Tết này, niềm vui của gia đình ông Phạm Chí Nguyên ở làng Dổi (xã Ái Thượng, huyện Bá Thước) được nhân đôi bởi trước ngày người con thứ sinh con đầu lòng, gia đình được sum họp trong ngôi nhà mới có diện tích sử dụng gần 50 m2. Bệnh tật và cuộc sống khó khăn nên lúc tuổi cao, sức yếu ông bà Nguyên mới lo được cho người con út yên bề gia thất. Với bốn nhân khẩu, với hơn ba sào đất canh tác, năm được mùa cũng chỉ đủ ăn, nói gì đến chuyện làm nhà. Thành thử người con trai Phạm Duy Toại phải ra tận Hà Nội tìm việc làm, con dâu đến kỳ sinh nở vẫn bươn chải mưu sinh. Hôm họp thôn, triển khai chương trình làm nhà theo Quyết định 167/QĐ-TTg, gia đình ông là một trong số những hộ được trợ giúp. Thế rồi chi ủy, chính quyền thôn, các tổ chức quần chúng cùng xúm tay san nền, đào móng, chở vật liệu; anh em họ tộc người giúp cây gỗ, bụi luồng, bà con láng giềng góp công mộc, công nề nên chưa đầy hai tháng thi công đã định hình nếp nhà ba gian vững chãi, trị giá chừng 50 triệu đồng. Anh Bùi Minh Huấn, láng giềng gần bộc bạch: Đời người, dựng nhà, hỏi vợ vốn là hai việc hệ trọng. Tôi không dư tiền của cho nên phụ giúp mấy chục ngày công lao động. Hôm gia đình ông Nguyên dọn lên ở trong ngôi nhà mới, tôi cũng có chung niềm vui vì được góp một phần công sức gây dựng nên mái nhà che mưa, che nắng cho người hàng xóm.
Chủ tịch UBND xã Ái Thượng Trương Ngọc Khuyến cho biết, từ lâu Chi hội Cựu chiến binh thôn Trênh, xã Ái Thượng, có hình thức tương trợ giúp các hội viên khó khăn làm nhà. Các cựu chiến binh thôn tự khai thác cát, đá, nấu vôi, nung gạch, lập tổ mộc, tổ nề giúp nhau cải thiện nhà ở. Hoàn thành 16 căn nhà cho hội viên, các cựu chiến binh triển khai làm nhà diện rộng, vì thế 37 hộ trong thôn đều có nhà ngói khang trang, vững chắc. Ngặt nỗi, điều kiện kinh tế còn nhiều khó khăn cho nên còn nhiều gia đình sống trong những căn nhà tranh tre, dột nát. Đảng ủy, chính quyền xã phát động nhân dân tương trợ giúp nhau làm nhà theo tinh thần Chỉ thị 08-CT/TU của Ban Thường vụ Tỉnh ủy Thanh Hóa kết hợp lồng ghép với nguồn vốn Chương trình 134 làm nhà cho hộ nghèo. Kết quả, xã Ái Thượng đã làm được 217 ngôi nhà cho hộ đồng bào dân tộc thiểu số nghèo, giá trị trung bình từ 20 đến 25 triệu đồng/ngôi nhà. Lần này, chính sách hỗ trợ làm nhà theo Quyết định 167/QĐ-TTg mở rộng đối tượng hưởng lợi, tăng suất đầu tư. Dù vậy, trong quá trình tổ chức thực hiện, các nguồn vốn trợ giúp hộ nghèo giải ngân chậm, cấp ủy, chính quyền xã, thôn phải trực tiếp làm việc với doanh nghiệp, cơ sở bán vật liệu tại địa bàn cho ứng trước sắt, gạch, ngói, xi-măng, đồng thời huy động cộng đồng dân cư cùng góp công sức, vật liệu sẵn có để làm nhà cho hộ nghèo. Đến hết tháng 11-2009, toàn xã đã hoàn thành việc xây dựng 90 ngôi nhà cho hộ nghèo. Phó Chủ tịch UBND huyện Bá Thước, Lê Bá Chế khẳng định: Nhờ phát huy tinh thần chủ động, sáng tạo của cấp ủy, chính quyền các cấp, huy động hệ thống chính trị, toàn dân cùng chung tay làm nhà cho hộ nghèo, huyện Bá Thước đã hoàn thành việc xây dựng, bàn giao 2.809 ngôi nhà cho hộ nghèo đưa vào sử dụng trước Tết cổ truyền của dân tộc một tháng.
Với đồng bào ở xã Trí Nang, huyện Lang Chánh, chương trình làm nhà cho hộ nghèo còn được tiếp thêm nguồn lực từ nét đẹp truyền thống, phát huy tinh thần chủ động, nỗ lực vươn lên của mỗi gia đình. Việc làm nhà của mỗi gia đình vốn là mối quan tâm, chung tay của cộng đồng, làng xóm. Nhiều gia đình có ý thức tiết kiệm, chuẩn bị vật tư để khắc phục khó khăn về nhà ở, không trông chờ, ỷ lại. Khi triển khai làm nhà theo Quyết định 167, nhiều gia đình thuộc diện khó khăn nhưng đã chuẩn bị sẵn khối lượng vật tư nhất định. Thêm vào đó, bà con dòng tộc hỗ trợ nguyên liệu, vật liệu, phụ giúp các gia đình làm nhà. Cấp ủy, chính quyền xã Trí Nang khá linh hoạt trong chỉ đạo, điều hành, khuyến khích các gia đình dựng nhà sàn truyền thống. Do vậy, có tới hơn 60% số hộ gia đình làm nhà sàn, gắn xóa nhà tranh tre dột nát cho hộ nghèo với giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc. Xã Trí Nang là đơn vị trong huyện hoàn thành sớm nhất và bàn giao cho hộ nghèo đưa vào sử dụng 96 căn nhà. Nhìn căn nhà sàn khang trang, chị Lương Thị Hiền ở làng En cho biết, bà con xúm tay giúp chị làm nhà. Chuyển đến nhà mới, thì căn nhà cũ đổ sập nên tất cả thành viên trong gia đình đều bình an. Ông Lê Phi Thăng, Chủ tịch MTTQ xã cho biết thêm: Được phân công chỉ đạo thực hiện Chương trình 167 ở làng En, ông thường xuyên bám sát địa bàn, giám sát từ khâu bình xét đối tượng hưởng lợi, lập hồ sơ, đến tổ chức thực hiện. Thành viên trong các tổ chức quần chúng cùng vào cuộc, trợ giúp các gia đình làm nhà, nên làng En sớm hoàn thành 12 căn nhà cho hộ nghèo ngay từ khi chưa có lệnh mở cửa rừng khai thác gỗ làm nhà. Phó Chủ tịch UBND huyện Lang Chánh Lê Văn Cường khẳng định: Phần lớn các gia đình đều có ý thức tích cóp, chuẩn bị vật tư từ trước, cộng đồng dân cư, các tổ chức quần chúng tham gia tích cực nên huyện đã hoàn thành 1.441 căn nhà, bàn giao cho hộ nghèo sử dụng, cơ bản không phải khai thác gỗ từ rừng để làm nhà. Huyện cũng đã chuyển giao quà của Chủ tịch nước, của tỉnh, đồng thời cân đối ngân sách trợ giúp thêm 851 đối tượng chính sách, cấp phát 15 tấn gạo cho hộ thiếu lương thực, bảo đảm mọi nhà, mọi người đều có Tết, vui Xuân.
Thanh Hóa đất rộng, người đông thuộc diện tỉnh nghèo, trong khi đó từ nguồn vốn hỗ trợ làm nhà của Quỹ "Đền ơn đáp nghĩa", Quỹ "Ngày vì người nghèo" mới xây dựng được 4.000 nhà tình nghĩa, 680 nhà đại đoàn kết. Cuối năm 2003, Ban Thường vụ Tỉnh ủy Thanh Hóa ban hành Chỉ thị 08-CT/TU về trợ giúp hộ nghèo chưa có nhà ở, đang ở nhà tạm bợ, dột nát ổn định đời sống. Chủ trương hợp ý Đảng, lòng dân trở thành cuộc vận động lớn, ngày càng lan tỏa, phát huy hiệu quả trong đời sống xã hội. Gần 20 nghìn hộ trong tỉnh đã được các cấp ủy đảng, chính quyền, cộng đồng xã hội hỗ trợ, tạo điều kiện cải thiện khó khăn về nhà ở; đồng bào sinh sống trên sông được tạo quỹ đất, trợ giúp làm nhà, chuyển đổi ngành nghề. Năm 2009, toàn tỉnh đã hỗ trợ đầu tư xây dựng được 992 nhà, sửa chữa 408 nhà, với tổng giá trị 7.767 triệu đồng, mức trợ giúp từ 6 đến 20 triệu đồng/nhà. Bảy huyện, thành phố có đồng bào sinh sống trên sông đã quy hoạch đất ở cho 691 hộ, tổng diện tích 75.493 m2 và đã cấp 37.430 m2 đất ở cho 266 hộ. Chương trình 134 của Chính phủ cũng đã trợ giúp làm được 30.754 căn nhà cho đối tượng là đồng bào dân tộc thiểu số. Chính sách hỗ trợ nhà ở theo Quyết định 167/QĐ-TTg của Chính phủ tiếp thêm nguồn lực mới cho Thanh Hóa cải thiện, nâng cao chất lượng cuộc sống cho nhân dân. Dịp này, các tập đoàn kinh tế, tổng công ty nhà nước cùng vào cuộc, đã hỗ trợ 41.168 triệu đồng và cam kết tiếp tục đồng hành cùng cấp ủy, chính quyền, nhân dân địa phương trong cải thiện khó khăn về nhà ở cho hộ nghèo. Tiêu biểu như Tổng công ty xi-măng Việt Nam hỗ trợ các huyện Quan Hóa, Quan Sơn, Lang Chánh 26.257 triệu đồng; Tập đoàn Viễn thông quân đội (Viettel) giúp huyện Bá Thước 15.465 triệu đồng để làm nhà cho hộ nghèo. Bên cạnh đó, còn có nhiều doanh nghiệp trong, ngoài tỉnh, các tổ chức chính trị-xã hội, cộng đồng dân cư chung tay giúp hộ nghèo xây dựng nhiều căn nhà. Các doanh nghiệp còn hỗ trợ địa phương xây dựng quỹ khuyến học, trạm y tế, nhà nội trú cho học sinh cùng các trang, thiết bị như điện thoại, ti-vi, máy vi tính, v.v. đáp ứng nhu cầu thông tin, phục vụ học tập, sinh hoạt hằng ngày. Trong "chiến dịch làm nhà 167", phát huy vai trò xung kích của thế hệ trẻ, đoàn viên thanh niên bảy huyện miền núi tỉnh Thanh Hóa đã đóng góp hơn 12 nghìn ngày công lao động làm nhà cho hộ nghèo.
Nét nổi bật trong tổ chức thực hiện Quyết định 167/QĐ-TTg là tỉnh Thanh Hóa khá quyết liệt trong chỉ đạo, điều hành, huy động hệ thống chính trị cùng vào cuộc trợ giúp hộ nghèo cải thiện khó khăn về nhà ở. Ngoài phân công thành viên bám sát địa bàn đôn đốc, hướng dẫn, Ban chỉ đạo các cấp thường xuyên giao ban, nắm tình hình, kịp thời tháo gỡ ách tắc. Giám đốc Ngân hàng Chính sách xã hội tỉnh Thanh Hóa Nguyễn Hữu Dinh cho biết: Do thiếu nguồn vốn vay hỗ trợ hộ nghèo làm nhà, Ngân hàng Chính sách xã hội tham mưu cho tỉnh ứng 13,5 tỷ đồng, đồng thời tạm điều chuyển các nguồn vốn khác để tập trung giải ngân cho các hộ nghèo bảy huyện miền núi trong tỉnh làm nhà theo Quyết định 167. Đến thượng tuần tháng 2-2010, Ngân hàng Chính sách xã hội tỉnh đã giải ngân gần 100 tỷ đồng cho các hộ khu vực miền núi hoàn trả nợ đọng kinh phí làm nhà. Tỉnh Thanh Hóa đã hoàn thành, bàn giao gần 15.000 ngôi nhà cho hộ nghèo đưa vào sử dụng trước Tết Nguyên đán Canh Dần 2010. Thanh Hóa cũng đã phân bổ, chuyển giao 2.500 tấn lương thực cùng tổng số tiền quà gần 20 tỷ đồng đến các gia đình chính sách, hộ nghèo ăn Tết. Theo Chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hóa Mai Văn Ninh, cùng với tổ chức thực hiện chính sách hỗ trợ làm nhà theo Quyết định 167/QĐ-TTg, các cấp ủy, chính quyền trong tỉnh tập trung lãnh đạo phát triển kinh tế, nhân rộng các mô hình sản xuất nhằm phát huy nội lực, khơi dậy nghị lực vươn lên của mỗi cá nhân, gia đình. Trước mắt, Thanh Hóa quan tâm chỉ đạo tổ chức thực hiện tốt các chính sách hỗ trợ khuyến nông, khuyến lâm, khuyến ngư, hỗ trợ kinh phí khoán chăm sóc, bảo vệ rừng, lương thực cho hộ nghèo các thôn, bản vùng biên giới. Ưu tiên nguồn vốn đầu tư cơ sở hạ tầng phục vụ sản xuất cùng với tăng cường đào tạo, luân chuyển cán bộ nhằm thực hiện thắng lợi mục tiêu giảm nghèo nhanh, bền vững theo tinh thần Nghị quyết 30a/2008//NQ-CP của Chính phủ.
MAI LUẬN