Những hình ảnh đầu tiên về vùng lục giác đen huyền bí xuất hiện trên vùng cực bắc của Sao Thổ được vệ tinh Voyager gửi về Trái Đất trong những năm 1980 - 1981. Nhưng công nghệ khi đó không cho phép các nhà khoa học có được những hình ảnh sắc nét để thực hiện các công trình nghiên cứu giải đáp bí ẩn.
Phải đợi cho tới năm 2004, khi con tàu thám hiểm vũ trụ Cassidy hiện đại tiếp cận Sao Thổ, các nhà khoa học mới có cơ hội tiếp tục chương trình nghiên cứu. Nhưng thời điểm đó, trên hành tinh này đang là đêm cực (thời gian đêm cực ngự trị trên Sao Thổ kéo dài 15 năm). Phải đợi tới năm 2009, khi ánh sáng Mặt Trời xuất hiện, các bức ảnh chụp bằng hồng ngoại mới cho thấy hình ảnh rõ ràng hơn.
Hình lục giác đen che phủ vùng cực bắc của Sao Thổ ở 77-78 vĩ độ bắc. Đường kính của nó lớn gấp đôi đường kính của Trái Đất. Xung quanh là các đám khí chuyển theo hình lốc xoáy liên tục với tốc độ lên tới 100m/s (360km/h).
Cho tới thời điểm này, hiện tượng lạ lùng trên vẫn là một lời thách đố còn để ngỏ đối với các nhà khoa học. Cũng đã có nhiều giả thuyết được đưa ra, nhưng giả thuyết được quan tâm nhất là giả thuyết cho rằng, hình lục giác đen bí ẩn trên Sao Thổ cũng chỉ là một hiện tượng thiên nhiên bình thường, giống như giống như hiện tượng xuất hiện Vệt đỏ lớn trên Sao Mộc. Nó xuất hiện do sự thay đổi thời tiết theo chiều hướng xấu diễn ra trên hành tinh này.
Các nhà nghiên cứu cũng cho biết thêm, hình lục giác đen trên Sao Thổ hoạt động tương đối ổn định. Biên độ dao động của nó hầu như không thay đổi. Nó bao phủ gần như là toàn bộ vùng khí quyển ở cực bắc của Sao Thổ.
Ngoài ra, có một hố đen lớn cũng thu hút sự quan tâm chú ý của các nhà khoa học. Khi nó chuyển động, có thể quan sát được ở nhiều vị trí khác nhau. Hiện tại, đêm cực vẫn chưa tan biến hoàn toàn trên Sao Thổ, nên các nhà khoa học vẫn chờ đợi những bức ảnh mới từ Cassidy.
Sao Thổ vốn là một khối khí khổng lồ, bởi vậy trên bề mặt của nó không thể có nước và đất - hai yếu tố chính hình thành nên tự nhiên của Trái Đất. Việc quan sát Sao Thổ cũng không thể thực hiện một cách dễ dàng. Cho tới thời điểm này, chỉ có Cassidy và hai vệ tinh được trang bị thêm trong thập niên gần đây mới có thể cung cấp một khối lượng dữ liệu tương đối cho các nhà khoa học.
Lục giác đen chính là một trong những bí ẩn lớn nhất trong hệ Mặt Trời, cả về nghĩa đen lẫn nghĩa bóng. Việc giải đáp cho bí ẩn này sẽ mang lại rất nhiều kiến thức quan trọng trong ngành vật lí khí, khoa học và hành tinh khí tượng.
Nguyễn Hường (theo Pravda, Membrana)
