Ngành y tế dự báo: VN vẫn tiềm ẩn nguy cơ xảy ra các ổ dịch tả, sốt xuất huyết, tiêu chảy cấp... nếu không có các biện pháp phòng, chống dịch quyết liệt.
Phóng viên Báo Lao Động đã có cuộc trao đổi với Thứ trưởng Bộ Y tế Trịnh Quân Huấn.
* Thưa ông, trong những ngày qua số người mắc tả gia tăng nhiều tại một số địa phương, vậy có phải dịch tả đã bùng phát trở lại?
- Từ đầu năm đến nay, cả nước đã ghi nhận 69 bệnh nhân dương tính với phẩy khuẩn tả tại 9 tỉnh, thành gồm: Hà Nội (4 trường hợp), Hải Phòng, Bắc Ninh, Hải Dương, Hà Nam, An Giang (17 trường hợp), TPHCM (9 trường hợp), Tây Ninh và Bến Tre (26 trường hợp). Tuy vậy, chưa có trường hợp tử vong.
Tại thời điểm này, cả nước chỉ còn Bến Tre có bệnh nhân tả. Bộ Y tế chưa công bố dịch tả, bởi việc công bố dịch tả phải dựa trên số ca mắc vượt quá khả năng phòng, chống của ngành y tế, số ca tử vong nhiều không dự báo được; vi khuẩn gây bệnh có nguy cơ biến đổi gene...
Trong khi đó, bệnh tả ở Bến Tre vẫn trong tầm kiểm soát và số ca mắc chỉ ghi nhận lẻ tẻ, rải rác. Tương tự, tình hình bệnh tả ở các địa phương khác vẫn trong tầm kiểm soát của ngành y tế.
* Tình trạng một số bệnh nhân tả có triệu chứng lạ, biểu hiện bệnh rất nặng đang khá phổ biến. Liệu vi khuẩn tả đã có sự biến đổi về độc lực gây bệnh, thưa ông?
- Các nghiên cứu cho thấy, chủng vi khuẩn tả tại VN từ năm 2007 đến 2010 có khác nhau về đặc tính di truyền so với chủng tả gây bệnh trước đó. Vi khuẩn tả hiện có chiều hướng tăng độc lực. Tác nhân gây bệnh vẫn là vi khuẩn V.cholarae, nhóm O1, kiểu huyết thanh Ogawa, nhưng biểu hiện lâm sàng ở bệnh nhân nặng hơn như đi ngoài nhiều, mất nước, rối loạn điện giải... Đặc biệt, số người lành mang trùng nhiều hơn và thời gian tồn tại của vi khuẩn ngoài môi trường lâu hơn.
Đáng lưu ý là nếu trước đây, vi khuẩn tả chỉ sống trong các loài nhuyễn thể nước lợ thì nay đã tìm thấy trong nhuyễn thể nước ngọt. Vi khuẩn gây bệnh tại VN hiện nay tương tự loại vi khuẩn gây tả ở Thái Lan và Lào, nhưng chưa có bệnh nhân tử vong; còn Lào và Campuchia đã có nhiều bệnh nhân tử vong.
Dự báo, bệnh nhân tả sẽ còn tiếp tục xuất hiện rải rác tại các ổ dịch, nhưng tình hình dịch vẫn trong tầm kiểm soát của Bộ Y tế. Nguy cơ tiềm ẩn xảy ra các ổ dịch tả rất lớn nếu không có các biện pháp phòng, chống dịch quyết liệt.
Nguyên nhân do giao lưu quốc tế ngày càng tăng, nhiều người dân còn sử dụng thực phẩm không an toàn, còn sử dụng nước kênh, rạch chưa qua xử lý làm nước sinh hoạt như ở Đồng bằng sông Cửu Long.
* Một ổ dịch lỵ trực trùng làm 6 trẻ em tử vong ở Cao Bằng có phải là dịch bệnh nguy hiểm không, thưa ông?
- Bộ Y tế đã xác nhận có một vụ dịch lỵ trực trùng xảy ra từ 19.5 đến nay tại bốn thôn, bản thuộc xã Đức Hạnh, huyện Bảo Lâm, Cao Bằng, làm 140 người mắc và 6 trẻ em từ 3 tháng đến 3 tuổi tử vong.
Đây là lần đầu tiên trong khoảng mười năm qua có trường hợp tử vong do bệnh lỵ. Các bệnh nhân tử vong đều thuộc bản xa nhất của xã Đức Hạnh và điều trị không có kết quả.
Hiện nay ổ dịch đã tạm được khống chế, do từ cuối tháng 5 đến nay chưa có bệnh nhân mới nhập viện từ ổ dịch này. Dịch lỵ trực trùng thường lây lan qua thực phẩm và nguồn nước, gây triệu chứng nặng ở trẻ em nên trẻ mắc bệnh rất dễ tử vong.
Cho đến nay, dịch không lan mạnh, không đi xa, những người mắc bệnh đã được điều trị sớm, kịp thời và hạn chế tử vong.
* Dịch sốt xuất huyết năm nay có còn là dịch bệnh đáng lo ngại như năm ngoái không, thưa ông?
- Kể từ đầu năm đến nay, số người mắc bệnh sốt xuất huyết đã có chiều hướng giảm 40% so với cùng kỳ. Tuy nhiên, tình hình thời tiết bất thường như hiện nay là điều kiện tốt cho muỗi gây bệnh sốt xuất huyết phát triển mạnh.
Bộ Y tế đã hướng dẫn các địa phương tăng cường giám sát các ổ dịch sốt xuất huyết và phát hiện sớm những ca bệnh sốt xuất huyết đầu tiên để dập dịch, phun hóa chất diệt muỗi. Nếu địa phương nào đã thực hiện việc phun hóa chất mà vẫn xuất hiện bệnh nhân sốt xuất huyết thì có nghĩa là làm chưa tốt. Chỉ số xác định hiện nay là bệnh nhân để đánh giá các hoạt động phòng, chống dịch của các địa phương.
Dự báo từ tháng 7 đến tháng 9, sốt xuất huyết sẽ bùng phát mạnh tại các tỉnh phía bắc. Hà Nội năm ngoái là ổ dịch sốt xuất huyết lớn, nên năm nay nguy cơ bùng dịch cũng sẽ rất lớn.
- Cảm ơn ông!