[Mặt trận đã chủ động trong giám sát khiếu kiện vượt cấp]
[Nỗi niềm từ Tiên Lãng]
[Đâu là "mảng tối” của vấn đề?]
[Nhìn từ Tiên Lãng]
[Đoàn giám sát UBTƯ MTTQ làm việc tại Tiên Lãng, Hải Phòng]
[Lẽ nào "gieo gió... gặt đạn chùm”?]
[Kỳ cuối: Cái lý của "Quan”... nỗi oan người vô tội]
[Kỳ 3: Những quyết định... trời ơi]
[Kỳ 2: Quan huyện "ra oai”]
[Thách thức không đến từ biển]
Ngôi nhà của vợ chồng ông Vươn bị phá hủy Đất đai là quà tặng vô cùng quý giá mà thiên nhiên ban tặng cho con người. Con người ngày nay đã có khả năng chế tạo ra mọi thứ nhưng không thể sản xuất ra đất đai dù chỉ là một gam nhỏ. Đất đai là nguồn tư liệu sản xuất nuôi sống con người. Khi quyền sở hữu, quyền sử dụng đất đai bị tước đoạt thì việc bảo đảm quyền con người, quyền công dân là vô nghĩa.
Trong lịch sử đấu tranh sinh tồn hàng ngàn năm của mình, các dân tộc Việt Nam đã từng gánh chịu hậu quả mất nước. Mất nước đồng nghĩa với mất địa bàn, mất không gian sinh tồn. Nhiều cuộc khởi nghĩa, nhiều cuộc kháng chiến đã được tiến hành với mục đích trước tiên là giành lại đất đai của Tổ quốc. Nhìn lại quá khứ, vị vua nào có chính sách đất đai phù hợp với lòng dân thì khởi nghĩa, kháng chiến thắng lợi, đất nước phồn vinh. Cách mạng tháng Tám thành công, điều cốt yếu là nhờ Đảng có chính sách đất đai đúng. Chính nhờ có chính sách đất đai đúng, nên cách mạng đã huy động được nhiều triệu nông dân chân đất-lực lượng chủ lực của cách mạng, tiến hành cuộc kháng chiến trường kỳ chống Pháp, chống Mỹ thắng lợi.
Từ khi Tổ quốc được độc lập hoàn toàn, Đảng và Nhà nước rất quan tâm đến việc sửa đổi, bổ sung pháp luật đất đai, kể cả Hiến pháp, luật và văn bản dưới luật, cho phù hợp với tình hình mới và nhiệm vụ mới. Luật Đất đai đã qua nhiều lần sửa đổi: các Hiến pháp: 1980, 1992, 2001, các luật đất đai: 1993, 1998, 2001, 2003 và nhiều Nghị định của Chính phủ. Tuy pháp luật đất đai đã có nhiều sửa đổi, bổ sung nhưng vẫn có những chế định, điều luật vẫn giữ nguyên nội dung cơ bản của chính sách đất đai của Đảng và lời văn của điều luật như:
Điều 18 Hiến pháp 1992, 2001: ".. Nhà nước giao đất cho các tổ chức và cá nhân sử dụng ổn định lâu dài”. Điều 20 Luật đất đai năm 1993: "Nhà nước giao đất sử dụng ổn định lâu dài. Thời hạn giao đất sử dụng ổn định lâu dài để trồng cây hàng năm, nuôi trồng thủy sản là 20 năm, để trồng cây lâu năm là 50 năm. Khi hết hạn, nếu người sử dụng đất có nhu cầu tiếp tục sử dụng và trong quá trình sử dụng đất chấp hành đúng pháp luật về đất đai thì được Nhà nước giao đất đó để tiếp tục sử dụng…”. Điều 20 Luật đất đai năm 1998, 2001 và 2003 vẫn giữ nguyên quy định này của Luật năm 1993. Luật Đất đai năm 1993 có quy định các trường hợp thu hồi đất trong 2 điều 26 và 27. Điều 26 quy định thu hồi đất trong các trường hợp khi người dân tự nguyện trả lại đất hoặc không có nhu cầu tiếp tục sử dụng đất hoặc có những hành vi vi phạm Luật Đất đai. Điều 27 quy định: "Trong trường hợp thật cần thiết, Nhà nước thu hồi đất đang sử dụng của người sử dụng đất để sử dụng vào mục đích quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng thì người bị thu hồi đất được đền bù thiệt hại”.
Mọi sửa đổi, bổ sung về sau đều nhằm mục đích làm cho các quan điểm đã được nêu trên được thể hiện một cách cụ thể hơn và thực thi một cách tốt hơn mà thôi.
Luật Đất đai là một trong những ngành luật phức tạp lại có nhiều văn bản nhất. Một luật sư chuyên sâu cũng không thể cập nhật hết các văn bản đã ban hành. Sai sót trong vận dụng pháp luật đất đai là điều có thể xảy ra. Để tránh khỏi những sai lầm đáng tiếc, điều trước tiên đối với những người cầm cân nẩy mực phải có thái độ đặc biệt cẩn trọng khi giải quyết các vấn đề đặc biệt nhạy cảm có liên quan đến đất đai. Về hành vi, trước khi ra quyết định, người cầm cân nảy mực phải tự hỏi rằng quyết định giao đất, thu hồi đất, quyết định cưỡng chế đã có đủ cơ sở pháp lý chưa? Đúng với điều nào, khoản nào của luật? Tự mình phản biện mình vẫn chưa đủ. Người cầm cân nẩy mực phải tham khảo ý kiến phản biện của các chuyên gia, phải đối thoại với dân.
Các lực lượng chức năng
cưỡng chế thu hồi đầm tôm của ông Vươn Ảnh T.L
Trong vụ cưỡng chế thu hồi đất của dân ở xã Vinh Quang, huyện Tiên Lãng, TP Hải phòng, dư luận của nhân dân địa phương và nhiều vùng trong cả nước có quyền đặt câu hỏi, rằng những người cầm cân nẩy mực, những người làm công tác dân vận ở đây đã quán triệt những nội dung cơ bản trong chính sách đất đai của Đảng và Nhà nước chưa? Phải chăng họ đã cố tình làm trái những điều quy định về quyền sử dụng đất ổn định lâu dài của người dân do Hiến pháp quy định. Trên cơ sở nào mà họ tự đặt ra những quy định trái luật như: "Thời hạn giao đất là 14 năm, khi hết hạn sử dụng, chủ sử dụng đất phải giao lại đất và toàn bộ các công trình phục vụ sản xuất có trên đất để Nhà nước (?) quản lý sử dụng. Nhà nước (?) không thanh toán giá trị tài sản còn lại cho chủ sử dụng đất..” Họ không căn cứ vào những trường hợp được thu hồi đất đã được nêu một cách khá rõ ràng trong các Điều 26 và 27 của Luật Đất đai năm 1993 mà tự ý nêu ra những lý do thu hồi đất không có căn cứ pháp lý rõ ràng như: "để làm sân bay; để đảm bảo công bằng; để không phải đền bù cho chủ sử dụng đất hàng chục tỷ đồng khi tiến hành thu hồi đất về sau; để quai đê lấn biển lập làng mới”. Ông Chánh văn phòng UBND huyện Tiên Lãng thì tuyên bố không cần che đậy rằng: "Cứ thu hồi đất trước. Giao đất cho ai sẽ tính sau (!). Việc cưỡng chế đã được tiến hành một cách rất tùy tiện. Chủ sử dụng đất bị thu hồi đã làm đơn khởi kiện ra Tòa án. Tòa án sơ thẩm đã xét xử. Không đồng ý với bản án sơ thẩm, người khởi kiện tiếp tục chống án lên Tòa cấp phúc thẩm. Ngày 25-6-2010, trong công văn số 291/2010/CV-TDS Tòa án nhân dân thành phố Hải Phòng đã trả lời đương sự với nội dung: " Trong quá trình giải quyết vụ án ở cấp phúc thẩm, TAND thành phố Hải Phòng đã tạo điều kiện để các đương sự tự thỏa thuận với nhau để giải quyết vụ án và ngày 9/4/2010 tại trụ sở TAND Hải phòng ông nhất trí rút đơn kháng cáo và xin thuê lại (?) đất theo quy định của pháp luật, đại diện UBND huyện Tiên Lãng cũng nhất trí cho ông thuê lại theo quy định của pháp luật. Vì vậy TAND Hải Phòng đã đình chỉ xét xử phúc thẩm vụ kiện...”. Bất chấp những điều đã được thỏa thuận và đã được Tòa án Hải Phòng ghi lại bằng văn bản, ngày 24-11-2011, Chủ tịch UBND huyện Tiên Lãng, ông Lê Văn Hiền vẫn ra Quyết định số 3307/QĐ-UBND để tiến hành cưỡng chế thu hồi đất.
Theo phản ánh của độc giả trên các phương tiện thông tin đại chúng thì vụ việc thu hồi đất gây bất bình trong nhân dân xảy ra ở xã Vinh Quang, huyện Tiên Lãng thuộc thành phố Hải Phòng không phải là đơn lẻ. Nhưng vụ việc xảy ra tại xã Vinh Quang đặt ra nhiều câu hỏi phải giải đáp của cấp lãnh đạo, quản lý ở cấp vĩ mô. Tại sao những người được giao cầm cân nẩy mực trong quản lý đất đai lại có những hành vi đi ngược lại chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước một cách ngang nhiên đến vậy? Vai trò của các tổ chức Đảng, Mặt trận và các thành viên Mặt trận trong giám sát cơ quan và viên chức Nhà nước tuân thủ pháp luật và công tác dân vận đã được thực hiện đến đâu?
Những câu hỏi cần có sự giải đáp rõ ràng và có cách xử lý thích đáng đối với những người cố ý làm trái pháp luật mới mong ngăn chặn được những hành vi tương tự rất có thể sẽ tiếp tục xảy ra.
LS. Lê Đức Tiết
(còn nữa)