Trước thực trạng này, Đề án 52 của Chính phủ về kiểm soát dân số vùng biển, đảo giai đoạn 2009-2020 đã mang lại một luồng gió mới cho các làng quê ven biển Nghệ An. Thị xã Cửa Lò là địa phương duy nhất “phủ sóng” đề án này đối với tất cả 7 phường, xã. Tuy có nhiều thuận lợi hơn các địa phương khác nhưng những khó khăn từ ý thức, tâm lý, tập quán thì vẫn không kém nặng nề, đòi hỏi sự sáng tạo trong hoạt động tuyên truyền của đội ngũ cán bộ dân số.
Sự ra đời của nhóm “Nam giới biển” là một ví dụ tiêu biểu cho sự sáng tạo này. Thông qua các hoạt động sôi nổi, linh hoạt, từng thành viên nam đã được cung cấp kiến thức, kỹ năng, cũng như nâng cao vai trò, vị trí của mình trong việc CSSKSS/KHHGĐ, xây dựng gia đình bình đẳng, hạnh phúc. Và từ đây, không chỉ có nhóm “Nam giới biển”, các nhóm “Phụ nữ biển”, “Thanh niên biển” cũng lần lượt ra đời. Mưa dần thấm lâu, thông qua sinh hoạt nhóm, người dân được tiếp cận với những kiến thức, kỹ năng về sức khỏe sinh sản, KHHGĐ, từ đó nâng cao nhận thức và thay đổi hành vi về dân số.
Anh Nguyễn Khắc Thiên, ở khối Hải Trung, phường Nghi Hải, thị xã Cửa Lò là một trong hơn 60 thành viên của nhóm “Nam giới biển”. Anh chị đã có hai cháu trai. Niềm ao ước của vợ chồng anh là sinh thêm một cháu gái. Dự định này trở nên mãnh liệt hơn khi anh Thiên xuất khẩu lao động sang Hàn Quốc vừa trở về, điều kiện kinh tế của gia đình khá giả hơn trước. Nhưng sau 6 tháng sinh hoạt tại nhóm “Nam giới biển”, anh đã thay đổi ý định và trở thành một cán bộ truyền thông, thuyết phục vợ đồng ý với quyết định của mình.
Cụ thể hóa Đề án 52, thị xã Cửa Lò đã ban hành Đề án “Nâng cao chất lượng hoạt động dân số giai đoạn 2011-2015”, với mục tiêu 80-85% các cặp vợ chồng trong độ tuổi sinh đẻ thực hiện các biện pháp tránh thai hiện đại; 70-93% dân số được tiếp cận các dịch vụ CSSKSS/KHHGĐ; giảm tỷ lệ trẻ em bị dị dạng, dị tật và thiểu năng trí tuệ do rối loạn chuyển hóa và di truyền mỗi năm từ 4-6%.
Với những cách làm sáng tạo, phù hợp của mỗi địa phương, Đề án 52 tại Nghệ An đã được cụ thể hóa bằng nhiều hoạt động như: Huyện Diễn Châu tập trung vào các câu lạc bộ tiền hôn nhân, chăm sóc sức khỏe bà mẹ mang thai với mục tiêu nâng cao chất lượng dân số khi sinh... Huyện Quỳnh Lưu tập trung vào nhiệm vụ hỗ trợ phòng, chống bệnh lây truyền qua đường tình dục, phòng ngừa mang thai ngoài ý muốn và phá thai an toàn. Ngoài các câu lạc bộ, sinh hoạt nhóm nhỏ, các chiến dịch truyền thông có quy mô lớn, cán bộ chuyên trách dân số cơ sở còn đến từng ngõ, gõ từng nhà tuyên truyền, hướng dẫn, cung cấp các dịch vụ CSSKSS, KHHGĐ cho các đối tượng trong độ tuổi sinh đẻ.
Thông qua các chiến dịch truyền thông, các câu lạc bộ, sinh hoạt nhóm, đẩy mạnh CSSKSS, chăm sóc trẻ em tại các trạm y tế, các hoạt động của Đề án 52 đã làm thay đổi quan trọng nhận thức của một bộ phận không nhỏ các cặp vợ chồng trong việc thực hiện KHHGĐ, chăm sóc sức khỏe bản thân và nuôi dạy con cái. Với những cách làm đang được chứng minh về tính hiệu quả, trong năm 2011, tỉnh Nghệ An phấn đấu sẽ có khoảng 72% số cặp vợ chồng trong độ tuổi sinh đẻ tại các xã, phường ven biển thực hiện các biện pháp tránh thai hiện đại, 80% dân số vùng ven biển được tiếp cận các dịch vụ CSSKSS/KHHGĐ; và mỗi năm giảm khoảng 4-5% tỷ lệ trẻ dị tật, thiểu năng trí tuệ do rối loạn chuyển hóa và di truyền...
Tuy mới chỉ đạt được một số kết quả bước đầu, song sau 2 năm triển khai Đề án 52 tại Nghệ An, những khó khăn, thách thức trong công tác DS-KHHGĐ tại vùng biển đang dần được tháo gỡ. Đẩy mạnh công tác truyền thông, phát huy, nhân rộng những cách làm hay, hiệu quả ở cơ sở, đó là hướng đi để Nghệ An phấn đấu tiến tới kiểm soát và nâng cao chất lượng dân số vùng biển và ven biển vào năm 2020.
Mai Phương