Một số nguồn tin cho biết, Nhật Bản muốn quan điểm của họ về các tranh chấp chủ quyền trong khu vực với Trung Quốc được “thể hiện thích hợp” trong các văn kiện được đưa ra vào tháng 11 tại hội nghị thượng đỉnh Đông Á ở Phnom Penh, Campuchia - hiện là Chủ tịch luân phiên của ASEAN.
Trong những tháng vừa qua, Nhật Bản đã gửi một số quan chức chính phủ cấp cao đến Campuchia, trong đó có đặc phái viên của Thủ tướng Noda để thảo luận với giới chức Campuchia phụ trách các vấn đề tranh chấp lãnh thổ trên biển Hoa Đông và biển Đông.
Theo Kyodo, Nhật Bản đã bày tỏ sự thất vọng qua các kênh ngoại giao với tuyên bố của chủ tịch hội nghị do Campuchia đưa ra tại cuộc gặp các ngoại trưởng ASEAN ở Phnom Penh hồi cuối tháng 7. Nhật Bản than phiền rằng, các điểm chính trong tuyên bố của Ngoại trưởng Nhật Koichiro Gemba cũng như quan điểm của các ngoại trưởng khác tại hội nghị đã không được thể hiện trong các văn kiện, trong đó có các vấn đề liên quan đến tranh chấp trên biển Đông.
Trong khi đó, Vietnam+ ngày 11.10 cho biết, mạng “Tin tức Trung Quốc” (www.ecns.cn) mới đưa tin phòng khí tượng của cái gọi là “thành phố Tam Sa” đã chính thức được thành lập tại đảo Vĩnh Hưng thuộc quần đảo Tây Sa - tức đảo Phú Lâm thuộc quần đảo Hoàng Sa của Việt Nam.
Bộ Ngoại giao Việt Nam nhiều lần khẳng định, mọi hoạt động ở khu vực hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa mà không được sự đồng ý của Việt Nam là vi phạm nghiêm trọng chủ quyền của Việt Nam đối với hai quần đảo này, trái với nhận thức chung của lãnh đạo hai nước và trái với Thỏa thuận các nguyên tắc cơ bản giải quyết vấn đề trên biển đã ký. Các hoạt động này còn đi ngược lại Tuyên bố ứng xử của các bên ở biển Đông (DOC), cũng như các cam kết duy trì ổn định, hòa bình trên biển.
Việt Nam yêu cầu Trung Quốc không có thêm hoạt động sai trái Tại họp báo thường kỳ của Bộ Ngoại giao ngày 11.10.2012, cho biết phản ứng của Việt Nam trước những việc làm như xây dựng và phát triển cái gọi là “thành phố Tam Sa” của phía Trung Quốc, Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Việt Nam Lương Thanh Nghị nêu rõ: “Những hoạt động nói trên của phía Trung Quốc đã xâm phạm nghiêm trọng chủ quyền của Việt Nam đối với hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa, vi phạm luật pháp quốc tế, vi phạm thỏa thuận những nguyên tắc cơ bản giải quyết vấn đề trên biển giữa Việt Nam và Trung Quốc ký tháng 10.2011, đi ngược lại tinh thần tuyên bố về ứng xử của các bên ở biển Đông (DOC) ký năm 2002 giữa ASEAN và Trung Quốc, làm cho tình hình biển Đông thêm phức tạp. Những việc làm của phía Trung Quốc là hoàn toàn vô giá trị. Việt Nam yêu cầu Trung Quốc tôn trọng chủ quyền của Việt Nam, không có thêm những hoạt động sai trái tương tự, đóng góp thiết thực vào việc phát triển quan hệ hữu nghị và hợp tác giữa Việt Nam và Trung Quốc cũng như duy trì hòa bình và ổn định trên biển Đông”. Thời gian qua, Trung Quốc có nhiều hoạt động vi phạm nghiêm trọng chủ quyền của Việt Nam đối với hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa. Cụ thể, ngày 1.10.2012, Trung Quốc tổ chức lễ kéo cờ kỷ niệm Quốc khánh Trung Quốc tại đảo Phú Lâm, thuộc quần đảo Hoàng Sa; ngày 3.10.2012, Hạm đội Nam Hải Trung Quốc tổ chức diễn tập trực chiến khẩn cấp tại khu vực vùng biển quần đảo Hoàng Sa; ngày 8.10.2012, Trung Quốc thành lập Phòng khí tượng thành phố Tam Sa; Trước đó, ngày 23.9.2012, báo chí Trung Quốc đưa tin Trung Quốc sẽ sử dụng máy bay không người lái tăng cường giám sát các vùng biển, trong đó có hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa. T.T |