạch công tác nhằm hoàn thiện sự hợp tác quân sự giữa các lực lượng vũ trang hai nước năm 2009. Nhà trắng nêu rõ các thỏa thuận trên giúp hai bên nối lại hợp tác quân sự, vốn bị gián đoạn sau cuộc xung đột vũ trang ở Georgia tháng 8-2008, đồng thời đưa quan hệ hợp tác quân sự Nga - Mỹ lên cấp độ mới và tăng cường sự hiểu biết giữa các lực lượng vũ trang hai nước. Hai bên quyết định thành lập Ủy ban Nga - Mỹ về phát triển hợp tác gồm 13 nhóm công tác; ký Nghị định thư giữa Bộ Y tế hai nước và trao đổi Công hàm về Ủy ban Tù binh chiến tranh (POW) Nga - Mỹ nhằm hỗ trợ tìm kiếm những quân nhân mất tích... Tuy nhiên, lập trường giữa hai bên về nhiều vấn đề quốc tế vẫn còn khác biệt. Mỹ không tán thành việc Nga công nhận nền độc lập của hai nước cộng hòa ly khai Nam Osetia và Afkhazia thuộc Georgia. Trong khi đó, Nga phản đối Mỹ và các nước phương Tây ủng hộ tỉnh Kosovo của Serbia đơn phương tuyên bố độc lập và kế hoạch triển khai Hệ thống phòng thủ tên lửa (NMD) của Mỹ tại Đông Âu, việc mở rộng Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) về phía đông. Moscow muốn gắn START-1 với kế hoạch triển khai NMD của Mỹ tại châu Âu, cho đây là hai vấn đề liên quan mật thiết với nhau. Các nhà phân tích cho rằng, bất đồng là điều khó tránh khỏi trong quan hệ Nga - Mỹ. Những gì đạt được tại cuộc gặp cấp cao Nga - Mỹ vừa qua góp phần cải thiện quan hệ giữa hai nước. Tổng thống Obama nhấn mạnh, Washington mong muốn xây dựng mối quan hệ hợp tác hơn là đối kháng với Moscow. Cả Nga và Mỹ đều nhận thấy rằng, trong bối cảnh tình hình thế giới phức tạp hiện nay, hai bên cần xích lại gần nhau vì lợi ích của mỗi nước và vì an ninh, ổn định quốc tế. Vì thế, đây là thời điểm thích hợp để hàn gắn quan hệ và thu hẹp bất đồng. Tuy nhiên, dư luận cũng cho rằng, hai bên mới vượt qua rào cản đầu tiên trong việc cải thiện quan hệ song phương. Bích Hạnh