Nhận xét về thị trường phân phối trong nước, bà Kim Hạnh, Chủ nhiệm chương trình Hàng Việt Nam chất lượng cao cho rằng khẩu hiệu "người Việt Nam dùng hàng Việt Nam" không còn phù hợp nữa. Bối cảnh hiện nay đã khác khi Việt Nam gia nhập WTO, nhất là khi các tập đoàn bán lẻ nước ngoài đã được quyền kinh doanh tại thị trường nội địa.
Hiện có một nghịch lý đang diễn ra. Khi các doanh nghiệp Việt chỉ tập trung vào việc mang hàng đi các nước khác bán, và phải chịu đủ mọi loại hàng rào kỹ thuật, hàng rào thuế quan; thì ngay trên chính sân nhà, hàng ngoại tự do tràn ngập mà không gặp bất cứ một rào cản đáng kể nào. Thậm chí hàng hóa mang nhãn mác nước ngoài còn nhận được sự hoan nghênh nhiệt liệt của người tiêu dùng.
Theo bà Hạnh, tuy Việt Nam chưa đủ thực lực để dựng nên một rào cản ngăn hàng hóa nước ngoài, nhưng có thể tranh thủ một hàng rào khác. Đó là hàng rào tình cảm và tâm lý của chính người tiêu dùng. Thậm chí đó có thể là hàng rào của lòng tự trọng dân tộc.
Có nhiều doanh nghiệp Hàn Quốc nói nhỏ với bà Kim Hạnh rằng họ ngạc nhiên khi người Việt chuộng mua sản phẩm của họ. Các doanh nghiệp này cho biết người dân Hàn rất có ý thức bảo vệ hàng hóa nước mình.
Bà Hạnh cho rằng khó có thể nói người Việt sính ngoại, vì chất lượng, mẫu mã hàng nước ngoài đúng là cao hơn hẳn hàng trong nước. Người Việt Nam có tấm lòng yêu nước và chia sẻ khó khăn với đồng bào mình, nhưng họ cũng có quyền lựa chọn sản phẩm tốt. Người tiêu dùng sẵn sàng dựng nên tấm lá chắn bảo vệ sản phẩm trong nước. Nhưng trước đó, họ sẽ đặt câu hỏi rằng hàng nội có xứng đáng được bảo vệ hay không.
Nguyên Bộ trưởng Thương mại Trương Đình Tuyển nói chính doanh nghiệp phải phát triển vững mạnh, tung ra sản phẩm tốt, dịch vụ tốt thì mới nhận được sự ủng hộ của người tiêu dùng.
Ông Trương Đình Tuyển nhận định các doanh nghiệp chưa quan tâm đúng mức đến việc phát triển sản phẩm, dịch vụ tại thị trường nội địa. Trong khi nhiều tập đoàn nước ngoài coi Việt Nam là một thị trường mới nổi tiềm năng, đầu tư vào hệ thống siêu thị bán lẻ, trung tâm mua sắm... thì lâu nay người Việt lại tập trung vào việc xuất khẩu.
Nguyên Bộ trưởng nhấn mạnh Việt Nam không thể duy trì nhịp độ xuất khẩu mấy chục % trong một thời gian dài như thực tế đã xảy ra với Trung Quốc và Brazil. Doanh thu xuất hàng dệt may sang Mỹ, vốn chiếm 55% tỷ trọng, nay suy giảm con số kỷ lục 20% trong quý III và IV năm 2008. Những thị trường khác như Nhật Bản, châu Âu, Trung Đông cũng không mấy mặn mà.
Với tình hình đó, các doanh nghiệp đã nhận ra tầm quan trọng của thị trường nội địa. Bán được hàng Việt trên chính sân nhà đang trở thành vấn đề cấp bách nếu các doanh nghiệp muốn tồn tại.
Nguyên Bộ trưởng nhấn mạnh thị trường phân phối bán lẻ Việt Nam, nhất là sau ngày 1/1/2009, như một chiến trường tự do. Người nào muốn chiến thắng phải kéo được dân về phía mình. Mạng lưới bán lẻ kinh doanh giống như những cứ điểm trên chiến trường ấy. Kể cả sản phẩm tốt, giá cả hợp lý mà không thông qua mạng lưới bán lẻ phủ khắp thì cũng không thể đến được tay người tiêu dùng.
Tiềm năng thị trường phân phối tại Việt Nam, theo nguyên Bộ trưởng Thương mại Trương Đình Tuyển, là rất lớn. Những năm gần đây tăng trưởng doanh thu bán lẻ đều vượt 20%, trừ yếu tố trượt giá còn trên 10%, cao hơn GDP hàng năm. Sức mua mạnh là yếu tố có lợi với các nhà phân phối hàng nội trong nước.
Ông Tuyển nói vui rằng nguyên Bộ trưởng Thương mại cũng chưa một lần bước chân vào Metro. Điều này có thể là một lý do để lạc quan rằng có một bộ phận người dân vẫn đang tin dùng hàng nội và hệ thống phân phối trong nước.
Thanh Bình