Giữa tháng 10-2009, thư viện Trường đại học (ĐH) Quốc tế (thuộc ĐH Quốc gia TP.HCM) tiếp nhận gần 40.000 bản sách các chuyên ngành bằng tiếng Anh (trị giá gần hai triệu USD) do tổ chức Vietnam 2020, một tổ chức tập hợp các trí thức Việt kiều tại Singapore, trao tặng.
Đây là lượng sách bằng tiếng nước ngoài lớn nhất từ trước đến nay mà thư viện một trường ĐH Việt Nam được tiếp nhận. Một phần số sách này được chia cho một số thư viện các trường ĐH, cao đẳng và trung học phổ thông khác trong cả nước. Để có được những lô sách nước ngoài quý hiếm trên, không thể quên công sức của ông Võ Tá Hân, Việt kiều Singapore, người sáng lập tổ chức Vietnam 2020.
Phải làm gì cho quê hương
Năm 1988, lần đầu về thăm Việt Nam, ông Hân cảm thấy sốc khi Việt Nam chỉ cách Singapore 1,5 giờ đường bay mà sao đất nước người ta khác biệt với mình nhiều quá. “Khi quay lại Singapore, tôi vẫn bần thần, cứ nghĩ đến quê hương là tôi muốn rơi nước mắt. Phải làm gì cho quê hương từ sức lực của mình, tôi tự hỏi” - ông nhớ lại. Và ý tưởng tìm cách chuyển thật nhiều sách hay về Việt Nam bắt đầu từ đó.
Ông Võ Tá Hân kể: “Sách ở nước ngoài khá đắt nên tôi ngồi viết 100 lá thư gửi cho các nhà xuất bản ở Mỹ, Canada, bạn bè quốc tế. Lần đầu, tôi nhận được 1.500 quyển sách. Tuy ít nhưng tôi mừng lắm và chuyển ngay về Việt Nam”.
Để có nhiều sách, ông trở thành bạn chơi golf thân thiết với giám đốc Nhà xuất bản Prentice Hall (ở Mỹ). Nhà xuất bản này có lượng sách bán dư ở châu Á rất lớn nhưng bị hủy hết để không phá giá thị trường. Ông tìm cách thuyết phục nhà xuất bản bán lại với giá rẻ. Hàng tấn sách về chuyên ngành kỹ thuật, y khoa, luật, quản trị kinh doanh, giáo dục... được mua với giá 1-2 USD/cuốn (giá bán trên thị trường là vài chục đến vài trăm USD) được đóng gói chuyển về Việt Nam.
Đường đi của nửa triệu cuốn sách
Thời điểm ấy, Singapore vẫn chưa thiết lập quan hệ kinh tế với Việt Nam nên xuất những container sách khỏi Singapore là việc không dễ. Ông lại nghĩ cách khai sách là giấy vụn để được chuyển đi, có khi mất đến sáu tháng mà sách vẫn chưa đến nơi... Khó khăn vậy nhưng đến nay ông Hân đã chuyển được trên nửa triệu cuốn sách về Việt Nam. Sau này ông Hân còn nhờ chuyển sách qua Fahasa và Viện Kinh tế TP.HCM để chuyển lại cho các đơn vị kinh tế, trường ĐH trong nước.
Nguồn sách quý ở nước ngoài do ông Hân gửi về tặng và bán rẻ tại quê nhà đã giúp nhiều người mở rộng vốn kiến thức. Ông Hân đã nhận được một bức thư dài, cảm động kể rằng ngày đó, tác giả bức thư không có tiền, đành mượn của vợ chiếc nhẫn cưới để mua sách. Sau này nhờ sách của ông Hân người đó làm ra tiền và mua lại cho vợ ba chiếc nhẫn.
12 năm sau, tình cờ gặp nhau ông Hân mới biết người này là một giáo sư đang giảng dạy tại Trường ĐH Bách khoa. Một người khác cũng viết thư khoe rằng nhờ tiếp cận được nguồn sách quý ông Hân gửi về cho Viện Kinh tế TP.HCM mà nay đã hoàn tất học vị tiến sĩ.
Mong lớp trẻ đứng trên vai kiến thức
Từ những năm đầu thập niên 1990, không ít người trong nước biết đến ông Hân qua những bài báo viết về kinh tế và cung cách hoạt động doanh nghiệp. Những thông tin đầu tiên của ông được đăng tải trên các tờ báo kinh tế Việt Nam là về loại hình hoạt động khu chế xuất.
Ông đã đưa ra những phân tích, nhận định vẫn còn mới mẻ ở Việt Nam lúc ấy. Ông cho rằng Việt Nam không nên chỉ dừng lại ở quy mô một khu công nghiệp mà có thể mở rộng ra thành một “thành phố chế xuất”, hoặc một “quốc gia chế xuất”, khai thông các luật lệ cho đầu tư và xuất khẩu.
Trên Thời Báo Kinh Tế Sài Gòn thời điểm ấy còn xuất hiện những bài viết dưới dạng thư gửi từ Singapore của ông Hân với bút danh Thái Bình, gợi mở nhiều hướng nhìn kinh tế sắc sảo và đầy tâm huyết.
Ông Hân tự nhận mình là người may mắn được đi nhiều nơi trên thế giới để mở rộng tầm nhìn. Ông muốn chia sẻ chút may mắn đó bằng việc mang sách về để nhiều người trong nước có điều kiện tiếp cận. Bây giờ đã ngoài 60 tuổi, thỉnh thoảng khi có những lô sách hay, ông mới tiện dịp về thăm Việt Nam.
Ông chỉ mong đóng góp thêm phần nào để lớp trẻ đứng trên vai kiến thức sách vở “bởi tất cả kiến thức nhân loại đều nằm trong sách”. “Vietnam 2020 được chúng tôi xem như một quán trọ bên đường để những trí thức trẻ du học từ khắp nơi trên thế giới ghé vào, kết nối, góp sức mình giúp quê hương” - ông tâm sự.
Một tâm hồn nghệ sĩ
Năm 1968, ông Võ Tá Hân nhận học bổng du học tại Viện Kỹ thuật Massachusetts (MIT) của Mỹ và hoàn tất chương trình thạc sĩ quản trị kinh doanh với đề tài “Khu chế xuất và Việt Nam sau chiến tranh”. Từ năm 1974, ông trở thành chuyên gia ngân hàng quốc tế và tài trợ cho dự án của Bank of Montreal (Canada).
Năm 1986, ông về làm việc cho Tập đoàn Hong Leong, tập đoàn thương mại tư nhân lớn nhất Singapore, giữ những chức vụ cao cấp nhất trong các công ty bất động sản, đầu tư, khách sạn của tập đoàn này. Hiện ông là cố vấn cao cấp của Ngân hàng Thụy Sĩ UBS AG tại Singapore.
Trong tâm hồn một chuyên gia tài chính, ngân hàng... còn ẩn chứa một tâm hồn nghệ sĩ. Ông chính là tác giả bài hát Rất Huế và từng viết, soạn nhiều đĩa CD cho đàn piano và guitar cổ điển.