Tim Mc Cormark
Việt Nam cũng là quê hương của ít nhất hai loài rùa đặc hữu cũng như loài rùa Hoàn Kiếm (Rafetus swinhoei) huyền thoại, một trong những loài rùa nổi tiếng và quý hiếm nhất trên thế giới, được xếp vào loại cực kỳ nguy cấp trong sách đỏ thế giới - Tim Mc Cormark, chuyên gia nghiên cứu rùa thuộc Trung tâm bảo tồn Rùa Châu Á nhận định
Tim Mc Cormark cũng cho biết, trong quá trình nghiên cứu các loài rùa Việt Nam, tháng 6/2007 ông đã ghi nhận sự xuất hiện đầu tiên của loài rùa Hoàn Kiếm tại hồ Đồng Mô. Như vậy có thể khẳng định hiện nay chỉ còn 4 cá thể rùa Hoàn Kiếm trên khắp thế giới còn tồn tại trong đó 1 “cụ” hiện đang sống tại hồ Hoàn Kiếm, 1 ở Đồng Mô và 2 ở phía Nam Trung Quốc.
Vào tháng 11/2008, sau trận mưa lụt lịch sử của Hà Nội, cá thể rùa Hoàn Kiếm tại Đồng Mô đã thoát khỏi hồ, nơi mà nó đã sinh sống an toàn trong nhiều năm để bơi xuôi theo dòng nước và đã bị những cư dân quanh vùng bắt. Tuy nhiên nhờ sự xử lý nhanh chóng, kịp thời của công an và cán bộ kiểm lâm, người dân đã giao nộp cá thể rùa này cho cơ quan chức năng để thả lại nơi sinh sống của nó. Tại thời điểm đó, cá thể rùa này nặng tới 69kg.
Hiện nay tia hy vọng cuối cùng để ngăn chặn sự tuyệt chủng của rùa Hoàn Kiếm là ghép đôi sinh sản. Công việc này hiện đang được các chuyên gia rùa Trung Quốc tiến hành tại vườn thú Tô Châu, Trung Quốc. Một cá thể đực và một cá thể cái đã được ghép đôi với hy vọng chúng sẽ cho ra đời các thế hệ tiếp theo. Mặc dù bước đầu chưa đạt được thành công nhưng đây có thể là những tia hy vọng cuối cùng để bảo tồn loài rùa huyền thoại này.
Rùa Hoàn Kiếm, một trong những loài rùa quý hiếm nhất trên thế giới hiện nay.
Tim Mc Cormark cũng cho biết, có rất nhiều bằng chứng cho thấy số lượng của hầu hết các loài rùa trong tự nhiên của Việt Nam đã giảm đáng kể trong 15 năm qua do một số lượng lớn rùa đã bị bắt và bán trái phép sang Trung Quốc.
Các quần thể rùa còn lại trong tự nhiên bị chia cắt và suy giảm nghiêm trọng. Trung tâm Giáo dục Thiên nhiên Việt Nam (ENV) đã ghi nhận 434 vụ săn bắt, buôn bán và vận chuyển trái phép các loài rùa cạn và rùa nước ngọt từ năm 2005. Trong số này bao gồm 163 vụ buôn lậu với tổng trọng lượng ước tính hơn 25 tấn rùa, tương đương số lượng hơn 3.000 cá thể rùa.
Con số trên có thể chỉ là một phần nhỏ các vụ buôn bán rùa trái phép đã được các cơ quan thực chức năng phát hiện và xử lý, còn con số thực tế có thể còn cao hơn nhiều lần.
Trước những thực trạng đáng lo ngại đó, vừa qua Trung tâm thông tin về các loài rùa (thuộc Trung tâm Bảo tồn Rùa Việt Nam) do Vườn quốc gia Cúc Phương hợp tác cùng ENV xây dựng với sự trợ giúp kỹ thuật của Chương trình bảo tồn rùa châu Á thuộc Vườn thú Cleveland Metroparks đã được khánh thành. Trung tâm này cũng nhận được sự tài trợ của các vườn thú và tổ chức uy tín quốc tế như: Vườn thú Auckland, Vườn thú Taronga, Liên minh bảo tồn rùa (TSA), Vườn thú Houston, Trang trại Kadoorie và Vườn thực vật Hồng Kông, Vườn thú Perth, Vườn thú Melbourne và Hội bảo vệ rùa cạn Hà Lan…
Trung tâm thông tin về các loài rùa đầu tiên của khu vực sẽ nhằm mục đích bảo vệ và bảo tồn các loài rùa cạn và rùa nước ngọt của Việt Nam thông qua việc trưng bày các bảng diễn giải, bể nuôi rùa nước ngọt, phòng ấp trứng, phòng nuôi rùa non, mô hình lều và các con đường mòn của thợ săn trong rừng…
Trung tâm hy vọng khi đi vào hoạt động sẽ giúp cho cộng đồng hiểu rõ hơn về các loài rùa và những nguy cơ mà chúng đang phải đối mặt do nạn săn bắt và buôn bán trái phép hiện nay. “Chúng tôi khuyến khích cộng đồng chung tay bảo vệ loài rùa của Việt Nam trước khi quá muộn. Nếu không có sự ủng hộ của cộng đồng, các cơ quan chức năng không thể ngăn chặn thành công các loài rùa, đặc biệt là rùa Hoàn Kiếm khỏi nguy cơ tuyệt chủng”, Tim Mc Cormark đưa ra khuyến cáo./.
Nguyễn Tiến Dũng
