Nguyên nhân là do người dân cần giải quyết chỗ ở cấp thiết, trong khi chính quyền từ thành phố đến quận, huyện chưa kịp quy hoạch.
Mạnh ai, nấy làm
Quanh cầu Nước Lên đến cuối của đại lộ Đông Tây, thuộc phường An Lạc quận Bình Tân, người dân tranh thủ xây nhà trọ, hàng quán. Nhà cái cao, cái thấp đủ dạng; cả những ngôi nhà cao tầng, nhà siêu mỏng mọc chơ vơ. Nhiều nhất là nhà trọ với từng dãy thấp lè tè nằm sát mặt đường. Đi kèm với nhà trọ là những “ô nhỏ” từng dãy chừng 10 - 12 m2 dùng cho việc buôn bán. Thậm chí, có những ngôi nhà trông như hình tam giác, với một bức vách chỉ… 1 m.
Ông Tám Minh, chủ nhân căn nhà 20 m2 dùng để bán nước và vá xe dưới chân cầu Nước Lên cho biết: "Không nghe quy hoạch gì hết, chỉ thấy đường làm xong, coi như đất mình không bị “ăn vô” nữa là cất nhà. Quanh khu vực này, ai cũng cất nhà kiểu này hết, đất mình có bao nhiêu cất bấy nhiêu. Nếu có sai chuẩn thì cũng phải xây cất, để làm ăn buôn bán chứ không thể chờ thêm.
Không chỉ có nhà cấp 4, nhà tạm xây cất tùy hứng, mà những ngôi nhà khang trang với chiều cao 2 - 3 tầng, cũng rất thoải mái tiến sát mặt đường. Nhiều nhà có cổng rào nằm ngay trên vỉa hè của đại lộ Đông Tây, có nhà, cửa ôm sát chân cầu vượt.
Không thể 'căng màn' chờ quy hoạch
Có chiều dài gần 22 km, Đại lộ Đông Tây là tuyến đường xuyên tâm qua 8 quận, huyện, từ quận 2 đến Bình Chánh. Đây là con đường “đắt giá” nhất của thành phố, nhất là khi kết nối với đường cao tốc TP HCM - Long Thành - Dầu Giây. Con đường khi hoàn thành mang trọng trách giải quyết ùn tắc giao thông, phát triển kinh tế và tạo nhiều giá trị tinh thần về mỹ quan đô thị.
Được đầu tư từ năm 2005, nhưng đến năm 2009, khi chuẩn bị đưa vào sử dụng, thành phố mới giao Sở Quy hoạch kiến trúc cùng các ban ngành liên quan nghiên cứu quy định về thiết kế đô thị các ô phố dọc đại lộ. Trong khi cơ quan quản lý vẫn còn loay hoay nghiên cứu và các ý kiến về quy định kiến trúc đô thị chung còn đang bàn cãi, nhu cầu xây sửa nhà ở của người dân lại không thể chậm trễ.
Bà Huỳnh Thị Thảo, Phó Chủ tịch UBND quận 5 cho biết: “Địa phương có khoảng bốn km đại lộ Đông Tây đi qua. Từ khi dự án được đầu tư, chúng tôi đã nhìn thấy sự cần thiết của việc quy hoạch không gian hai bên đường. Do vậy mà quận đã chủ động đề xuất lập quy hoạch thiết kế đô thị riêng, trong đó làm rất kỹ thiết kế cảnh quan dọc trục, cũng như phương án xây dựng các dãy phố hai bên, cả việc tôn tạo những khu phố cổ, những chùa chiền miếu mạo làm nên “hồn cốt” của khu vực này.
Tuy nhiên, thành phố yêu cầu phải đồng nhất toàn tuyến, nên quận dừng lại chờ. Hiện, việc xây dựng nhà cửa của người dân hai bên đại lộ Đông Tây, đoạn đi qua quận 5 vẫn được quận cấp phép bình thường, vì đây là nhu cầu chính đáng của dân, không thể bắt dân “căng màn” ở, chờ chuẩn quy hoạch. Nhưng việc cấp phép phải đảm bảo quy định chung. Đối với những công trình lớn, vượt khả năng của quận thì kiến nghị thành phố. Còn những nhà có chiều cao tối đa là 8 tầng, quận sẽ cấp phép”.
Trong khi đó, quận Bình Tân lại vất vả để quản dân xây cất nhà hai bên đại lộ này. Một cán bộ phường An Lạc cho biết, khu vực này đất trống khá nhiều, nhiều thửa đất có diện tích lớn, khó cấm người sử dụng đất xây cất nhà, công trình. “Thành phố chưa đưa ra chuẩn chung về kiến trúc mỹ quan hai bên đại lộ Đông Tây, trong khi dân có nhu cầu xây cất nhà, phường làm sao cấm. Chúng tôi chỉ kiểm tra, xử lý đối với những công trình lấn chiếm vỉa hè, xây dựng sai phép”, người này nói.