Đảng Dân chủ Nhật Bản (DPJ), đã đánh bại Đảng Dân chủ Tự do (LDP) của cựu Thủ tướng Taro Aso cầm quyền hơn 50 năm qua trong cuộc bầu cử quốc hội tháng trước, từng tuyên bố sẽ hướng tới sự minh bạch trong chính phủ cũng như xem xét các mối quan hệ quân sự với Mỹ.
Chính phủ tiền nhiệm Nhật Bản luôn phủ nhận sự tồn tại của các thỏa thuận bí mật giữa Tokyo và Washington, tuy nhiên gần đây một số quan chức cũ của nước này tiết lộ sự tồn tại của các thỏa thuận này là có, khiến cho tân Ngoại trưởng Nhật Bản Katsuya Okadato phải đưa ra quyết định điều tra vụ việc.
“Chúng tôi sẽ tiết lộ bất kỳ điều gì chúng tôi phát hiện được”, Okada nói với báo giới.
Sẽ có 4 thỏa thuận được điều tra, trong đó có một thỏa thuận được ký kết giữa Nhật và liên minh Mỹ năm 1960. Thỏa thuận này cho phép máy bay quân sự và tàu chiến của Mỹ mang vũ khí hạt nhân cập cảng Nhật Bản.
Vũ khí hạt nhân là chủ đề nhạy cảm của Nhật, quốc gia duy nhất trên thế giới phải gánh chịu các vụ tấn công hạt nhân. Kể từ năm 1967, Tokyo đã duy trì nguyên tắc 3 không: không sở hữu, không sản xuất và không cho phép vũ khí hạt nhân vào đất nước này.
Bộ Ngoại giao Nhật cho hay, Ngoại trưởng Okada đã phân công một nhóm gồm 15 thành viên sàng lọc 3.200 hồ sơ tại Bộ Ngoại giao và 400 hồ sơ được cất giữ trong Đại sứ quán Nhật tại Washington. Cuối tháng 11, nhóm này sẽ báo cáo tình hình cho Ngoại trưởng biết.
Ngoài thỏa thuận hạt nhân mật, nhóm điều tra cũng sẽ xem xét về một thỏa thuận bí mật năm 1960 liên quan đến việc sử dụng căn cứ quân sự của Mỹ nếu có chiến tranh trên bán đảo Triều Tiên. Hai thỏa thuận khác liên quan đến việc đưa vũ khí hạt nhân lên hòn đảo Okinawa ở phía Nam Nhật Bản trong trường hợp khẩn cấp và gánh nặng chi phí liên quan đến việc Mỹ trao trả quyền kiểm soát đảo Okinawa cho Nhật Bản năm 1972.
Ngoại trưởng Okada tuyên bố nếu sự tồn tại của 4 thỏa thuận bí mật nói trên được chứng thực thì ông không có ý định trừng phạt các quan chức Bộ Ngoại giao có liên đới.
Tuy nhiên, bất kỳ tiết lộ mới nào liên quan đến những thỏa thuận trên cũng có thể gây ra cuộc tranh cãi mới về quan hệ của Nhật Bản với Mỹ, mối quan hệ mà DPJ hy vọng cải thiện nhiều hơn. Okada ủng hộ mối quan hệ bình đẳng hơn nữa giữa Tokyo và Washington, và từng nói ông muốn xem xét lại tình hình của gần 50.000 binh lính Mỹ đã được triển khai khắp Nhật Bản theo một hiệp ước an ninh song phương được ký kết hậu Thế chiến thứ II.
Tân chính phủ của Thủ tướng Yukio Hatoyama cũng muốn chấm dứt sứ mệnh tiếp nhiên liệu hải quân của Nhật Bản trên Ấn Độ Dương nhằm hỗ trợ cho lực lượng liên minh dẫn đầu là Mỹ trên chiến trường Afghanistan.