Người ngoài to tiếng

Ngôn từ được Thủ tướng Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan sử dụng để thể hiện thái độ của chính phủ nước này về những gì mới xảy ra ở Tân Cương rất to tát và quyết liệt. Ông Erdogan phát biểu với báo chí ở thủ đô Ankara cho rằng "vụ việc xảy ra ở Trung Quốc là một dạng diệt chủng và không thể có cách bình luận nào khác ngoài như vậy". Cáo buộc "diệt chủng" vốn rất nặng và không phải chuyện thường tình trong quan hệ quốc tế nói chung và quan hệ giữa các quốc gia với nhau nói riêng. Cho tới nay, phía Trung Quốc chưa chính thức thể hiện thái độ gì về sự cáo buộc nói trên của Thổ Nhĩ Kỳ, nhưng chắc chắn sẽ không im lặng lâu.

Thổ Nhĩ Kỳ là một quốc gia Hồi giáo và thành viên NATO. Về lý thuyết, không thể loại trừ khả năng nước này đứng ra thể hiện thái độ đại diện cho cả một số đồng minh và đối tác của họ trong thế giới Hồi giáo và trong NATO. Chuyện này thực hư ra sao có lẽ phải sau này mới biết được rõ. Nhưng xem ra có thể còn có 3 nguyên nhân khác nữa. Thứ nhất, Thổ Nhĩ Kỳ vốn có mối quan hệ truyền thống gắn bó về ngôn ngữ, văn hóa và tôn giáo từ nhiều thế kỷ nay với người dân ở khu vực Tân Cương. Rất có thể vì thế mà họ muốn nhân dịp này xác định vai trò là chỗ dựa về chính trị và tinh thần cho người dân ở Tân Cương. Thứ hai, quan hệ giữa Thổ Nhĩ Kỳ và Trung Quốc lâu nay vốn không được tốt đẹp mấy trước hết chính vì mối liên hệ gắn bó nói trên. Bây giờ đúng là gây sự với Trung Quốc, nhưng lại tranh thủ được người dân ở Thổ Nhĩ Kỳ và Tân Cương. Thứ ba, bản thân Thổ Nhĩ Kỳ bị cáo buộc đã phạm tội diệt chủng người Armenia hồi đầu thế kỷ trước. Nếu không vậy thì sẽ rất khó lý giải được chuyện người ngoài to tiếng này.

Thảo Nguyên