Theo tạp chí Guardian (Anh), một đứa trẻ người Peru có niên đại 4.500 tuổi và một gia đình quý tộc người Hungary ở thế kỷ 18 chỉ là 2 trong số bộ sưu tập xác ướp lưu động lớn nhất trên thế giới được tập hợp lại.
Các nhà khoa học cho biết cuộc trưng bày có khoảng 45 xác ướp và 95 đồ tạo tác (artefact, do người tiền sử tạo ra, để phân biệt với những đồ vật lấy sẵn trong thiên nhiên) của các nền văn minh cổ khác nhau, trong đó có nền văn minh Ai Cập cổ đại. Chúng được 20 nhà bảo tàng từ châu Á, châu Đại Dương, châu Âu, Nam Mỹ và Ai Cập đóng góp, trong đó một số đồ tạo tác có từ hơn 6.500 năm trước.
“Đây là một sự kiện quan trọng giúp mọi người hiểu thêm về một ‘thế giới xác ướp’ thật đa dạng và công việc của các nhà khoa học bảo quản chúng như thế nào. Mọi người sẽ nhìn thấy những thứ (xác ướp và đồ tạo tác) mà họ chưa bao giờ gặp trước đây”, tiến sĩ Heather Gill-Frerking phụ trách mảng khoa học và giáo dục tại cuộc triển lãm cho biết.
Guardian cho biết ý tưởng cuộc trưng bày các xác ướp đã được khởi động sau khi 20 xác ướp được cho là bị mất tích trong Chiến tranh thế giới thứ hai nay được con người phát hiện vào năm 2004 ở Bảo tàng Reiss-Engelhorn, thành phố Mannheim, Đức.
Tiến sĩ Wilfried Rosendahl chuyên nghiên cứu xác ướp, Đức là người tiên phong lập kế hoạch cho “German Mummy Project” - “Dự án xác ướp Đức” - một dự án đòi hỏi sự hợp tác nỗ lực của các tổ chức quốc tế.
Theo dự án, những xác ướp được thu thập từ khắp nơi trên thế giới, sau đó, các nhà khoa học đã dùng các phương pháp như phân tích ADN, xác định niên đại bằng đồng vị cacbon (radiocarbon dating) và dùng máy chụp cắt lớp điện toán sử dụng tia X (CT - Computed Tomography hay CT scan) để xác định tuổi địa chất (geological age) và niên đại của từng xác ướp. “Chúng tôi có thể đưa ra những thông tin về thức ăn khi dựa vào độ mòn của răng xác ướp”, Rosendahl nói.
Tạp chí Los Angeles Times cho biết CT scan là phương pháp “vàng” trong nghiên cứu xác ướp bởi nó tạo ra ảnh 3D giúp các nhà khoa học quan sát được những chi tiết nội tạng của xác ướp như khuyết tật của tim, những khối u và tìm bằng chứng của sự nhiễm trùng đường hô hấp, chẳng hạn như bệnh lao.
CT scan thậm chí có thể hữu ích trong công việc xác định giới tính, như trong một trường hợp mà chúng tôi khá bối rối là không nhận dạng được xác ướp một đứa trẻ là trai hay gái. Qua CT scan, chúng tôi “khám phá” được tinh hoàn và khẳng định đó là một bé trai, tiến sĩ Gill-Frerking nói trên Los Angeles Times.
Theo Guardian, qua phân tích quần áo và vòng đeo tay trên các xác ướp, các nhà khoa học cho rằng nhiều xác ướp là người Nam Mỹ. Một khám phá thú vị khác là về kỹ thuật ướp xác của một đứa trẻ. Dưới ánh sáng tia cực tím (UV light) đặc biệt, họ phát hiện toàn bộ cơ thể đứa trẻ được bao phủ bởi một loại nhựa tự nhiên.
“Qua cuộc trưng bày “Những xác ướp thế giới”, chúng tôi muốn nói với thế giới nghệ thuật ướp xác trên có thể bắt nguồn từ Nam Mỹ mà trước đây nó chỉ được biết đến trong các xác ướp Ai Cập cổ đại”, nhà nghiên cứu xác ướp Rosendahl phấn khởi nói.
Dưới đây là “Những xác ướp thế giới” kinh ngạc:
Một xác ướp thuộc thời kỳ Tiền Colombo (pre-Columbian, khoảng năm 10.000 trước Công Nguyên, TCN) được đem đến trưng bày từ Chile - Ảnh: Robyn Beck/AFP/Getty Images.
Cận cảnh một xác ướp được nhìn xuyên qua một kính lúp - Ảnh: ZUMA/Rex Features.
Xác ướp một gia đình Hungary ở thế kỷ 18, ông Michael Orlovits, vợ Veronica và con trai Johannes - Ảnh: Robyn Beck/AFP/Getty Images.
Xác ướp ông Michael Orlovits được chụp CT scan tại Trung tâm y tế tại Cedars-Sinai, thành phố Los Angeles. Xác ướp gia đình Orlovits với một nhóm các xác ướp khác được tìm thấy vào năm 1994 trong một hầm mộ nhà thờ ở thành phố Vác, hạt Pest Hungary - Ảnh: Adam Lau/AP.
Chụp CT scan bộ não của ông Michael Orlovits - Ảnh: Adam Lau/AP.
Kiểm tra kỹ thuật chụp CT scan của Orlovits - Ảnh: Adam Lau/AP.
Xác ướp cậu con trai Johannes Orlovitz, cậu bé chết khi mới 1 tuổi. Chiếc áo choàng và cái nón được tái hiện lại bộ quần áo mà cậu bé đã mặc khi được chôn theo - Ảnh: ZUMA/Rex Features.
Cận cảnh khuôn mặc xác ướp cậu bé Johannes Orlovitz - Ảnh: Adam Lau/AP.
Xác ướp người vợ Veronica Orlovits - Ảnh: ZUMA/Rex Features.
Xác ướp đứa trẻ Detmold người Peru, có niên đại khoảng năm 4.504-4.457 TCN - Ảnh: Robyn Beck/AFP/Getty Images.
Xác ướp thế kỷ 13 của một phụ nữ trưởng thành người Peru - Ảnh: Robyn Beck/AFP/Getty Images.
Cô ấy được cho là mắc chứng bệnh phong thấp và đau thắt lưng, có thể chết ở khoảng 45-50 tuổi - Ảnh: ZUMA/Rex Features.
Xác ướp của một thai nhi chết vào tuần thứ 30 do một dị tật bẩm sinh hiếm gặp ở xương sống - Ảnh: ZUMA/Rex Features.
Xác ướp một người đàn ông Ai Cập có niên đại khoảng năm 408 TCN - Ảnh: Robyn Beck/AFP/Getty Images.
Ngoài con người, loài vật cũng được ướp xác. Trong ảnh là xác ướp một con khỉ rú Agrentina được bảo tồn một cách tự nhiên - Ảnh: ZUMA/Rex Features.
Xác ướp một người đàn ông Peru, chết ở khoảng 40 tuổi, cách đây 1.000 năm - Ảnh: ZUMA/Rex Features.
Đ.T.V (Theo Guardian, Los Angeles Times)
