(LĐ) -
Minh họa của họa sĩ Trịnh Tú. Trong thời đại kỹ thuật số này, những công dân hối hả đâu còn nhiều thì giờ để nghiền ngẫm sách như thế kỷ trước, đành đoạn phải đọc rất chọn lọc. Nhưng sau khi lật vài trang, tôi không thể dứt khỏi cuốn sách.
Đọc liền một mạch trong nửa ngày, và sau đó những câu chuyện ám vào tôi đến độ thỉnh thoảng có những tình huống trong cuộc sống khiến tôi nhớ đến chúng, tôi lại đem ra thuật lại, và hỏi người khác xem ở vào tình huống ấy người ta sẽ giải quyết như thế nào.
Là người luôn tưởng tượng nên những câu chuyện không có thực, nhưng chỉ sau khi đọc "Những câu chuyện trong đêm" (tập hợp những câu chuyện có thật của thính giả Đài Tiếng nói VN tâm sự với chương trình phát thanh "Bạn hãy nói với chúng tôi"), mới thấy rằng đời sống này đầy rẫy những chuyện tưởng chừng như phi lý mà rất dễ xảy ra trong bất kỳ gia đình nào.
Một anh chồng không có khả năng của người đàn ông, lại kết hôn với một cô vợ đẹp để thể hiện bản lĩnh đàn ông nhằm che mắt thiên hạ. Sau đó, anh ta nhờ một người bạn thân giúp đỡ cho việc có một đứa con. Người vợ chuyển vào trong Nam sống với anh bạn kia. Gần ba tháng sau, người vợ có thai.
Lẽ ra cả ba người đều mãn nguyện vì mọi việc nhờ vả đã xong xuôi, nhưng cô vợ nhất định đòi ở lại với anh bạn chứ không chịu về nữa. Và "người làm phúc" (chưa có vợ con) đành gửi thư lên đài để chia sẻ tình huống cắc cớ này (truyện: "Đừng đánh thức người đẹp").
Cũng có những câu chuyện rất đơn giản mà không hề đơn giản. Hai vợ chồng cùng đứa con trai nhỏ đi nghỉ mát. Trong chuyến đi, người chồng nhận được cú điện thoại của người bạn gái cũ với lời đề nghị giúp đỡ đi tìm hài cốt của cha. Anh nhận lời và để lại hai mẹ con trong chuyến nghỉ mát. Người vợ cho đấy là một lý do phi lý và cảnh báo rằng nếu anh đi thì đừng nên quay trở lại. Người chồng vẫn quyết làm theo ý mình. Khi anh ta quay trở về, chị vợ đòi ly hôn và chị viết thư lên Đài không phải để chia sẻ bức xúc mà chỉ để hỏi kinh nghiệm nuôi dạy con sau ly hôn như thế nào. ("Người mẹ đêm trung thu").
Người viết lại những câu chuyện này bình luận rằng người phụ nữ yêu sự kiêu hãnh của bản thân mình hơn tình yêu. Và sau đó ít lâu, chị gửi thư lên Đài bày tỏ ý hối hận rằng giá như mình không nói ra lời cảnh báo đó trong chuyến nghỉ mát, chứ không hề hối hận về việc đã ly hôn với chồng. Vẫn lại là lòng kiêu hãnh. Nhưng ngạc nhiên hơn nữa là ngay sau đó, người chồng cũng viết thư về Đài, nói rằng đã nhiều lần anh quay trở lại ngôi nhà cũ, đứng ngoài cổng sắt để nhìn vào nhà, rằng vợ anh vẫn là người duy nhất mà anh yêu thương, nhưng lòng kiêu hãnh không cho phép anh bước chân qua cánh cổng mỏng mảnh ấy.
Anh biết việc này là do trong lúc đứng ngoài cổng, đã nghe câu chuyện trên đài và thấy thiên hạ đang bình luận về chuyện nhà mình. Anh lý giải về hành động đó rằng, mối quan hệ với cô bạn gái cũ chẳng có gì quan trọng, nhưng vợ anh là người áp đặt nên anh cứ cố làm thế để át đi cái tính áp đặt của vợ. Chị là một phụ nữ thành đạt, sinh ra trong gia đình thế lực, nên mặc dù cũng là một người có tài, nhưng anh luôn bị thiên hạ nói rằng anh nhờ gia đình vợ. Anh chỉ nói thế thôi, nhưng người nghe đều hiểu rằng người đàn ông đầy kiêu hãnh này đang mang một nỗi mặc cảm bình thường nhất của đàn ông. Và tình yêu-hôn nhân kết thúc bởi lòng kiêu hãnh của cả đôi bên ("Người đàn ông bên ngoài cánh cổng").
Trong gần 100 câu chuyện này, còn có những chuyện tưởng chừng như không có gì nhưng hậu quả lại khôn lường: một người con vì lỡ lời mà người cha đã phải tự sát, một người chồng vì những lời ghen tuông bóng gió mà người vợ bị dằn vặt không yên cả cuộc đời... Tất cả đều là bi kịch. Hạnh phúc thì giống nhau nhưng bất hạnh lại muôn hình vạn trạng.
Tuy nhiên, điều tôi tâm đắc là những lời đề dẫn và bình luận sâu sắc, thông minh, đôi khi hài hước của tác giả, những lời rất văn, rất người. Tôi thích câu chuyện "Hàng rào thưa", khi người anh rể và vợ sống ngay sát vách nhà cô em vợ vắng chồng. Người anh rể chứng kiến những cuộc trăng hoa của cô em vợ và anh ta bức xúc, bức xúc không phải vì anh ta giận tư cách của cô em vợ hay muốn giữ gìn hạnh phúc cho người anh em đồng hao, mà vì anh ta đố kỵ.
Phạm Trung Tuyến đã bình luận rằng "Nếu láng giềng của bạn là một phụ nữ trẻ cô đơn, mà bạn không ưa chuyện phiền toái... Lời khuyên của tôi: Đừng để hàng rào thưa quá. Tuy nhiên, nếu cô ấy là em vợ bạn, hãy luôn nhắc nhở cô ấy rằng: Cái hàng rào rất thưa".
Hay trong "Thiên sứ", một câu chuyện thương tâm với sự vô tình của luật pháp, tác giả đã đưa ra một hình ảnh kinh ngạc "Mỗi khi nghĩ đến câu chuyện này, tôi thường hình dung đến biểu tượng cán cân công lý. Càng nhìn càng thấy giống một cái nhún vai". Những câu chuyện trên Đài có thể xuất hiện ở bất kỳ đâu và trên bất kỳ tờ báo nào trong những chuyên mục phổ biến, nhưng qua lời bình của tác giả, người đọc càng thấy thấm thía những bi kịch của cuộc đời, đôi khi chỉ xuất phát từ những tâm lý sâu xa trong tiềm thức.
Đối với cá nhân tôi, công việc của một biên tập viên Đài phát thanh thật bí ẩn, họ chia sẻ những câu chuyện hàng ngày với giọng nói truyền cảm và lời bình sâu sắc, nhưng họ vô hình vô ảnh. Tuy nhiên, qua gần 100 câu chuyện, ngay cả khi không cần miêu tả, chân dung của người dẫn chuyện vẫn hiện lên đầy đủ trong đó.
Phạm Trung Tuyến sinh năm 1974, tốt nghiệp khoa Báo chí, ĐH Tổng hợp Hà Nội, hiện là biên tập viên của Kênh giao thông FM91mhz - Đài TNVN. Anh đang có dự định sẽ cho ra một cuốn sách mới trong năm nay, đó là tập hợp những câu chuyện thời sự của thành thị qua góc nhìn của một người lao động nhập cư. Đó là bác xe ôm Cả Chiêm, một nhân vật dựa trên nguyên mẫu có thật. Cuốn sách được diễn đạt qua hình thức những bức thư mà bác Cả Chiêm gửi người vợ ở quê của mình để kể chuyện thành phố.
Di Li